Veilig, vriendelijk en met aandacht voor privacy online

Misschien is een kikker je lievelingsdier. Duizenden kinderen houden van kikkers! Je volledige naam en school zijn anders. Die gegevens kunnen iemand helpen te ontdekken wie je bent.

Wat moet privé blijven?

Persoonsgegevens kunnen laten zien wie je bent, waar je bent of hoe iemand contact met je kan opnemen. Daaronder vallen je volledige naam, adres, verjaardag, school, telefoonnummer, e-mailadres en foto’s van je gezicht. Je wachtwoord is ook persoonlijk. Houd het geheim.

Een lievelingsgerecht of lievelingskleur past meestal bij veel mensen. Op zichzelf kun je die meestal gerust delen. Openbare informatie is voor iedereen bedoeld, zoals de openingstijden van de bibliotheek. Het is aan jullie om de gegevens van je gezin te beschermen, ook als een vriendelijke website erom vraagt.

Kijk verder dan de woorden

Een foto kan aanwijzingen laten zien die je niet wilde delen. Let op een huisnummer, straatnaambord, schoollogo, teamnaam of kenteken. Een telefoon kan ook de plaats opslaan waar een foto is gemaakt. Vraag je ouder of verzorger om dat opslaan van de locatie uit te zetten.

Kleine aanwijzingen kunnen samen meer vertellen. Een bericht waarop je school te zien is en een ander waarin je straat wordt genoemd, vertellen samen meer. Denk aan je eerdere berichten als je een nieuw bericht controleert.

Ook je gebruikersnaam, of schermnaam, kan aanwijzingen geven. Laat je echte naam, leeftijd, verjaardag, school en woonplaats weg. Met een leuke verzonnen naam kun je spelen zonder die gegevens te verklappen.

Controleer samen een profiel

Nina maakt samen met haar vader een spelprofiel.

1. Bij een vakje staat “Lievelingsdier”. Nina kiest “kikker”. Dat past bij veel kinderen.
2. Bij een ander vakje staat “School”. Ze stopt. Dit kan iemand vertellen waar die haar kan vinden.
3. Op haar foto is haar schoollogo te zien. Ze kiest in plaats daarvan een tekening.
4. Ze verandert “NinaDeJong2017” in “FluwelenKomeet”. De nieuwe naam bevat geen persoonlijke aanwijzingen.

Het spel kan de gegevens die je invult verzamelen en bewaren op de computers van het bedrijf. Het kan ook bijhouden waar je op klikt of wat je bekijkt. Vraag het aan een ouder of verzorger voordat je je aanmeldt of persoonlijke gegevens invult. Kijk samen wat de app echt nodig heeft.

Denk even na voordat je een afbeelding verstuurt of een formulier invult. Vraag het aan een ouder, verzorger, juf of meester voordat je persoonlijke gegevens deelt. Dat geldt ook voor wedstrijden, nieuwe accounts en foto’s van jezelf.

Wie krijgt het te zien?

Een privébericht gaat naar één persoon. Een bericht in een groepschat bereikt iedereen in de groep. Een openbaar bericht kan iedereen bereiken, ook onbekenden. Iedereen die je bericht krijgt, kan het opslaan of doorsturen.

Met privacyinstellingen kun je kiezen wie je berichten ziet en wie je berichten stuurt. Bij een privéaccount kunnen alleen mensen die je goedkeurt je berichten zien. Bij een openbaar account kan iedereen ze zien. Kies samen met je ouder of verzorger de instellingen die je de meeste privacy geven en waarmee je nog kunt doen wat nodig is. Ook vrienden die je hebt goedgekeurd, kunnen schermafbeeldingen maken. Denk dus ook met een privéaccount goed na over wat je deelt.

Houd locatie delen uitgeschakeld, tenzij je ouder of verzorger het met een reden heeft aangezet. Je gezin kan er bijvoorbeeld mee controleren of je op school bent aangekomen. Deel je locatie niet met mensen die je alleen online kent.

Accepteer alleen vriendschapsverzoeken van mensen die je in het echt kent. Laat een verzoek waarover je twijfelt staan en vraag een volwassene die je vertrouwt om mee te kijken.

Anderen hebben ook iets te zeggen

Vraag het voordat je een foto, video of persoonlijke gegevens van iemand anders deelt. Een “nee” betekent dat je het niet deelt. Deel geen afbeeldingen waarvoor iemand zich kan schamen of waarvan iemand verdrietig kan worden, ook niet als jij ze grappig vindt.

Als iemand een foto van jou deelt en je wilt dat niet, vraag dan om die te verwijderen. Vertel het aan een volwassene die je vertrouwt als diegene weigert of als het bericht gemeen is. De volwassene kan je helpen het te melden.

Maak een foto klaar om te delen

Omar wil een foto van een knutselmiddag versturen.

1. Hij vraagt het aan de twee vrienden op de foto. Ze vinden het allebei goed om de foto met hun families te delen.
2. Hij ziet een telefoonnummer op een papier achter hen. Hij kiest een andere foto zonder het papier.
3. Hij controleert de chat. Het is een grote clubchat, niet de familiechat die hij wilde gebruiken.
4. Hij kiest de familiechat en vraagt het aan zijn moeder voordat hij de foto verstuurt.

De vrienden hadden toestemming gegeven om de foto met die mensen te delen. Dat betekende niet dat Omar de foto overal mocht plaatsen.

Wat je online doet, laat een spoor achter: je digitale voetafdruk. Een tekening die je plaatst, een reactie in een spel en een foto van jou die iemand deelt, kunnen er allemaal deel van worden.

Een spoor dat je niet altijd ziet

Sommige onderdelen kies je zelf om te delen. Andere ontstaan doordat apps je zoekopdrachten, klikken of bekeken video’s bijhouden. Vrienden kunnen iets aan je voetafdruk toevoegen door een foto te plaatsen of je naam te taggen.

Een bericht kan blijven bestaan nadat je het hebt verwijderd. Misschien heeft iemand al een schermafbeelding opgeslagen of een kopie doorgestuurd. Een bericht dat verdwijnt, kan nog steeds met een ander apparaat worden gefotografeerd.

Je online reputatie is wat mensen van je denken door je online spoor. Vriendelijke, behulpzame reacties helpen mensen om die kant van jou te zien. Gemene reacties kunnen iemand kwetsen en veranderen hoe anderen jou zien. Scholen, clubs en later ook werkgevers kunnen oude berichten zien.

Denk na voordat je iets plaatst

Vraag jezelf af:

• Zou ik het fijn vinden als mijn juf, meester, opa of oma dit ziet?
• Deel ik hiermee persoonlijke gegevens over iemand?
• Kan ik iemand hiermee kwetsen of in verlegenheid brengen?

Als je door een vraag gaat twijfelen, plaats het bericht dan niet.

Rosa ziet een tekening van een klasgenoot en begint te typen: “Dat ziet er vreselijk uit.” Ze stopt even. Die woorden zouden de maker kwetsen en door een schermafbeelding zouden ze kunnen blijven bestaan. Rosa verandert het bericht in: “Ik vind de felgekleurde vleugels mooi. Hoe heb je die getekend?” Haar nieuwe reactie laat interesse en vriendelijkheid zien.

Met toestemming van een volwassene kun je werk delen waar je trots op bent. Vertel van wie het idee of de afbeelding is als je werk van iemand anders deelt. Samen met je ouder of verzorger kun je ook op je naam zoeken en bekijken wat er al online over je staat.

Met je gebruikersnaam kies je je account. Je wachtwoord is het geheim waarmee je kunt inloggen. Een pincode is een korte geheime code van cijfers, die vaak wordt gebruikt om een apparaat te ontgrendelen.

Kies woorden die niet over jou gaan

Een sterk wachtwoord is lang en moeilijk te raden. “123456” en “wachtwoord” zijn zwakke keuzes. Ook je naam, verjaardag of de naam van je huisdier kan makkelijk te raden zijn voor anderen. Programma’s die wachtwoorden raden, kunnen heel snel veelgebruikte wachtwoorden proberen.

Een wachtzin is een wachtwoord dat uit meerdere woorden bestaat. Maak er zo een:

1. Kies drie willekeurige woorden die niets met jou of met elkaar te maken hebben.
2. Zet ze aan elkaar tot één lang geheim.
3. Voeg cijfers of symbolen toe als het account daarom vraagt.
4. Stel je een gek tafereel voor om de woorden te onthouden.

“OtterLantaarnCactus” brengt bijvoorbeeld drie woorden samen die niets met elkaar te maken hebben. Stel je een otter voor die met een lantaarn langs een cactus loopt. Maak samen met je ouder of verzorger je eigen geheime woorden.

Drie persoonlijke woorden zijn nog steeds te raden. “BellaDansPaars” is zwak als Bella je hond is, dansen je hobby is en paars je lievelingskleur is. Als je een “1” aan een veelgebruikt wachtwoord toevoegt, blijft het ook makkelijk te raden.

Waarom lengte helpt

Elke willekeurige keuze geeft iemand die het wachtwoord raadt meer mogelijkheden. Een pincode van vier cijfers heeft op elke plaats 10 keuzes:

Kies nu drie willekeurige woorden uit een lijst van 1.000 woorden. Elke keer zijn alle 1.000 woorden beschikbaar:

Dat is één miljard combinaties. Lange, willekeurige keuzes maken raden moeilijker; persoonlijke aanwijzingen maken raden makkelijker.

Houd het geheim veilig

Deel je wachtwoord alleen met je ouder of verzorger. Deel het wachtwoord van een schoolaccount met je juf of meester als school daarom vraagt. Geef het niet aan vrienden. Een vriend met jouw wachtwoord kan berichten lezen of ze versturen alsof ze van jou zijn.

Als je een geheugensteuntje op papier nodig hebt, bewaar het dan thuis op een veilige plek waar anderen niet zomaar bij kunnen. Je ouder of verzorger moet weten waar het ligt. Een briefje dat op het scherm is geplakt of in een schooltas ligt, kunnen anderen makkelijk vinden.

Als iemand anders je wachtwoord te weten komt, vertel het dan aan een volwassene die je vertrouwt. Verander het meteen met hulp van die volwassene.

Bij een goed wachtwoord horen goede gewoontes. Gebruik voor elk account een ander wachtwoord. Dan kan één gestolen wachtwoord niet ook je andere accounts openen.

Geef elk account een eigen geheim

Stel je drie deuren met dezelfde sleutel voor. Als je die sleutel verliest, lopen alle drie de deuren gevaar. Als je een wachtwoord hergebruikt, heb je hetzelfde probleem: iemand die het steelt, kan het ergens anders proberen.

Bram gebruikt één wachtzin voor een tekenaccount en een schoolaccount. Het wachtwoord van het tekenaccount wordt gestolen. Een dief kan hetzelfde geheim op school proberen. Met verschillende wachtzinnen zou het gestolen tekenwachtwoord zijn schoolaccount niet openen. Het tekenaccount moet nog steeds met hulp van een volwassene worden hersteld.

Klaar op een gedeelde computer

Als je klaar bent op school of in de bibliotheek, kies je uitloggen. Daarmee beëindig je je aanmelding. Als je alleen een venster sluit, blijf je misschien ingelogd. De volgende gebruiker kan dan je account openen.

Laat een gedeelde computer je wachtwoord niet onthouden. Je eigen tablet of telefoon heeft een schermvergrendeling nodig, zoals een pincode, wachtwoord, patroon of vingerafdruk. Vergrendel het apparaat als je het neerlegt.

Voeg een extra controle toe

Tweestapsverificatie voegt na je wachtwoord een tweede controle toe bij het inloggen. Een code die naar de telefoon van je ouder wordt gestuurd, is daar een voorbeeld van. Iemand die het wachtwoord kent, heeft nog steeds die extra controle nodig. Vraag je ouder of verzorger om dit voor belangrijke accounts in te stellen.

Updates verhelpen vaak beveiligingsproblemen. Laat je ouder of verzorger apps en apparaten up-to-date houden. Vraag het voordat je iets downloadt en gebruik de appwinkel die je gezin gebruikt.

Merk veranderingen op

Je ziet berichten die je niet hebt verstuurd. Je wachtwoord werkt ineens niet meer. Er staat een onbekende persoon in je vriendenlijst. Dat kunnen signalen zijn dat iemand anders je account heeft gebruikt. Vertel het aan een volwassene die je vertrouwt, zodat die het kan controleren en je kan helpen het wachtwoord te veranderen.

Oplichting is een truc om geld of gegevens af te pakken. Phishing is een vorm van oplichting waarbij een bericht doet alsof het van iemand komt die je vertrouwt. Het kan lijken op een bericht van school, een spel of een vriend.

Let op wat het bericht vraagt

Let op een prijs voor een wedstrijd waaraan je niet hebt meegedaan, gratis spullen die normaal geld kosten, een dreigement of haast. Verzoeken om wachtwoorden en persoonlijke gegevens zijn ook waarschuwingssignalen. Een echt bedrijf of een echte school vraagt je niet om je wachtwoord in een bericht te sturen.

Een oplichtingsbericht kan spelfouten of een iets veranderd webadres bevatten. Het kan ook foutloos zijn geschreven en een gekopieerd logo hebben. Kijk naar wat het bericht vraagt, niet alleen naar de afbeelding.

In sommige nepadressen worden letters die op elkaar lijken verwisseld. “rnygame.com” kan op “mygame.com” lijken omdat “rn” op “m” lijkt. Vraag een volwassene om je te helpen op een andere manier naar de echte website te gaan. Volg geen link waarover je twijfelt om te onderzoeken waar die naartoe gaat.

Bekijk een bericht stap voor stap

Tessa krijgt dit bericht: “Foto’s van het schoolreisje staan klaar! Stuur nu je schoolwachtwoord om je plek te behouden.”

1. Ze merkt op dat er in een bericht om haar wachtwoord wordt gevraagd.
2. De woorden “nu” en “je plek te behouden” zetten haar onder druk om haast te maken.
3. Ze beantwoordt het bericht niet en laat het aan haar vader zien.
4. Ze controleren het bij school via een contact dat ze al kennen.

Een bekende afzendernaam maakt een vreemd verzoek niet veilig. Een dief kan het account van een vriend overnemen en er berichten mee sturen. Controleer het op een andere manier bij je vriend, bijvoorbeeld door er op school over te praten.

Vraag hulp nadat je hebt geklikt

Als je al hebt geklikt of een wachtwoord hebt ingevuld, vertel het dan meteen aan een volwassene die je vertrouwt. Die kan je helpen het wachtwoord te veranderen en de oplichting te melden. Als je het geheimhoudt, heeft de truc meer tijd om schade aan te richten.

Als een pop-upvenster beweert dat je apparaat een virus heeft of dat je een telefoon hebt gewonnen, klik dan nergens in het venster op. Vraag een volwassene om je te helpen het te sluiten.

Iemand die de gegevens of het account van een ander gebruikt om te doen alsof die die ander is, pleegt identiteitsdiefstal. Als je je gegevens beschermt en snel hulp zoekt, kun je die schade beperken.

Een echte persoon leest de woorden die je verstuurt. Die heeft gevoelens, net als jij. Wees in een chat net zo aardig als wanneer je tegenover iemand staat.

Maak duidelijk wat je bedoelt

In een getypt bericht kunnen mensen je stem niet horen. “Prima.” klinkt misschien boos terwijl je “Ja, dat is prima!” bedoelde. ALLEEN MAAR HOOFDLETTERS kunnen overkomen alsof je schreeuwt. Een emoji kan helpen, maar mensen kunnen die ook anders begrijpen. Voeg duidelijke woorden toe als iemand je verkeerd zou kunnen begrijpen.

Gebruik voordat je iets plaatst DENK NA: is het Waar, Behulpzaam, Inspirerend, Nodig en Vriendelijk? “Inspirerend” betekent dat je iemand aanmoedigt. Als een bericht niet door de check komt, pas het dan aan of verstuur het niet.

Wees het oneens over het idee

Je kunt een ander idee hebben en respectvol blijven. Koen wil dat het team een hoge toren bouwt. Jij wilt een brede basis.

1. Noem het idee dat je wilt bespreken: de basis.
2. Geef een reden: een bredere basis kan helpen om de toren te laten staan.
3. Schrijf: “Kunnen we de basis breder maken zodat de toren stevig staat?”

“Jouw toren is stom” valt Koen aan en helpt hem niet verder.

Ga eerlijk om met een chat

Iedereen in een groepschat ziet de berichten. Vraag het voordat je iemand toevoegt en voordat je een foto of gegevens van iemand anders deelt. Maak nooit een groep om iemand buiten te sluiten of over iemand te praten.

Speel spellen eerlijk. Zeg “goed gespeeld”, of je nu wint of verliest. Verpest niet expres het spel van een andere speler. Als je boos wordt, stop dan even. Je kunt iemand die onaardig is dempen of blokkeren. Vertel het aan een volwassene die je vertrouwt als een chat steeds gemeen wordt.

Een gedragscode is een verzameling regels die iedereen afspreekt te volgen. Je gezin of klas kan kiezen voor “Vraag het voordat je foto’s deelt” en “Vraag hulp aan een volwassene als iemand zich onveilig voelt”.

Als je iemand met je grap kwetst, stop dan en zeg sorry. Door het een grap te noemen verdwijnt de pijn niet. Bij een goed excuus zeg je wat je hebt gedaan: “Sorry dat ik je toren stom noemde. Dat was onaardig.”

Online pesten betekent dat je apparaten of apps gebruikt om iemand opzettelijk te kwetsen, bang te maken of in verlegenheid te brengen. Het gebeurt meestal keer op keer. Degene die wordt gekwetst, vindt het moeilijk om het te laten stoppen.

Hoe kan pesten eruitzien?

Het kunnen dreigende berichten, kwetsende reacties, geruchten of beschamende afbeeldingen zijn. Mensen kunnen iemand steeds buitensluiten, in een spel met een groep tegen iemand tekeergaan of met een nepaccount doen alsof ze die persoon zijn.

Eén ruzie tussen vrienden die even sterk staan, is iets anders dan pesten. Toch kun je bij elk kwetsend bericht hulp vragen. Je hoeft niet te wachten tot het nog een keer gebeurt.

Een kwetsend bericht kan zich snel verspreiden. Veel mensen kunnen hetzelfde bericht delen, waardoor de pijn blijft doorgaan. Via telefoons kan die schade na school ook mee naar huis komen.

Als het jou overkomt

Stop met reageren. Terugpesten kan het erger maken. Vertel het aan een volwassene die je vertrouwt en laat zien wat er is gebeurd. Die kan helpen gewone pestberichten te bewaren en daarna het account te melden en te blokkeren. Het is nooit jouw schuld als je wordt gepest.

Help iemand die wordt gepest

Een omstander ziet dat er wordt gepest. Een helper bij pesten doet op een veilige manier iets om te helpen.

Een groep blijft leugens over Matthijs plaatsen. Evi ziet een nieuw bericht.

1. Ze liket het niet, voegt geen lachende emoji’s toe en stuurt het niet door.
2. Ze stuurt Matthijs een privébericht: “Dat was onaardig. Ik help je het aan onze juf of meester te vertellen.”
3. Ze meldt het kwetsende bericht.
4. Ze vertelt haar juf of meester wat ze heeft gezien.

Evi helpt zonder ruzie te maken met de mensen die de berichten plaatsen. Als ze het gerucht zou doorsturen om te laten zien dat ze het afkeurt, zou ze het toch verspreiden.

Als je iemand hebt gekwetst, kun je helpen de schade te herstellen. Verwijder je bericht als dat kan, bied je excuses aan en stop met dat gedrag. Vraag een volwassene om hulp als het bericht zich al heeft verspreid.

Een onbekende die je alleen online kent, is iemand die je alleen online hebt ontmoet. Elke dag samen spelen verandert dat niet. Een klasgenoot die je persoonlijk kent, is anders dan een speler van wie je de naam alleen op een scherm ziet.

Een profiel kan verzonnen zijn

Namen, leeftijden en afbeeldingen kunnen allemaal verzonnen zijn. Iemand die typt “Ik ben ook negen” kan een volwassene zijn. De meeste mensen online zijn vriendelijk, maar sommigen proberen kinderen te misleiden.

Let op als iemand naar je school, adres of telefoonnummer vraagt. Ook cadeaus, plotselinge uitspraken over een hechte vriendschap, verzoeken om foto’s en uitnodigingen voor privéchats kunnen waarschuwingssignalen zijn. Als iemand je vraagt de chat voor je gezin te verbergen, is dat een reden om te stoppen en het te vertellen.

Neem een ongemakkelijk gevoel serieus

Een speler met de naam “DuizeligeEekhoorn” biedt Lena een zeldzaam voorwerp in een spel aan. De speler zegt: “Stuur je foto via een andere app. Vertel het niet aan je vader.”

1. Lena merkt dat het cadeau verbonden is aan een verzoek om een foto.
2. Door naar een andere app te gaan, zou de chat ergens anders verdergaan.
3. Het voelt niet goed om het voor haar vader geheim te houden. Ze stuurt niets.
4. Ze laat het aan haar vader zien, die helpt de speler te melden en te blokkeren.

Je bent iemand geen foto of antwoord verschuldigd omdat die je een cadeau heeft gegeven.

Aan verrassingen komt een eind

Een verjaardagsverrassing houd je korte tijd stil. De persoon komt er snel achter. Een geheim waarover je je zorgen maakt of dat je voor je gezin moet verbergen, is anders. Veilige volwassenen vragen je niet om nare geheimen voor je ouder of verzorger te bewaren.

Als iemand om een foto van jou zonder kleren vraagt, reageer dan niet en stuur niets. Vertel het meteen aan een volwassene die je vertrouwt. Degene die erom vraagt, doet iets verkeerds; het is niet jouw schuld. Vertel het ook aan een volwassene als iemand je zo’n foto stuurt.

Spreek niet in je eentje af met iemand die je alleen online kent. Ontmoet die persoon alleen als je ouder of verzorger het goedvindt en meegaat. Gebruik spraakchat of videobellen alleen met mensen die je in het echt kent en met toestemming van je ouder of verzorger.

Een video, afbeelding of reactie kan je bang of bezorgd maken. Je kunt nare dingen tegenkomen, ook als je iets gewoons zoekt. Het is niet jouw schuld als je ze ziet.

Stop, kijk weg, vertel het

Stop met kijken of klikken. Zet het scherm uit, klap de laptop dicht of leg de tablet met het scherm naar beneden. Vertel een volwassene die je vertrouwt wat je hebt gezien en hoe je je voelt. Stuur het niet door naar vrienden. De volwassene kan je helpen het te melden.

Je lichaam kan je aanwijzingen geven: een gespannen buik, tranen, een snelle hartslag of een beeld waar je steeds aan moet denken. Vertel iemand ook over die gevoelens. Als een vriend je iets naars wil laten zien, zeg dan “Dat wil ik niet zien” en loop weg.

Afbeeldingen en berichten moet je controleren

Mensen kunnen foto’s bewerken, video’s knippen of computerprogramma’s gebruiken om scènes te maken die nooit zijn gebeurd. Ook een realistisch beeld kan iets verzonnens laten zien.

Een feit kun je controleren en je kunt aantonen dat het waar is. “Een driehoek heeft drie zijden” is een feit. Een mening vertelt wat iemand denkt of voelt. “Driehoeken maken de mooiste patronen” is een mening. Als veel mensen dezelfde voorkeur hebben, wordt die daardoor nog geen feit.

Vraag je voordat je een verrassende bewering gelooft of deelt af wie die heeft gemaakt en waarom. Zoek met hulp van een volwassene dezelfde informatie op een betrouwbare nieuws- of museumwebsite.

Een bericht laat een reusachtige vlinder zien die op een bus landt. Er staat bij: “Vandaag gevonden in het centrum!” Sem vindt het er spannend uitzien. Hij kijkt wie het heeft geplaatst en vraagt zijn moeder om te helpen een betrouwbaar bericht erover te vinden. Ze kunnen het niet bevestigen, dus deelt hij het niet. Alleen een opvallende afbeelding is niet genoeg om de bewering te vertrouwen.

Een bericht laat maar een beetje zien

Een foto laat misschien iemands gelukkigste moment zien, met een filter eroverheen. Je ziet niet de hele dag van die persoon. Als je je hele leven met dat uitgekozen moment vergelijkt, kun je je slecht voelen. Neem een pauze en vertel het aan een volwassene die je vertrouwt als berichten je een bezorgd of buitengesloten gevoel geven.

Een volwassene die je vertrouwt kent je in het echt, luistert naar je en helpt je veilig te blijven. Dat kan een ouder, verzorger, opa, oma, juf, meester of vertrouwenspersoon op school zijn. Kies er meer dan één, zodat er een ander is als iemand bezig is.

Begin het gesprek

Je kunt zeggen: “Ik heb hulp nodig bij iets wat online is gebeurd.” Vertel wat er is gebeurd, welke app of welk spel je gebruikte, wie erbij betrokken waren en hoe je je voelt. Laat als het kan het scherm zien. Je kunt ook hulp vragen als je ergens op hebt geklikt of een fout hebt gemaakt.

Als de eerste volwassene niet luistert of helpt, vertel het dan aan een ander. Blijf het vertellen totdat iemand helpt. Als iemand dreigt jou of een ander pijn te doen, is meteen hulp van een volwassene nodig. Als iemand nu in gevaar is, kan de volwassene 112 bellen.

Kies de juiste knop

• Blokkeren voorkomt dat dat account contact met je opneemt. Oude berichten worden er niet door gewist.
• Dempen houdt meldingen stil, verbergt berichten of zet een stem uit, afhankelijk van de app. Berichten kunnen nog steeds worden verstuurd.
• Melden stuurt het probleem naar het veiligheidsteam van de app om het te laten beoordelen. Dat team kan inhoud verwijderen of een account sluiten.

De meeste apps vertellen de persoon niet wie de melding heeft gedaan. Vraag een volwassene om je te helpen deze knoppen te vinden.

Laat veilig zien wat er is gebeurd

Zoë krijgt in een spel steeds dreigende tekstberichten. Ze stopt met reageren en vertelt het aan haar tante. Samen bewaren ze de berichten en noteren ze de schermnaam, de datum en het spel. Daarna melden en blokkeren ze het account. De bewaarde berichten helpen te laten zien wat er is gebeurd, ook na het blokkeren.

Bewaar of verstuur nooit een afbeelding van iemand zonder kleren en maak er geen schermafbeelding van. Vertel het meteen aan een volwassene en laat die het melden.

Door te melden dat iemand wordt gekwetst, krijgt die persoon hulp; het is geen klikken.

In Nederland kun je voor een gratis en vertrouwelijk gesprek terecht bij De Kindertelefoon, voor kinderen en jongeren van 8 tot 18 jaar. Bel 0800-0432 of chat via kindertelefoon.nl. Een juf, meester of andere vertrouwde volwassene kan je helpen contact op te nemen.

Spellen, apps en video’s kunnen leeftijdsregels hebben. Controleer ze samen met je ouder of verzorger voordat je je aanmeldt, iets downloadt of gaat kijken.

Twee verschillende leeftijdscontroles

Een minimumleeftijd is de jongste leeftijd waarop je volgens een app die mag gebruiken. Veel sociale apps en chatapps stellen die op 13. Sommige landen stellen een hogere leeftijd voor sociale media. De regel kan kinderen beschermen tegen contact of functies die voor oudere gebruikers zijn gemaakt.

Een leeftijdsclassificatie helpt gezinnen om de inhoud te beoordelen. Die kan waarschuwen voor geweld, enge scènes of grof taalgebruik. De classificatie meet niet hoe slim je bent of hoe goed je speelt.

Zoek de leeftijdsclassificatie op de doos, de winkelpagina of de app-pagina, bijvoorbeeld PEGI bij games en Kijkwijzer bij films en series. Lees samen met een volwassene de regels van de app om de minimumleeftijd te vinden. Controleer ook aparte meldingen over chats, aankopen en locatie delen. Een geschikte leeftijdsclassificatie voor de inhoud betekent niet dat je veilig met elke speler kunt praten.

Beslis samen

Sanne is acht. Een chatapp zegt dat gebruikers minstens 13 moeten zijn. Haar oudere neef gebruikt de app en zegt dat ze een andere geboortedatum kan invullen.

1. Sanne vergelijkt haar echte leeftijd met de regel. Ze is te jong.
2. Een verkeerde geboortedatum zou tegen de regels zijn en kan bescherming voor jongere gebruikers wegnemen.
3. Ze praat met haar vader over een andere manier om contact te houden.
4. Ze kiezen een activiteit die voor haar leeftijd is toegestaan en controleren de chatinstellingen.

Dat vrienden een app gebruiken, verandert de leeftijdsregel niet. Vertel de waarheid als een app om je geboortedatum vraagt. Je ouder of verzorger kan je helpen die veilig in te vullen.

Als een spel zegt dat het geschikt is voor jouw leeftijd, let dan ook op hoe je je voelt. Vertel een volwassene over alles wat eng of ongemakkelijk voelt. Die kan helpen iets te kiezen wat bij je past.

Je kunt schermen gebruiken om te leren, iets te maken, te spelen of met familie te praten. Balans betekent dat je ook genoeg tijd overhoudt voor de andere dingen die je nodig hebt: slaap, beweging, huiswerk, spelen en mensen om je heen.

Geef je lichaam pauze

Pijnlijke ogen, hoofdpijn, een stijve nek of een chagrijnig gevoel kunnen betekenen dat je een pauze nodig hebt. Neem regelmatig pauze voordat je uitgeput raakt. Oogartsen raden de 20-20-20-regel aan: kijk elke 20 minuten 20 seconden naar iets op ongeveer 6 meter afstand.

Sta vaak op, rek je uit en beweeg. Zit prettig met het scherm op een comfortabele afstand. Maak elke dag tijd om buiten te spelen. Door in de verte te kijken, geef je je ogen rust; door te bewegen geef je ook de rest van je lichaam pauze.

Houd tijd over voor slaap

Kinderen van 6 tot 12 jaar hebben per 24 uur 9 tot 12 uur slaap nodig. Slapen helpt je groeien, leren en je goed voelen. Door spannende spellen en felle schermen kun je moeilijker in slaap vallen. Zet schermen ongeveer een uur voor het slapengaan uit en houd apparaten ’s nachts buiten je slaapkamer.

Milo gaat om 20:00 naar bed. Hij wordt om 06:30 wakker.

1. Van 20:00 tot middernacht is vier uur.
2. Van middernacht tot 06:30 komt daar zes uur en 30 minuten bij.
3. Dat laat 10 uur en 30 minuten over om te slapen.
4. Een uur voor bedtijd is 19:00. Dan stopt hij met schermen.

Maak samen een plan

Met schermtijdafspraken voor het gezin spreek je samen tijden, plaatsen en manieren om te stoppen af. Je kunt bijvoorbeeld afspreken om zonder schermen te eten, je huiswerk af te maken voordat je een spel speelt en een timer te zetten voordat je begint. Bepaal wat je doet als de timer afgaat, zoals je werk opslaan en het apparaat opbergen.

Let op je gevoelens tijdens en na schermtijd. Als je boos wordt van een spel of je buitengesloten voelt door een chat, stop dan even en vertel het aan een volwassene die je vertrouwt. Je kunt pauze nemen voordat de timer afgaat. Het plan helpt je ruimte te maken voor wat je op een dag nodig hebt.