Vormen herkennen en benoemen: vlakke en ruimtelijke figuren

Leg een paar papieren figuren neer. Laat je kind er één kiezen en die omtrekken. Een vlakke figuur, of 2D-figuur, heeft lengte en breedte, maar geen dikte. Dunne uitgeknipte papieren figuren stellen bij dit spel vlakke figuren voor. Een gesloten omtreklijn sluit rondom aan, zonder onderbrekingen.

Volg de zijden en hoekpunten

Een cirkel heeft één gebogen rand en geen hoekpunten. Elk punt op de rand ligt even ver van het midden. Een ovaal is in één richting langer uitgerekt. Leg ze naast elkaar en vraag: “Welke is op elke manier even breed als je door het midden meet?”

Een driehoek heeft 3 rechte zijden en 3 hoekpunten, die allemaal op elkaar aansluiten. Teken een brede driehoek en een hoge, smalle. Ga langs elke zijde en tik dan elk hoekpunt aan. Ze voldoen allebei aan dezelfde regel. De zijden hoeven niet even lang te zijn.

Een rechthoek heeft 4 rechte zijden en 4 rechte hoeken. Laat een rechte hoek zien met de hoek van een boek. De zijden tegenover elkaar zijn even lang. Een vierkant is een bijzondere rechthoek met 4 even lange zijden.

Controleer twee vierzijdige figuren

Leg een vierkant papieren tegeltje naast een langwerpige rechthoekige boekenlegger.

1. Trek het tegeltje om: 4 rechte zijden.
2. Vergelijk de hoeken met een hoek van een boek: alle 4 zijn hetzelfde.
3. Vergelijk de zijden: ze zijn allemaal even lang. Noem het een vierkant.
4. Controleer de boekenlegger op dezelfde manier. Die heeft rechte hoeken, maar 2 zijden zijn langer. Noem het een rechthoek.

Beide figuren zijn rechthoeken. “Vierkant” is een preciezere naam voor de figuur met even lange zijden. Als je kind het vierkant een rechthoek noemt, kun je zeggen: “Ja. Alle zijden zijn even lang, dus het is ook een vierkant.”

Als een figuur er bijna aan voldoet

Een kind herkent een smalle driehoek misschien niet als driehoek omdat die er onbekend uitziet. Controleer samen de zijden en hoekpunten. Drie rechte zijden die bij 3 hoekpunten samenkomen, vormen een driehoek, hoe breed of smal die er ook uitziet.

Een opening in een omtreklijn moet dicht. Een gebogen zijde telt niet als rechte zijde. Een pizzapunt met een gebogen korst lijkt alleen ongeveer op een driehoek. Bij een vierzijdige figuur is tellen alleen niet genoeg: een scheve figuur zonder rechte hoeken is geen rechthoek.

Leg een papieren vierkant op tafel. Draai het langzaam totdat één hoekpunt naar beneden wijst. Vraag: “Welke figuur is het nu?” Het vierkant heeft nog steeds 4 even lange zijden en 4 rechte hoeken. De naam blijft hetzelfde.

Misschien noemt je kind het een “ruit”. Je kunt zeggen: “Mensen noemen het in deze stand soms ruitvormig. Laten we de figuur zelf bekijken.” Draai het vierkant terug terwijl je de zijden volgt. Zo verbind je de nieuwe aanblik met het vierkant dat je kind al kent.

Verander hoe het eruitziet, behoud de naam

Leg een kleine paarse driehoek naast een grote oranje driehoek. De ene wijst naar links en de andere naar beneden. Controleer elke omtreklijn: 3 rechte zijden en 3 hoekpunten. De grootte, kleur en stand zijn veranderd, maar het zijn allebei driehoeken.

Draai een uitgeknipte figuur om als een bladzijde. De vorm blijft hetzelfde. Ook het materiaal bepaalt de naam niet: voor een houten vierkant en een papieren vierkant geldt dezelfde regel voor zijden en hoeken.

Leg voor een klein sorteerspel 2 vierkanten in verschillende standen, 2 driehoeken en 2 langwerpige rechthoeken neer. Er zijn 2 vierkanten en 2 driehoeken. Er zijn ook in totaal 4 rechthoeken, omdat beide vierkanten bij de rechthoeken horen. Van die 4 rechthoeken zijn er 2 geen vierkanten.

Past de figuur op de omtreklijn?

Trek een uitgeknipt vierkant om op papier. Laat het papier liggen en draai het uitgeknipte vierkant om zijn middelpunt. Na een kwartslag past het weer op de omtreklijn. Bij een kwartslag komt elk hoekpunt op de plaats van het volgende hoekpunt.

Probeer een rechthoek met 2 lange en 2 korte zijden. Na een kwartslag wijzen de lange zijden de andere kant op en past de rechthoek niet. Na een halve slag past hij weer. Een cirkel past op zijn eigen omtreklijn, hoe ver je hem ook draait.

Een figuur kan zijn naam houden terwijl hij niet op de oude omtreklijn past. Dat zijn twee verschillende dingen om op te letten.

Zoek buiten een gedraaide figuur

Een voorrangsbord wijst naar beneden, maar de omtreklijn is nog steeds een driehoek. Het bord voor een voorrangsweg is een vierkant dat op een hoekpunt staat. Vraag je kind het voorwerp en de vorm te benoemen: “Het is een bord en de omtreklijn is een vierkant.”

Kies één figuur om in huis te zoeken. Rechthoeken zijn een handig begin: kijk eens naar een boekomslag, een deur en een raam. Vraag je kind het bedoelde deel aan te wijzen en zeg: “Hoe weet je dat?”

Een heel voorwerp en een van zijn vlakken kunnen verschillende namen hebben. Een munt is dik, maar het platte vlak heeft de vorm van een cirkel. Een vloertegel kan een vierkant vlak hebben. Door “heeft de vorm van” te zeggen, kun je praten over de vorm die je ziet.

Maak kennis met de zeshoek

Een zeshoek heeft 6 rechte zijden en 6 hoekpunten. Kijk naar een plaatje van een honingraat of naar de gele zeshoek in een standaardset patroonblokken. Deze bekende zeshoeken hebben even lange zijden. Een zeshoek met ongelijke zijden is nog steeds een zeshoek.

Zo tel je zonder de tel kwijt te raken:

1. Markeer één hoekpunt met een kleine sticker.
2. Ga langs één zijde en zeg “één”.
3. Ga verder van hoekpunt naar hoekpunt.
4. Stop als je weer bij de sticker bent.

Zo tel je elke zijde één keer. Als je na de sticker opnieuw begint, tel je een zijde dubbel.

Controleer een gok tijdens de vormenspeurtocht

Je kind ziet een stopbord en gokt: “Zeshoek!” Volg samen de omtreklijn. Het heeft 8 rechte zijden, dus het is geen zeshoek. De naam is achthoek. De telling geeft uitsluitsel: een zeshoek heeft er 6 nodig.

Bij vierzijdige figuren moet je nog iets anders controleren. Een vierkant en een langwerpige rechthoek hebben allebei 4 zijden. Vergelijk hun hoeken en zijden om de preciezere naam te kiezen.

Zoek figuren in plaatjes

Kijk naar een eenvoudige tekening van een huis. Wijs het driehoekige dak, de rechthoekige deur en de vierkante ramen aan. Je kind kan meer dan één figuur in hetzelfde plaatje vinden.

Maak een foto van een interessante vondst en bekijk die later samen. Vraag je kind de figuur op het scherm te volgen en de naam uit te leggen. Een paar vondsten met duidelijke redenen geven al veel om over te praten.

Leg een papieren cirkel naast een bal. De cirkel laat een vlakke figuur zien. De bal heeft de vorm van een ruimtelijke figuur, of 3D-figuur. Een ruimtelijke figuur neemt ruimte in drie richtingen in: lengte, breedte en hoogte.

Een tekening heeft lengte en breedte. Echt papier is een heel klein beetje dik, maar bij deze activiteiten beschouwen we dunne papieren figuren als vlak. Je kunt zowel een uitgeknipte papieren figuur als een blok vasthouden, dus daaraan kun je niet zien bij welke groep iets hoort.

Bekijk een hele figuur en één vlak

Een vlak is een plat oppervlak van een ruimtelijke figuur. Een kubus heeft vierkante vlakken. De hele kubus is ruimtelijk en elk vlak is een vlakke figuur. Een gebogen oppervlak loopt rond, zoals de buitenkant van een bal of de zijkant van een blik.

Houd een kubus vast en wijs één vlak aan. Zeg: “Dit vlak is een vierkant. Het hele blok is een kubus.” Draai de kubus dan zodat je kind een ander vlak ziet. Dit helpt als een kind het hele blok een vierkant noemt.

Gebruik ook een bal: “De bal heeft de vorm van een bol.” Een eenvoudige cirkel op papier kan in een plaatje een bal voorstellen, maar de tekening zelf blijft vlak.

Maak een afdruk

Gebruik een kubusvormig blok, een cilindervormig blok, verf en papier.

1. Druk één vierkant vlak van de kubus in de verf.
2. Druk dat vlak plat op het papier.
3. Til de kubus recht omhoog. De afdruk is een vierkant.
4. Herhaal dit met één plat uiteinde van de cilinder. De afdruk daarvan is een cirkel.

Vraag: “Welke figuur heeft deze afdruk gemaakt?” Help je kind beide namen te geven: “De cilinder heeft een cirkel gemaakt.” Een afdruk laat één vlak zien; de hele ruimtelijke figuur wordt er geen vlakke figuur door.

Maak twee groepen

Leg een papieren driehoek, een getekend vierkant, een bal, een dobbelsteen en een kleine doos neer. Geef twee plekken de aanduidingen “vlak” en “ruimtelijk”.

De driehoek en de tekening komen in de vlakke groep. De bal, dobbelsteen en doos komen in de ruimtelijke groep. Vraag naar een reden: “De doos is dik en heeft rondom vlakken.” Als een plaatje een doos laat zien, beschrijf het dan als een vlak plaatje van een ruimtelijke figuur. Laat je kind een echte doos vasthouden en die met het plaatje vergelijken.

Draai een kubusvormig blok in je handen en bekijk elk vlak. Een kubus heeft 6 even grote vierkante vlakken. Een dobbelsteen heeft de vorm van een kubus, ook al zijn de hoekpunten soms een beetje afgerond.

Een balk heeft de vorm van een doos met 6 rechthoekige vlakken. Sommige vlakken kunnen vierkanten zijn. In het Engels is er ook een andere veelgebruikte naam voor: cuboid. Een dicht boek of een doos ontbijtgranen heeft de vorm van een balk.

Controleer meer dan één vlak

Laat je kind een kubusvormig blok naast een langwerpige doos zien. Wijs een vierkant vlak op de kubus aan. Draai hem en controleer het volgende vlak. Ga zo verder. Elk vlak is een even groot vierkant, dus “kubus” past.

De langwerpige doos heeft langwerpige rechthoekige vlakken. Ook als één uiteinde vierkant is, is de hele doos geen kubus. Aan één vlak kun je niet zien hoe alle andere eruitzien.

Elke kubus is ook een balk. Het is de bijzondere doosvorm waarvan de 6 vlakken even grote vierkanten zijn. Je kunt zeggen: “Deze hoort bij de balken en zijn bijzondere naam is kubus.”

Zoek het grondvlak en de top

Een piramide heeft een plat grondvlak. De driehoekige vlakken komen samen in een top die niet op het grondvlak ligt. Zet een piramide met een vierkant grondvlak op tafel. Het grondvlak is een vierkant en 4 driehoekige vlakken lopen omhoog naar de top.

Ga met een vinger over het grondvlak en daarna over een driehoekig vlak. Zeg: “Het vlak is een driehoek. De hele figuur is een piramide.” Een piramide neemt ruimte in; het is geen vlakke driehoek.

Leg de piramide op haar zij. Het is nog steeds een piramide. “Grondvlak” is de naam van een deel van de figuur, ook als dat deel niet meer onder ligt.

Voel waar vlakken samenkomen

De rechte lijn waar twee vlakken samenkomen, is een ribbe. Een puntig hoekpunt is de plek waar ribben samenkomen. Laat je kind langs een ribbe gaan en een hoekpunt aanraken. Wijs om de beurt een vlak, een ribbe en een hoekpunt aan, zodat bij elk woord duidelijk is wat je bedoelt.

Probeer een raadspel met een kubus, een langwerpige balk en een piramide met een vierkant grondvlak. Beschrijf de vlakken zonder de naam te zeggen: “De zijvlakken zijn driehoeken die in een top samenkomen.” Je kind kan de figuren draaien om de juiste te vinden.

Leg een bal, een blok in de vorm van een blik en een kegelvormig blok bij elkaar. Ze hebben allemaal gebogen oppervlakken, maar hun platte vlakken en toppen verschillen.

Een bol is in elke richting rond. Een bol heeft één gebogen oppervlak en geen platte vlakken, ribben of hoekpunten. Elk punt op het oppervlak ligt even ver van het middelpunt. Een knikker of wereldbol heeft de vorm van een bol. Een ei is in één richting langer uitgerekt en is dus geen bol. Een American football is ook geen bol.

Bekijk de uiteinden

Een cilinder heeft 2 platte cirkelvormige vlakken die door een gebogen oppervlak zijn verbonden. De cirkelvormige vlakken zijn even groot. Een blik heeft de vorm van een cilinder. Ga met een vinger langs de zijkant en leg daarna je hand plat tegen elk uiteinde.

Een kegel heeft 1 plat cirkelvormig vlak en een gebogen oppervlak dat smaller wordt tot een top. Een feesthoedje of ijshoorntje laat deze vorm zien, ook al is het brede uiteinde open. Gebruik een dicht kegelvormig blok als je het platte vlak wilt aanraken.

Ontdek een verborgen figuur

Stop de drie blokken in een zak. Laat je kind er één voelen zonder te kijken.

1. Vraag: “Kun je een plat deel vinden?”
2. Als dat zo is, vraag dan om nog een plat deel te zoeken.
3. Vraag of de figuur een top heeft.

Stel dat je kind 2 platte cirkelvormige vlakken vindt en geen top. Dat beschrijft de cilinder. Een kegel zou maar 1 cirkelvormig vlak en een top hebben. Als de figuur overal gebogen is en geen plat deel heeft, is het de bol.

Wissel van rol. Laat je kind de verborgen figuur beschrijven terwijl jij raadt. Je kunt een handige zin voordoen: “Ik voel een gebogen zijkant en één top.”

Gebruik de naam van de hele ruimtelijke figuur

Een kind dat naar het uiteinde van een blik kijkt, zegt misschien “cirkel”. Wijs het uiteinde aan: “Ja, dit vlak is een cirkel.” Ga dan met je hand rond het hele blik: “De hele figuur is een cilinder.”

Leg de cilinder neer en draai de kegel met de punt naar beneden. Hun namen blijven hetzelfde. De delen zijn verplaatst, maar een cilinder heeft nog steeds zijn 2 cirkelvormige vlakken en een kegel heeft nog steeds zijn top.

Vraag je kind: “Wat valt je op aan deze figuur?” Als het antwoord “Hij is rood” is, accepteer die waarneming dan. Vraag daarna: “Wat kun je me vertellen over de zijden?” Kleur beschrijft het voorwerp; zijden en hoekpunten helpen om de vorm te beschrijven.

Een zijde is een recht deel van de omtreklijn van een vlakke figuur. Een hoekpunt is waar twee zijden samenkomen. Ga met een vinger langs een zijde en tik met één vingertop op een hoekpunt. “Recht” betekent dat iets niet buigt; “gebogen” betekent dat het buigt.

Tel vanaf een beginpunt

Markeer één hoekpunt en volg daarna elke zijde één keer. Een driehoek heeft 3 zijden en 3 hoekpunten. Vierkanten en andere rechthoeken hebben er van elk 4. Een zeshoek heeft er van elk 6. Bij een gesloten figuur van rechte zijden zijn deze twee aantallen gelijk. Een cirkel heeft geen rechte zijden en geen hoekpunten.

Als je kind een zijde en een hoekpunt door elkaar haalt, stop dan even met tellen. Vraag om langs een zijde te gaan, aan het einde te stoppen en op het hoekpunt te tikken. Door de verschillende bewegingen zijn de woorden gemakkelijker uit elkaar te houden.

Vergelijk hetzelfde kenmerk

Leg een vierkant naast een langwerpige rechthoek. Vraag wat ze gemeen hebben. Beide hebben 4 rechte zijden en 4 rechte hoeken. Vergelijk nu de lengtes van de zijden: alle zijden van het vierkant zijn even lang, terwijl de langwerpige rechthoek 2 lange en 2 korte zijden heeft.

Geef je kind een zin om af te maken: “Ze hebben allebei ... .” Probeer daarna: “Een verschil is ... .” Je helpt je kind uit te leggen wat het kan zien; je vraagt niet om een lang verhaal.

Gebruik ook woorden voor ruimtelijke figuren

Een vlak is plat. Een gebogen oppervlak loopt rond. Een top is een puntig uiteinde, zoals de top van een kegel of piramide.

Vergelijk een kegel met een piramide. Beide hebben een top. De kegel heeft een gebogen oppervlak, terwijl de piramide platte driehoekige vlakken heeft. Vergelijk een kubus met een cilinder: beide kunnen op platte vlakken staan, maar alleen de cilinder heeft een gebogen oppervlak.

Verstop een figuur in een zak en beschrijf die zonder de naam te zeggen. “Ik voel drie rechte zijden en drie hoekpunten.” Laat je kind raden en wissel dan van rol. Als de beschrijving alleen “groot” of “glad” is, vraag dan naar een kenmerk dat helpt om de naam van de figuur te kiezen.

Sorteren betekent dat je dingen bij elkaar legt die aan een gekozen regel voldoen. Zeg de regel voordat je begint: “Figuren met 3 zijden komen hier.” Je kind kan elke figuur controleren en uitleggen waar die hoort.

Gebruik twee kommen voor “heeft 3 zijden” en “heeft geen 3 zijden”. Een brede driehoek, een piepkleine driehoek en een driehoek met de punt naar beneden komen allemaal bij elkaar. Hun kleuren en groottes zijn voor deze regel niet van belang.

Verander de regel bewust

Neem 3 driehoeken, 3 vierkanten en 2 cirkels. Zorg voor verschillende kleuren, groottes en standen. Gesorteerd op vorm maken ze groepen van 3, 3 en 2: samen 8 figuren.

Verzamel dezelfde stukjes opnieuw. Zeg nu: “Laten we op kleur sorteren.” Een rode driehoek kan bij een rood vierkant komen. De stukjes zijn hetzelfde gebleven, maar door de nieuwe regel ontstaan andere groepen.

Als je kind halverwege de regel verandert, zeg die dan samen opnieuw. Vraag: “Kijken we deze keer naar kleur of naar vorm?” Controleer daarna het stukje dat je kind net heeft neergelegd.

Sorteer op recht en gebogen

Cirkels en ovalen hebben gebogen omtreklijnen. Driehoeken, vierkanten, rechthoeken en zeshoeken hebben rechte zijden. Je kunt ruimtelijke figuren ook groeperen op de vraag of ze een gebogen oppervlak hebben.

Bollen, cilinders en kegels hebben gebogen oppervlakken. Kubussen, balken en piramides hebben alleen platte vlakken. Een cilinder heeft ook platte vlakken, dus de groep tegenover “heeft een gebogen oppervlak” is “heeft geen gebogen oppervlak”.

Leg uit welk buitenbeentje er niet bij hoort

Leg een bal, een sinaasappel, een knikker en een kubusvormig blok neer. Vraag: “Welke heeft een andere vorm? Waarom?” Het blok heeft platte vlakken en hoekpunten; de andere voorwerpen zijn rond als een bol.

Een open vraag kan meer dan één goed antwoord hebben. Probeer het met een grote rode driehoek, een kleine rode driehoek, een klein rood vierkant en een kleine blauwe driehoek. Het vierkant verschilt in vorm. De blauwe driehoek verschilt in kleur. De grote driehoek verschilt in grootte.

Luister naar de reden voordat je beslist. Je kunt daarna vragen: “Kun je een ander antwoord vinden?” Als je één gezamenlijk antwoord wilt, noem dan de regel: “Welke heeft een andere vorm?”

Bouw op een vlakke vloer met losse blokken. Een breed plat vlak geeft een blok een stevige plek om op te rusten. Door een gebogen oppervlak kan het rollen. Vraag je kind te voorspellen wat er gebeurt en probeer het dan samen uit.

Verander hoe een cilinder ligt of staat

Zet een cilinder op een van de cirkelvormige vlakken. Hij blijft rechtop staan en heeft bovenop een plat vlak voor een ander blok. Leg hem op zijn gebogen kant. Nu rolt hij in een rechte lijn.

Zet een groot boek schuin tegen een kussen als lage helling. Leg de cilinder op zijn gebogen kant en laat hem los. Probeer het daarna op een plat uiteinde. Op de gebogen kant rolt hij en op het platte uiteinde glijdt hij. De vorm is niet veranderd; het deel dat de helling raakt wel.

Een bol rolt in elke richting omdat het oppervlak rondom gebogen is. Een kegel op zijn zij rolt in een cirkel rond zijn top. Zet de kegel op zijn cirkelvormige vlak en hij kan de puntige bovenkant van een toren zijn.

Kies een plek voor elk blok

Kubussen en balken kun je op hun platte vlakken stapelen. Als je ze over een oppervlak duwt, glijden ze. Een piramide staat op haar grondvlak en kan ook glijden. Haar top vormt een dak, zonder brede platte plek voor een ander los blok.

Probeer een toren te maken met 3 kubussen, een cilinder, een kegel en een bal.

1. Zet de kubussen onderaan.
2. Zet de cilinder met een plat uiteinde daarop.
3. Zet de kegel op de cilinder, met de punt omhoog.
4. Laat de bal naast de toren liggen. Door zijn gebogen oppervlak heeft hij geen vlak waarop iets stevig kan rusten.

Vraag: “Waarom staat de kegel bovenaan?” Je kind kan naar de top wijzen: daar is geen platte plek waarop een ander los blok kan rusten.

Maak de onderkant steviger

Leg een langwerpige balk op zijn grootste vlak. Probeer het opnieuw met de balk op een klein uiteinde. Het brede vlak waarop de balk rust, maakt de basis steviger. Laat je kind vergelijken door een zacht duwtje te geven.

Gebruik de figuren ook voor een bouwwerk: een kubus met een piramide als dak vormt een huis; een cilinder met een kegel erop vormt een raket. Van balken en liggende cilinders kun je een speelgoedtrein maken. Vraag je kind een stukje te benoemen en te zeggen waar het komt: “Ik zet de cilinder onder het lange blok.”

Pas vlakke stukjes met de randen tegen elkaar om een nieuwe figuur te maken. De stukjes moeten aansluiten zonder tussenruimtes en zonder overlappingen. Kijk naar de buitenkant om de hele figuur te benoemen; de lijnen tussen de stukjes zijn naden binnen de figuur.

Maak opnieuw een vierkant

Pak een papieren vierkant. Jij gebruikt de schaar en knipt van het ene hoekpunt naar het tegenoverliggende hoekpunt. Leg de twee driehoekige stukjes uit elkaar.

Vraag je kind het vierkant opnieuw te maken. Leg de geknipte randen tegen elkaar en draai zo nodig een stukje. Controleer de naad: de randen sluiten aan, niets overlapt en er blijft geen tussenruimte over. De buitenkant heeft 4 even lange zijden en 4 rechte hoeken.

Dezelfde twee driehoeken kunnen een grotere driehoek vormen als je de even lange korte zijden tegen elkaar legt. De stukjes bedekken nog steeds evenveel ruimte.

Vierkanten vormen een rechthoek

Leg 2 even grote vierkanten naast elkaar, zodat hun zijden over de hele lengte tegen elkaar liggen. Trek alleen de buitenkant om. De nieuwe figuur is twee keer zo lang als breed en dus een rechthoek die geen vierkant is. Met een derde even groot vierkant in dezelfde rij wordt de rechthoek langer.

Als een stukje uitsteekt, volg dan opnieuw de buitenkant. Het verspringende deel in de omtreklijn laat zien waarom de stukjes nog geen rechthoek vormen. Help je kind de randen op één lijn te schuiven.

Bedek een zeshoek op verschillende manieren

In een standaardset patroonblokken bedekken 6 groene driehoeken precies 1 gele zeshoek. Dat geldt ook voor 2 rode blokken of 3 blauwe blokken. Twee groene driehoeken bedekken 1 blauw blok.

Probeer één kleur tegelijk. Vraag je kind het aantal te voorspellen, de stukjes op de zeshoek te leggen en elke naad te controleren.

Draai, klap om en splits

Teken de omtrek van een eenvoudig huis van een vierkant en een driehoek. Geef je kind passende uitgeknipte figuren om de omtrek te vullen. Als een stukje verkeerd lijkt, probeer het dan te draaien of om te klappen voordat je het opzijlegt.

Je kunt ook een rechthoek vouwen om de kleinere figuren erin te laten zien. Een vouw recht door het midden maakt 2 kleinere rechthoeken. Een vouw van hoekpunt naar hoekpunt maakt 2 driehoeken. Een rechthoek die twee keer zo lang als breed is, kun je splitsen in 2 even grote vierkanten. Laat je kind voorspellen wat de vouw zal laten zien, vouw het papier dan open en volg de delen.

Maak een driehoekig raamwerk met 3 rechte stokjes en kleine balletjes speelklei. Gebruik voor elke zijde één stokje en verbind de uiteinden bij 3 hoekpunten. Ga met een vinger rond de gemaakte omtreklijn om te controleren of die gesloten is.

Voor een vierkant raamwerk heb je 4 even lange stokjes en 4 rechte hoeken nodig. Vier even lange stokjes kunnen ook scheef staan en een figuur zonder rechte hoeken vormen. Houd een hoek van een boek naast elke hoek van het raamwerk om die te controleren.

Kies stukjes voor een rechthoek

Kies voor een rechthoek die geen vierkant is 2 lange en 2 korte stokjes. Leg de even lange stokjes tegenover elkaar en maak 4 rechte hoeken. Help je kind een hoek aan te passen zonder de uiteinden uit elkaar te trekken.

Geef je kind 6 even lange stokjes om verschillende plannen te proberen. Voor twee losse driehoeken gebruik je elk 3 stokjes, dus alle 6. Voor één zeshoek gebruik je alle 6 stokjes in één gesloten omtreklijn. Voor een vierkant gebruik je er 4 en blijven er 2 over.

Een cirkel heeft geen rechte zijden. Maak de gebogen omtreklijn met touw, een pijpenrager of een slangetje van klei. Verbind de uiteinden zodat de omtreklijn sluit.

Maak ruimtelijke figuren van klei

Rol klei tussen je handen om een bol te maken. Rol een dikke worst en maak beide uiteinden plat om een cilinder te maken. Knijp voor een kegel één uiteinde tot een punt en maak het andere uiteinde plat. Klop een klomp aan elke kant plat om een kubus te vormen.

Bekijk samen de gemaakte figuren. Vraag je kind het kenmerk aan te wijzen waar nog aan gewerkt moet worden: “Waar komt het platte cirkelvormige vlak van de kegel?” Je kind kan de klei aandrukken of knijpen om de vorm te veranderen.

Teken en trek om

Teken voor een driehoek 3 rechte lijnen die bij 3 hoekpunten samenkomen. Teken voor een vierkant 4 even lange zijden met rechte hoeken. Wiebelige lijnen horen bij het leren. Als er een opening overblijft, zeg dan: “Laat de uiteinden op elkaar aansluiten, alsof je een hek dichtdoet.” Als lijnen elkaar kruisen en uitsteken, help je kind dan elke lijn bij het hoekpunt te laten stoppen.

Trek een vlak van een kubus om voor een vierkant, een uiteinde van een cilinder voor een cirkel of het grondvlak van een piramide met een vierkant grondvlak voor een vierkant. Houd de ruimtelijke figuur stil terwijl je kind de omtrek volgt. Als een getekend “vierkant” 2 langere zijden en 4 rechte hoeken heeft, benoem het dan precies: het is een rechthoek waarvan de lengte en breedte verschillen.