- Leren
- Wiskunde
- Rekenen voor kleuters van 4 tot 5 jaar
- Optellen en weghalen
Optellen en weghalen met echte voorwerpen
Groep 2Les 2 van 6 in Cursus Rekenen voor kleuters van 4 tot 5 jaar
Wat je leert
- Laat je kind met echte voorwerpen die het kan aanraken en verplaatsen zien dat een groep groter wordt door erbij te doen en kleiner door weg te halen.
- Tel op door er voorwerpen bij te doen of groepen samen te voegenLaat je kind twee alledaagse vormen van optellen zien: er komen voorwerpen bij een groep of twee groepen worden één groep. Daarna zoek je uit hoeveel het er zijn.
- Haal een paar voorwerpen weg en kijk wat er over isLaat je kind zien dat bij weghalen enkele voorwerpen uit een groep verdwijnen en dat de vraag is hoeveel er nog zijn.
- Tel op door er voorwerpen bij te doen of groepen samen te voegen
- Leer je kind het antwoord te vinden door de voorwerpen zorgvuldig te tellen: eerst door elk voorwerp te tellen en later, als je kind eraan toe is, door door te tellen en terug te tellen.
- Tel alle voorwerpen nadat er iets bij is gekomenNadat twee groepen zijn samengevoegd, telt je kind elk voorwerp, opnieuw vanaf één, en zegt hoeveel het er bij elkaar zijn.
- Tel wat er over is nadat je iets hebt weggehaaldNadat er voorwerpen zijn weggehaald, telt je kind alleen wat er nog is. Je kind weet dat het antwoord nul is als er niets over is.
- Oefen doortellen en terugtellen als je kind eraan toe isAls alles tellen gemakkelijk gaat, laat je je kind zien hoe het kan beginnen bij het aantal in de eerste groep en kan doortellen om op te tellen of terugtellen om weg te halen.
- Tel alle voorwerpen nadat er iets bij is gekomen
- Maak van korte rekenverhaaltjes handelingen die je kind kan zien en uitvoeren: eerst met getallen tot en met vijf, daarna tot en met tien, met speelgoed, bewegingen, vingers en eenvoudige tekeningen.
- Volg een verhaaltje in drie stappen: eerst, daarna, nuHelp je kind een kort rekenverhaaltje te volgen, te zeggen of het er meer of minder worden en in eigen woorden te vertellen wat er is gebeurd.
- Speel rekenverhaaltjes tot en met vijf na met speelgoed en door te doen alsofLaat je kind verhaaltjes oplossen door ze uit te voeren: speelgoed verplaatsen, het eigen lichaam gebruiken of een situatie naspelen, met getallen tot en met vijf.
- Laat een verhaaltje zien met je vingers en eenvoudige tekeningenLeer je kind vingers, eenvoudige tekeningen, vijframen en tienramen te gebruiken om een verhaaltje te laten zien als er geen speelgoed bij de hand is.
- Ga verder met rekenverhaaltjes tot en met tienAls verhaaltjes tot en met vijf gemakkelijk gaan, gebruik je grotere getallen tot en met tien, ook in verhaaltjes over samenvoegen, splitsen en verhaaltjes met nul.
- Volg een verhaaltje in drie stappen: eerst, daarna, nu
- Gebruik dagelijkse bezigheden, spelletjes, liedjes en de eigen verhaaltjes van je kind om vaak en kort te oefenen en te zien hoe het gaat.
- Ontdek optellen en weghalen in het dagelijks leven, spelletjes en liedjesLet op momenten thuis en buiten waarop je toch al iets erbij doet of weghaalt. Maak van enkele momenten een korte vraag of een spelletje.
- Bedenk rekenverhaaltjes, controleer antwoorden en help als je kind vastlooptLaat je kind eigen verhaaltjes bedenken, antwoorden controleren door opnieuw te tellen en meer dan één manier proberen. Help rustig als er iets misgaat.
- Ontdek optellen en weghalen in het dagelijks leven, spelletjes en liedjes
Optellen en weghalen: uitleg
1Laat samenvoegen en weghalen zien
Laat je kind zien hoe groepen veranderen voordat je naar een aantal vraagt. Met een paar speeltjes kun je laten zien hoe er iets bijkomt, wordt samengevoegd, weggaat of in delen wordt gesorteerd. Je geeft die handelingen eenvoudige woorden en helpt je kind te zien over welke voorwerpen de vraag gaat.
1.1 Kijk wat er gebeurt als groepen worden samengevoegd
Bij optellen voeg je dingen samen om te bepalen hoeveel het er bij elkaar zijn. Laat je kind bekende dingen verplaatsen, zoals blokken, lepels of speelgoeddieren. Vertel wat er gebeurt terwijl je kind het kan zien.
Er komen dingen bij
Leg 4 crackers op een bord. Laat je kind ze tellen. Zeg: “Ik leg er nog 1 cracker bij” en leg die naast de andere. Vraag: “Zijn er nu meer crackers of minder?” Vraag daarna: “Hoeveel crackers zijn er bij elkaar?”
Je kind telt elke cracker: “1, 2, 3, 4, 5.” Zeg: “Er zijn 5 crackers.” Het antwoord omvat de crackers die er al lagen en de nieuwe. Als je kind “1” antwoordt, schuif de crackers dan dicht bij elkaar. Wijs de hele groep aan terwijl je de vraag opnieuw stelt.
Woorden zoals “meer”, “erbij”, “in totaal” en “bij elkaar” helpen om optellen te beschrijven. Laat het woord bij de beweging passen: “Er komen nog twee auto's bij!” terwijl je ze erbij schuift.
Twee groepen vormen één geheel
Je kunt ook optellen als er niets nieuws bij komt. Leg 3 rode blokken en 2 blauwe blokken neer. Vraag: “Hoeveel blokken zijn er bij elkaar?” Je kind telt alle 5 blokken. De kleuren laten de twee delen zien, maar de vraag gaat over alle blokken.
| Verhaaltje | Wat je kind laat zien |
|---|---|
| “Hier zijn drie eenden. Er komen er nog twee bij zwemmen.” | Er komen eenden bij een groep. |
| “Hier liggen drie rode blokken en twee blauwe blokken.” | Twee groepen worden samen geteld. |
Probeer 2 blokken bij 3 blokken te leggen. Begin dan opnieuw en leg 3 bij 2. Tel steeds de hele groep. Beide manieren geven 5 blokken. De volgorde van samenvoegen veranderde; het aantal blokken niet.
Waardoor verandert het aantal?
Als je er voorwerpen bij doet, wordt een groep groter. Als je er niets bij doet, blijft het aantal gelijk. Bijvoorbeeld: “Er zijn 3 auto's. Er komen geen auto's meer bij.” Je kind kan de 3 auto's tellen om het te controleren.
Ook als je een groep verder uit elkaar legt, blijft het aantal gelijk. Tel een paar blokken, leg ze verder uit elkaar en tel opnieuw. Er is geen blok bij gekomen of weggehaald. Lijkt de langere rij meer, laat je kind de blokken dan dicht bij elkaar leggen en elk blok controleren.
Belangrijkste punten
- Bij optellen bepaal je hoeveel het er zijn als groepen worden samengevoegd.
- Een rekenverhaaltje over optellen kan gaan over iets wat erbij komt of over twee groepen die samen worden geteld.
- Tel de hele samengevoegde groep, inclusief de voorwerpen die er al waren.
- Als je dezelfde groepen samenvoegt, krijg je in beide volgordes hetzelfde totaal.
- Als je er niets bij doet of voorwerpen verplaatst, blijft het aantal gelijk.
1.2 Kijk wat er overblijft als er iets weggaat
Bij weghalen verdwijnen enkele dingen uit een groep. Je kind zoekt dan uit hoeveel er nog zijn. Een ander woord voor weghalen is aftrekken.
Laat een paar auto's wegrijden
Zet 6 speelgoedauto's op een rij op tafel. Tel ze samen en rij er dan 2 in een garage van een doos. Zeg: “Twee auto's rijden weg.” Vraag: “Staan er nu meer auto's op tafel of minder?”
Wijs naar de auto's die zijn gebleven. Je kind telt: “1, 2, 3, 4.” Zeg: “Er zijn nog vier auto's hier.” Open daarna de garage. De 2 auto's binnen en de 4 op tafel zijn de 6 waarmee je begon.
“Over” betekent in deze verhaaltjes dat iets er nog is. Je kind kan denken aan een andere betekenis, zoals in “over de brug”. Probeer: “Hoeveel auto's zijn er overgebleven?” of “Hoeveel zijn er nog hier?” Wijs naar de plek die in de vraag wordt genoemd.
Houd de twee groepen duidelijk uit elkaar
Een kind kan de auto's in de garage tellen en “2” antwoorden. Dat geeft aan hoeveel er zijn weggegaan. De vraag gaat over de auto's op tafel. Houd de garage dicht terwijl je kind die auto's telt.
Gebruik woorden voor handelingen tijdens het spelen: “weggeven”, “opeten” of “wegvliegen”. De beweging laat zien wat het woord betekent. Als je een paar voorwerpen weghaalt, wordt de begingroep kleiner.
Niets, alles en terugleggen
Als je niets weghaalt, blijft het aantal gelijk. Als er 3 koekjes op een bord liggen en niemand er één opeet, blijven er 3 over. Als je ze allemaal weghaalt, blijft er niets over. Het telwoord voor niets is nul. Op een leeg bord liggen nul koekjes.
Optellen kan weghalen ongedaan maken. Rij dezelfde 2 auto's weer uit de garage. Tel alle auto's op tafel opnieuw: 6. Door de auto's terug te zetten controleer je de begingroep.
Splits een groep zonder iets te verliezen
Splitsen is een andere manier om naar een groep te kijken. Leg 5 sokken neer: 2 met strepen en 3 effen. Laat je kind ze sorteren en elk deel tellen. Er zijn 2 sokken met strepen en 3 effen sokken, samen 5 sokken. Er is niets verdwenen. Vraag naar het deel dat je kind moet tellen, bijvoorbeeld: “Hoeveel sokken zijn effen?”
Belangrijkste punten
- Tel na het weghalen de voorwerpen die nog op de genoemde plek zijn.
- “Overgebleven” en “nog hier” kunnen de vraag duidelijker maken.
- Als je alles weghaalt, blijft er nul over; als je niets weghaalt, verandert er niets.
- Door de weggehaalde voorwerpen terug te leggen, krijg je de begingroep weer.
- Bij splitsen verdeel je een geheel in delen zonder voorwerpen te verliezen.
2Help je kind het antwoord te tellen
Door zorgvuldig te tellen kan je kind een antwoord vinden. Begin met elk voorwerp in de uiteindelijke groep aan te raken en daarna te zeggen hoeveel het er zijn. Als dat gemakkelijk gaat, probeer dan vooruit of terug te tellen vanaf een bekend getal, met bij elke beweging één telwoord.
2.1 Tel de hele samengevoegde groep
Je kind kan een rekenverhaaltje over optellen oplossen door elk voorwerp te tellen nadat de groepen zijn samengevoegd. Dat heet alles tellen. Opnieuw bij 1 beginnen is een goede manier om het antwoord te vinden.
Zeg bij elk voorwerp één telwoord
Zet 3 speelgoedeenden neer, met nog 2 eenden in de buurt. Houd beide groepen zichtbaar terwijl je het verhaaltje vertelt: “Hier zijn drie eenden. Er komen er nog twee bij zwemmen.” Laat je kind de nieuwe eenden naar de groep verplaatsen.
- Tel de eerste groep voordat er iets bij komt.
- Breng de nieuwe voorwerpen erbij.
- Schuif de groepen bij elkaar of zet ze op een rij.
- Begin bij 1 en raak elk voorwerp één keer aan.
- Zeg het laatste telwoord als antwoord: “Vijf eenden!”
Het laatste telwoord geeft aan hoeveel er in de hele groep zijn. Als je kind goed telt en opnieuw begint als je vraagt “Hoeveel?”, doe dan voor hoe je afsluit: “1, 2, 3, 4, 5. Het zijn er 5.”
Laat handen en woorden samengaan
Jonge kinderen zeggen de telwoorden soms sneller dan ze de voorwerpen aanraken. Schuif bij elk telwoord één eend opzij. De eenden die al zijn geteld blijven aan de ene kant; de eenden die nog aan de beurt komen aan de andere kant.
Als een eend twee keer wordt geteld, zet dan de hele groep weer op een rij. Tel samen langzaam, met één telwoord bij elke aanraking. Een duidelijke rij helpt je kind te zien waar het moet beginnen en stoppen.
Probeer een grotere groep
Als kleinere groepen gemakkelijk gaan, bouw dan een toren van 6 blokken. Geef je kind nog 3 blokken voor bovenop. Als alle blokken op hun plek staan, raak je elk blok van onder naar boven aan: “1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9.” De toren heeft 9 blokken. Als blokken in de toren niet te zien zijn, leg ze dan op een rij om te controleren.
Alles tellen werkt ook als twee groepen er vanaf het begin waren. Je kunt witte en bruine eenden neerzetten en naar alle eenden vragen. Houd de delen zichtbaar en tel dan de hele groep. Je kind hoeft niet door te tellen om een van beide soorten rekenverhaaltjes over optellen op te lossen.
Belangrijkste punten
- Bij alles tellen begin je opnieuw bij 1 nadat de groepen zijn samengevoegd.
- Verplaats of raak elk voorwerp één keer aan terwijl je het telwoord zegt.
- Het laatste telwoord geeft aan hoeveel er in de hele groep zijn.
- Alles tellen werkt bij verhaaltjes over erbij doen en over samenvoegen.
2.2 Tel alleen de dingen die er nog zijn
Nadat er voorwerpen zijn weggehaald, telt je kind de voorwerpen die zijn gebleven. Twee tellingen hebben een verschillende taak: tel hoeveel er weggaan en tel daarna hoeveel er overblijven.
Haal precies het juiste aantal weg
Begin met 8 nepdruiven op een bord en gebruik blokken als druiven. Vraag je kind de begingroep te tellen. Vertel het verhaaltje: “Er worden drie druiven opgegeten. Hoeveel liggen er nog op het bord?”
Laat je kind de nepdruiven één voor één in een doos leggen. Tel “1, 2, 3” terwijl ze weggaan. Stop na de derde druif. Zet de doos apart en tel dan de druiven die nog op het bord liggen: “1, 2, 3, 4, 5.” Er blijven vijf druiven over.
Als je een handvol pakt, haal je misschien meer weg dan het verhaaltje zegt. Door elk voorwerp te tellen terwijl het weggaat, stopt je kind bij het juiste aantal. Als je kind de hele groep weghaalt, leg je alles opnieuw neer en wacht je even na elk voorwerp dat wordt verplaatst.
Wijs aan waar de vraag over gaat
Als je kind alle 8 druiven opnieuw telt, lijken de weggehaalde druiven misschien nog bij de groep te horen. Houd de doos dicht en wijs naar het bord. Vraag: “Hoeveel liggen er nog op dit bord?”
Als je kind “3” antwoordt, vraag dan te laten zien wat het heeft geteld. Drie is het aantal dat is weggegaan. Het antwoord op de vraag hoeveel er over zijn, vind je met de 5 voorwerpen op het bord.
Tel een lege groep
Vertel een verhaaltje met 4 speelgoedvogels op een hek. Laat ze alle 4 wegvliegen. Vraag hoeveel vogels er nog op het hek zitten. Er zijn geen vogels om aan te raken of te tellen. “Geen” en “nul” zijn allebei goede antwoorden.
Om een rekenverhaaltje over weghalen te controleren, leg je de weggehaalde voorwerpen terug. Leg in het druivenverhaaltje de 3 nepdruiven terug bij de 5 op het bord. Tel alle 8 opnieuw. Als je de begingroep niet terugkrijgt, controleer dan hoeveel er zijn verplaatst en of elk voorwerp één telwoord heeft gekregen.
Belangrijkste punten
- Tel precies af hoeveel voorwerpen weggaan en leg ze daarna apart.
- Begin bij 1 en tel alleen de voorwerpen die overblijven.
- Een lege groep bevat nul voorwerpen.
2.3 Tel vooruit of terug vanaf een bekend getal
Als je kind alles gemakkelijk telt, kan het proberen het eerste getal te onthouden. Door door te tellen en terug te tellen hoef je minder te tellen, terwijl de voorwerpen nog steeds laten zien wat er gebeurt.
Kijk of je kind eraan toe is
Je kind moet betrouwbaar tot en met tien kunnen tellen en weten dat het laatste telwoord het totaal aangeeft. Het moet ook kunnen beginnen bij een ander getal dan 1. Probeer: “Begin bij 4 en tel verder.” Luister of je “5, 6, 7” hoort. Veel kinderen zijn hier rond hun 5e of 6e jaar aan toe; kijk naar wat je kind kan om te bepalen wanneer je begint.
Tel door voor elk nieuw voorwerp
Laat 5 auto's zien en tel ze. Zeg “vijf” voordat je iets verplaatst. Doe er één voor één 2 auto's bij. Zeg “zes” bij de eerste nieuwe auto en “zeven” bij de tweede. Er zijn 7 auto's.
Als je kind “vijf, zes” zegt terwijl het de auto's erbij zet, heeft het het begingetal voor een nieuwe auto gebruikt. Dek de eerste groep af en zeg: “Hier zitten vijf auto's verstopt.” Bij de volgende auto hoort het volgende telwoord: “zes”.
Je kunt met de grootste groep beginnen om minder telstappen te maken. Onthoud bij 2 schelpen en 6 schelpen de 6 en raak de andere 2 aan: “zeven, acht”. In beide volgordes levert het samenvoegen 8 schelpen op.
Tel terug terwijl voorwerpen weggaan
Laat 6 appels zien en zeg “zes” voordat je er iets weghaalt. Haal één voor één 2 appels weg. Zeg “vijf” als de eerste weggaat en “vier” als de tweede weggaat. Er blijven vier appels over.
Het begingetal is niet de eerste stap terug. Als je “zes” zegt wanneer de eerste appel weggaat, kom je één te hoog uit. Zeg bij elk voorwerp dat je weghaalt het volgende telwoord terug.
Probeer een getallenpad
Leg papieren vakjes neer met de getallen 1 tot en met 10. Begin op 5 en ga 2 vakjes vooruit, naar 7. Begin op 6 en ga 2 vakjes terug, naar 4. Het vakje waarop je begint geeft aan waar je bent voordat je beweegt; het is geen stap.
Als een nieuwe manier van tellen een ander antwoord geeft, maak de voorwerpen dan weer zichtbaar en tel alles om te controleren.
Belangrijkste punten
- Probeer doortellen als alles tellen en beginnen bij verschillende getallen gemakkelijk gaan.
- Zeg het begingetal voordat er iets wordt verplaatst.
- Zeg bij elk voorwerp dat erbij komt of weggaat het volgende telwoord.
- Als je met de grootste groep begint, hoef je bij het optellen minder te tellen.
- Een getallenpad laat elke stap vooruit of achteruit zien.
- Controleer een antwoord waarover je twijfelt door de echte voorwerpen te tellen.
3Maak van verhaaltjes dingen om te tellen
Een kort verhaaltje geeft je kind een reden om te bewegen en te tellen. Begin met een paar speeltjes en pauzes tussen de zinnen. Als de handelingen vertrouwd raken, probeer dan vingers, eenvoudige tekens en grotere groepen. Luister hoe je kind het verhaaltje beschrijft en welk antwoord het geeft.
3.1 Vertel wat er eerst, daarna en nu gebeurde
Een rekenverhaaltje is een kort verhaaltje met een vraag over hoeveel het er zijn. Je hoort ook wel “verhaaltjessom” of “redactiesom”. Gebruik de naam of het lievelingsspeelgoed van je kind, zodat het zich de situatie gemakkelijk kan voorstellen.
Pauzeer bij elke stap
Vertel in drie stappen een verhaaltje waarin iets verandert. “Eerst” geeft de begingroep aan. “Daarna” vertelt wat er gebeurt. “Nu” vraagt naar de groep aan het eind.
Probeer: “Eerst zaten er 2 kikkers op een boomstam.” Wacht terwijl je kind 2 speelgoedkikkers neerzet. “Daarna sprong er nog 1 kikker op.” Laat je kind die verplaatsen. Vraag: “Hoeveel kikkers zitten er nu op de boomstam?” Tel samen de 3 kikkers.
Vraag vóór het tellen: “Zijn er straks meer kikkers of minder?” Je kind kan laten zien dat het begrijpt dat er een kikker bij komt, voordat het het precieze aantal bepaalt. Nodig je kind daarna uit om het na te vertellen: “Hier zaten twee kikkers. Er sprong er één op. Nu zijn er 3.”
Luister naar de hele situatie
Woorden voor handelingen helpen, vooral als er een beweging bij hoort. Dingen kunnen “komen”, “erbij komen” of “wegvliegen”. Maar één woord bepaalt niet wat je moet tellen. Vraag je kind de handeling te laten zien en naar de plek te wijzen die in de vraag wordt genoemd.
Als je kind antwoordt met het laatst gehoorde getal, zoals “1”, vraag dan de kikkers te verplaatsen en de groep te tellen die nu op de boomstam zit. Zo verbind je het antwoord met wat er is gebeurd.
Sommige verhaaltjes laten delen zien
Een rekenverhaaltje kan ook twee groepen beschrijven die er al zijn: “Hier zijn 2 rode bekers en 3 blauwe bekers. Hoeveel bekers zijn er?” Tel alle 5 bekers. Er hoeft geen beker bij te komen.
Vraag bij een geheel dat in delen is gesplitst naar een deel dat je kind kan zien en tellen. “Hier zijn rode en blauwe bekers. Hoeveel zijn er blauw?” Laat je kind de echte bekers sorteren en de blauwe groep tellen.
Kies verhaaltjes waarbij de vraag gaat over de groep aan het eind, alle voorwerpen of een zichtbaar deel. Houd de zinnen kort en geef je kind de tijd om elke handeling uit te voeren voordat je verdergaat.
Belangrijkste punten
- “Eerst” geeft het begin aan, “daarna” vertelt wat er gebeurt en “nu” vraagt naar het eind.
- Voorspel vóór het tellen of het er meer of minder worden en vertel daarna wat er gebeurde.
- Luister naar het hele verhaaltje en tel de groep die in de vraag wordt genoemd.
- Verhaaltjes kunnen beschrijven hoe er iets bij komt of weggaat, of gaan over een geheel en de delen ervan.
3.2 Speel een eenvoudig verhaaltje na
Door een verhaaltje na te spelen maakt je kind een verteld verhaal zichtbaar. Begin met getallen tot en met vijf, ook voor het antwoord. Laat je kind het speelgoed verplaatsen terwijl je steeds één zin vertelt.
Speel het busspel
Zet stoelen neer als een bus. Zet er 3 knuffelberen in. Vraag je kind de passagiers te tellen.
Zeg bij de eerste halte: “Eén beer stapt uit.” Je kind haalt 1 beer weg en telt de passagiers die nog meerijden: 2. Wacht op het antwoord voordat je naar de volgende halte gaat.
Zeg dan: “Twee beren stappen in.” Je kind zet 2 beren in de bus. Tel nu alle passagiers: 4. Het tweede verhaaltje begint met de 2 beren die na de eerste halte zijn gebleven.
Vraag: “Hoe weet je dat?” Je kind kan elke passagier aanwijzen en opnieuw tellen. Stel deze vraag ook na goede antwoorden, zodat controleren bij het spel gaat horen.
Geef je kind een beurt
Als je kind 3 beren verplaatst terwijl het verhaaltje 2 zegt, ga dan terug naar het begin van die handeling. Zeg: “Laat me 2 beren zien die instappen.” Wacht tot beide beren zijn ingestapt voordat je naar de passagiers vraagt.
Als je kind twijfelt, kun je de eerste handeling voordoen. Verplaats zelf één beer en zeg wat je doet. Geef het speelgoed daarna terug en laat je kind het proberen.
Gebruik bewegingen en liedjes
Familieleden kunnen als passagiers op een bank gaan zitten of ervan af gaan. Je kind kan ook klappen of springen om een telling na te spelen. Als een groep zichtbaar moet blijven, helpen speelgoed of vingers om de groep bij te houden.
Terugtelliedjes leveren steeds weer rekenverhaaltjes over weghalen op. In “Vijf kleine aapjes springen op het bed” valt er in elk couplet één aapje af. Steek 5 vingers op of zet 5 speeltjes op een rij. Buig voor elk aapje dat weggaat een vinger of haal een speeltje weg en tel daarna wat er nog is. Laat de bewegingen met het speelgoed passen bij het couplet.
Belangrijkste punten
- Gebruik kleine groepen en laat je kind elke handeling uitvoeren.
- Pauzeer tussen de zinnen, zodat het speelgoed bij de woorden past.
- Vraag je kind door opnieuw te tellen te laten zien hoe het het weet.
3.3 Laat een verhaaltje zien met je handen of op papier
Vingers en eenvoudige tekeningen kunnen dingen in een verhaaltje voorstellen. Gebruik ze als je kind gemakkelijk met echte voorwerpen werkt. Pak het speelgoed er weer bij als een verhaaltje moeilijk te volgen wordt.
Tel op en haal weg met vingers
Steek voor 3 en 2 erbij 3 vingers op aan de ene hand en 2 aan de andere. Tel elke opgestoken vinger: “1, 2, 3, 4, 5.” Elke vinger staat voor één ding.
Bij een getal boven 5 gebruik je al beide handen. Om 6 en 2 erbij te laten zien, steek je één volle hand en nog 1 vinger op. Steek aan de tweede hand nog 2 vingers op en tel dan alle 8. Eén hele hand laat 5 zien.
Om weg te halen buig je vingers. Begin met 5 opgestoken vingers, buig er 2 en tel de 3 die nog opgestoken zijn. Als vingers buigen of dubbel worden geteld, tik dan bij het tellen met elke opgestoken vinger tegen de tafel. Je kind kan ook weer blokken gebruiken om de groep overzichtelijk te houden.
Teken eenvoudige tekens
Een stip of rondje kan voor elk voorwerp staan. Je kind hoeft geen uitgebreide vogels, auto's of dieren te tekenen.
Teken voor “Hier zijn zeven vogels. Drie vliegen weg” 7 stippen. Streep er één voor één 3 door. Tel alleen de stippen zonder streep erdoor: 4. De doorgestreepte stippen laten de vogels zien die zijn weggegaan. Als je kind die ook telt, wijs dan met een potlood elke stip zonder streep aan.
Om optellen te laten zien, teken je de eerste groep stippen, teken je de nieuwe stippen erbij en tel je ze allemaal. Laat je kind vertellen waar elke groep voor staat.
Geef telfiches een eigen plek
Een vijfraam is één rij van 5 vakjes. Een tienraam heeft twee rijen van 5 vakjes. Leg één telfiche in elk vakje, zodat de telling overzichtelijk blijft. Kies telfiches die groot genoeg zijn voor je kind om er veilig mee te werken.
Leg 4 telfiches in een vijfraam en leg er 1 bij. Elk vakje is gevuld, dus je ziet 5. Lege vakjes laten zien hoeveel telfiches er nog bij kunnen voordat het raam vol is. In een tienraam laat een volle rij 5 zien en passen er in de andere rij nog maximaal 5.
Als de tekens of vakjes je kind afleiden van het verhaaltje, los het dan eerst op met voorwerpen. Maak daarna samen de tekening of het raam en laat elk teken of telfiche bij één voorwerp passen.
Belangrijkste punten
- Elke opgestoken vinger of getekende stip kan voor één voorwerp staan.
- Bij getallen boven 5 gebruik je beide handen.
- Buig vingers of streep stippen door om te laten zien dat er dingen weggaan.
- Tel alleen de vingers die nog opgestoken zijn of de stippen die niet zijn doorgestreept.
- Een vijfraam heeft 5 vakjes; een tienraam heeft twee rijen van 5.
3.4 Bouw op naar rekenverhaaltjes tot en met tien
Als verhaaltjes tot en met vijf gemakkelijk gaan, gebruik dan grotere groepen tot en met tien. Houd de begingetallen en antwoorden binnen tien. De handelingen blijven vertrouwd, maar je kind moet meer voorwerpen bijhouden.
Houd de telling overzichtelijk
Leg voorwerpen op een rij, gebruik de vingers van twee handen of leg telfiches in een tienraam. Laat bij 7 koekjes en 3 erbij eerst de 7 zien. Doe er 3 bij en tel dan alle 10 koekjes. Laat je kind elk voorwerp bij het tellen één keer verplaatsen.
Probeer een verhaaltje over weghalen met 10 speelgoedkegels. Gooi er 4 om. Vraag: “Hoeveel kegels staan er nog?” Wijs de kegels aan die nog staan en tel er 6. De omgevallen kegels laten zien hoeveel er zijn omgegaan; de vraag gaat over de kegels die nog staan.
Gebruik groepen en delen
Twee groepen hoeven niet te bewegen om samen te worden geteld. “Er spelen zes kinderen in de zandbak. Twee zitten op de schommels. Hoeveel kinderen spelen er?” Gebruik speelgoedpoppetjes voor de twee groepen en tel daarna alle 8.
Bij splitsen begin je met de hele groep. Laat 9 waskrijtjes zien: 4 rode en de rest blauw. Laat je kind op kleur sorteren en de blauwe krijtjes tellen: 5. Leg beide hoopjes weer bij elkaar en tel alle 9. Door het sorteren kwamen de krijtjes op een andere plek te liggen, maar de hele groep veranderde niet.
Gebruik ook nul in de verhaaltjes
Laat bij “Hier zijn acht ballonnen. Er knappen nul ballonnen” alle 8 telfiches liggen. Er gaat niets weg, dus er blijven er 8 over. Haal bij “Hier zijn zes pannenkoeken. Alle 6 worden opgegeten” elk telfiche weg. Er blijft niets over: nul pannenkoeken.
Je kind merkt misschien dat 5 auto's en 2 erbij 7 maken, net zoals 5 vogels en 2 erbij 7 maken. Dezelfde getallen en dezelfde handeling geven hetzelfde antwoord. Een andere handeling verandert het verhaaltje: als je er 2 van 5 weghaalt, blijven er 3 over.
Wissel de grotere verhaaltjes af met kleine. Als je kind de tel kwijtraakt, probeer dan een kleinere groep of leg de voorwerpen in een duidelijkere rij. Kijk naar wat je kind kan laten zien en uitleggen om het volgende verhaaltje te kiezen.
Belangrijkste punten
- Ga verder tot en met tien als verhaaltjes tot en met vijf gemakkelijk gaan.
- Gebruik een rij, twee handen of een tienraam om grotere groepen bij te houden.
- Tel het geheel bij verhaaltjes over samenvoegen en het genoemde deel bij verhaaltjes over splitsen.
- Gebruik nul als er niets bij komt, niets weggaat of niets overblijft.
- Dezelfde getallen en handeling geven in een andere situatie hetzelfde antwoord.
4Oefen tijdens het dagelijkse spelen
Een tussendoortje eten, de tafel dekken en doen alsof bieden allemaal eenvoudige rekenverhaaltjes. Kies een moment dat je kind leuk vindt en geef het de tijd om te handelen en uit te leggen. Aan de verhaaltjes en controles van je kind zie je wat gemakkelijker gaat en waar een duidelijker voorbeeld helpt.
4.1 Zoek overdag een rekenverhaaltje
Een kleine verandering tijdens een dagelijkse bezigheid kan een rekenverhaaltje worden. Stel één vraag terwijl je kind nog kan zien wat er gebeurt. Een paar minuten spelen geven je de tijd om te luisteren en te kijken.
Gebruik een moment dat zich voordoet
Zeg aan tafel: “We hebben 4 vorken. Opa komt, dus we hebben er nog 1 nodig.” Laat je kind de vork erbij leggen en alle 5 vorken tellen. Vraag bij het tussendoortje hoeveel crackers er over zijn nadat er een paar zijn opgegeten. Vraag tijdens het opruimen naar speelgoed dat nog in de doos moet.
Gebruik de rekenwoorden terwijl je bezig bent: “Je hebt 3 blokken. Ik geef je er 2 meer. Hoeveel heb je er nu?” Je kind hoort “meer” terwijl het de groep ziet groeien. Buiten kunnen bladeren die op een hoop worden verzameld of kinderen die een speeltuin verlaten een ander kort verhaaltje opleveren.
Wacht op één antwoord voordat je een nieuwe vraag stelt. Stop als je kind het spel nog leuk vindt. Je kunt later een ander moment zoeken.
Maak de handeling onderdeel van een spel
Zet plastic flessen rechtop om te kegelen. Tel na een worp de flessen die nog staan. Vraag apart naar de omgevallen flessen, zodat je kind weet welke groep het moet tellen.
Een knuffeldier kan een hongerig monster voorstellen. Leg een kleine groep neptussendoortjes ervoor. Laat het monster er een paar opeten door ze opzij te leggen en tel dan wat er overblijft.
Met een bordspel met een dobbelsteen en genummerde vakjes kun je doortellen oefenen. Begin met verplaatsen op het vakje na het vakje waarop de pion staat. Zet één stap voor elke stip op de dobbelsteen. Als je het beginvakje als stap meetelt, komt de pion één vakje tekort.
Laat liedjes het verhaaltje vertellen
In “Vijf kleine eendjes” komt er elke keer één eendje minder terug. Haal tijdens het zingen een speelgoedeend weg. In “Tien in bed” rolt er in elk couplet één kind uit bed totdat alleen de kleinste overblijft. Met speelgoed of vingers kan je kind laten zien wie er nog zijn.
Benoem zorgvuldig werken: “Je raakte elk blok aan tijdens het tellen.” Zo vertel je je kind wat hielp. Geef het de tijd om de voorwerpen te verplaatsen en uitleg te geven, zonder een wedstrijd van het spel te maken.
Belangrijkste punten
- Stel één vraag bij een zichtbare verandering in het dagelijks leven.
- Spelletjes en liedjes bieden handelingen die je kind kan tellen.
- Tel in een bordspel het volgende vakje als eerste stap.
- Houd het oefenen kort en let op zorgvuldig nadenken.
4.2 Laat je kind het verhaaltje leiden en controleren
Draai de rollen om, zodat je kind een rekenverhaaltje vertelt en jij het oplost. De woorden en bewegingen van je kind laten zien wat het begrijpt. Je kunt ook zien waar een beetje hulp de volgende stap gemakkelijker maakt.
Luister naar het verhaaltje van je kind
Nodig je kind uit om speelgoed te kiezen. Het zegt misschien: “Er speelden drie dinosaurussen. Eén rende weg.” Verplaats de dinosaurus en tel de 2 die nog spelen. Vraag je kind om je antwoord met het speelgoed te controleren.
Vraag nu: “Kun je het me op een andere manier laten zien?” Je kind steekt misschien 3 vingers op en buigt er 1, of tekent 3 stippen en streept er 1 door. Beide laten zien dat er 2 overblijven. Houd de begingroep en de handeling gelijk als je het op een andere manier laat zien.
Kijk waar het misgaat
Een verkeerd antwoord is een reden om naar de handelingen en het tellen te kijken. Als je kind het verkeerde aantal verplaatst, vertel dan steeds één zin en wacht. Als de telwoorden sneller gaan dan de vingers, doe dan voor hoe je bij elk telwoord één keer aanraakt. Als je kind het speelgoed telt dat is weggegaan, wijs dan naar het speelgoed dat nog op de genoemde plek is.
Gebruik kleinere getallen als het hele verhaaltje moeilijk is. Met echte voorwerpen kan de handeling duidelijker zijn dan met vingers of een tekening. Doe zelf de eerste stap voor en laat je kind daarna doorgaan.
Maak controleren speels
Tel ook na een goed antwoord opnieuw. Leg bij een rekenverhaaltje over weghalen het weggehaalde speelgoed terug en kijk of je de begingroep terugkrijgt.
Maak af en toe expres een kleine fout: “Drie kikkers en er komt er nog één bij. Dat zijn er drie!” Nodig je kind uit om het je met speelgoed te laten zien. Laat het tellen het antwoord bepalen.
Merk op wat gemakkelijker gaat
Let erop of je kind het speelgoed zonder hulp verplaatst, voorspelt of het er meer of minder worden, nauwkeurig tot en met vijf en daarna tot en met tien telt en eigen verhaaltjes vertelt. Ook beginnen met doortellen is een teken om op te letten. Je kind kan de handeling goed begrijpen en toch nog echte voorwerpen nodig hebben. Kies het volgende spel op basis van wat je kind vandaag kan laten zien.
Belangrijkste punten
- Laat je kind verhaaltjes bedenken en jouw antwoorden controleren.
- Houd de getallen en de handeling gelijk als je een andere manier probeert.
- Stem je hulp af op de moeilijkheid die je bij de handeling of het tellen ziet.
- Tel opnieuw of leg voorwerpen terug om te controleren.
- Let op begrip en groeiende zelfstandigheid, zonder op een snel antwoord aan te dringen.
Optellen en weghalen: voorbeelden
1Kijk hoe groepen samenkomen en dingen weggaan
12 stappen
- 1IntroductieGeef het verhaaltje iets om te verplaatsen
Verzamel een paar blokken, speelgoeddieren en een lege doos. Je kind verplaatst groepen terwijl jij beschrijft wat er gebeurt: groepen komen erbij (erbij doen), gaan weg (wegnemen) of worden in delen gesplitst (uit elkaar halen). Begin met kleine aantallen, zodat je kind de handeling kan volgen en daarna de groep kan tellen die in de vraag wordt genoemd.
- 2VoorbeeldLaat er speelgoed bij komen
Zet 2 speelgoedhonden op een mat. Zeg: “Hier zijn twee honden. Er komt er nog één spelen.” Schuif nog een hond op de mat. Vraag of er nu meer honden zijn en laat je kind dan alle honden aanraken en tellen: “1, 2, 3.” Er zijn 3 honden.
- 3UitlegTel twee groepen samen
Bij optellen kun je ook groepen samenvoegen die er al zijn. Leg 2 gele blokken naast 2 groene blokken. Vraag: “Hoeveel blokken zijn er bij elkaar?” Je kind telt alle 4. De kleuren laten de twee delen zien; er hoeft tijdens het verhaaltje geen nieuw blok bij te komen.
- 4UitdagingWelke blokken horen bij het antwoord?
Er zijn 3 oranje blokken en 1 paars blok. Je kind antwoordt “1” als je vraagt hoeveel blokken er bij elkaar zijn. Wat kun je je kind laten tellen?
---reveal---
Breng de groepen bij elkaar en vraag je kind elk blok te tellen. Het antwoord is 4; met 1 tel je alleen het paarse deel.
- 5KernpuntProbeer samenvoegen in de andere volgorde
Leg 1 blok bij 3 blokken en tel er 4. Begin opnieuw en leg dan 3 blokken bij 1 blok. Tel opnieuw 4. Beide keren zitten dezelfde blokken in de hele groep. Je kunt de 4 blokken ook uit elkaar leggen en opnieuw tellen: door ze te verplaatsen veranderen hun plekken, niet hun aantal.
- 6VoorbeeldLaat een paar speeltjes weggaan
Zet 5 speelgoedkonijnen op een rij. Zeg: “Twee konijnen gaan hun huis in” en zet er 2 in een doos. Wijs naar de konijnen buiten. Vraag: “Hoeveel konijnen zijn er nog hier?” Je kind telt de 3 buiten de doos. Houd de doos tijdens het tellen dicht.
- 7TipMaak “over” duidelijk
Je kind kan bij “over” aan een andere betekenis denken, zoals in “over de brug”. Probeer “overgebleven” of “nog hier” en wijs naar de genoemde plek. Als je kind de konijnen in de doos telt, vraag dan de konijnen te laten zien die nog op tafel staan. De vraag bepaalt welke groep je telt.
- 8UitdagingLaat al het speelgoed weggaan
Er zijn 2 speelgoedkrabben op een strand. Ze lopen allebei de zee in. Hoeveel krabben zijn er nog op het strand?
---reveal---
Er zijn nul krabben op het strand. “Geen” is ook goed. De 2 krabben laten zien hoeveel er weggingen, terwijl het lege strand het antwoord laat zien op de vraag hoeveel er nog zijn.
- 9UitlegHoud het geheel bij het sorteren in delen
Sorteer 5 sokken in 2 sokken met strepen en 3 effen sokken. Dit is splitsen: één geheel wordt twee delen en alle sokken blijven. Vraag je kind elk deel te tellen en daarna de hele groep opnieuw. Beide delen samen hebben nog steeds 5 sokken.
- 10VerbandBreng het speelgoed terug dat wegging
Zet de 2 konijnen uit de doos terug bij de 3 erbuiten. Tel opnieuw alle 5 konijnen. Door terug te zetten wat wegging, maak je het weghalen ongedaan. Je kind kan met speelgoed zo controleren: de teruggezette voorwerpen en de voorwerpen die bleven, vormen weer de begingroep.
- 11UitdagingVertel of het aantal verandert
Je hebt 4 speelgoedbootjes. Eerst leg je ze uit elkaar. Daarna komen er nul bootjes bij. Hoeveel bootjes zijn er en waarom?
---reveal---
Er zijn nog steeds 4 bootjes. Door ze uit elkaar te leggen komen er geen bij en daarna komen er geen bootjes bij en gaan er geen weg. Je kind kan ze bij elkaar leggen en alle 4 tellen om te controleren.
- 12SamenvattingKies een verhaaltje voor je kind
Zet een kleine groep neer en laat je kind kiezen wat er daarna gebeurt: er komt speelgoed bij, er gaat speelgoed weg of de groep wordt in delen gesorteerd. Vraag je kind de handeling te laten zien en naar de groep te wijzen die je moet tellen. Laat de bewegingen van je kind je helpen de volgende vraag te kiezen.
2Vind het antwoord door zorgvuldig te tellen
14 stappen
Sla deze les op om elke Walkthrough stap voor stap te volgen.
- 1IntroductieKoppel elk telwoord aan iets
- 2VoorbeeldMaak de begingroep
- 3VoorbeeldBegin na het samenvoegen bij één
- 4UitdagingLaat aanrakingen en telwoorden samengaan
- 5VoorbeeldTel hoeveel er weggaan
- 6VoorbeeldTel de groep die is gebleven
- 7UitdagingHaal ze allemaal weg
- 8UitlegOnthoud een bekend getal
- 9VoorbeeldGeef nieuwe voorwerpen de volgende telwoorden
- 10TipBegin met de grootste groep
- 11VoorbeeldZeg bij elk weggehaald voorwerp één telwoord terug
- 12UitdagingControleer de eerste stap terug
- 13UitdagingZoek uit welk antwoord klopt
- 14SamenvattingKijk hoe je kind kiest te tellen
3Maak een rekenverhaaltje dat je kunt zien
18 stappen
Sla deze les op om elke Walkthrough stap voor stap te volgen.
- 1IntroductieGeef je kind de tijd om het te laten zien
- 2UitlegBouw op met eerst, daarna en nu
- 3UitdagingHoor de handeling vóór het antwoord
- 4VerbandLaat je kind het navertellen
- 5VoorbeeldBegin met een eenvoudige speelsituatie
- 6VoorbeeldGa naar de volgende halte
- 7UitdagingDoe de handeling langzamer
- 8UitlegLaat elke vinger voor één ding staan
- 9VoorbeeldGebruik beide handen bij een groter beginaantal
- 10VoorbeeldLaat met stippen zien dat er dingen weggaan
- 11UitdagingControleer wat een tekening telt
- 12TipGeef elk telfiche een vakje
- 13UitlegHoud grotere verhaaltjes gemakkelijk te volgen
- 14VoorbeeldVoeg groepen samen tot en met tien
- 15UitdagingZoek een deel van het geheel
- 16KernpuntMaak ruimte voor nul
- 17UitdagingLaat hetzelfde verhaaltje op een andere manier zien
- 18SamenvattingNodig je kind uit een verhaaltje te laten zien
4Oefen tijdens het spelen en zie de vooruitgang
12 stappen
Sla deze les op om elke Walkthrough stap voor stap te volgen.
- 1IntroductieKies een moment dat zich voordoet
- 2VoorbeeldDek de tafel voor één persoon extra
- 3VerbandMaak van een spel een verhaaltje
- 4UitdagingControleer een stap in een bordspel
- 5VoorbeeldGeef je kind de rol van verteller
- 6UitlegProbeer het op een andere manier te laten zien
- 7TipStem je hulp af op wat er gebeurt
- 8UitdagingZoek het verschil tussen de uitwerkingen
- 9UitdagingLaat je kind jouw fout ontdekken
- 10KernpuntLet op zorgvuldig nadenken
- 11UitdagingControleer een verhaaltje tijdens het spelen met tussendoortjes
- 12SamenvattingKies de volgende kleine kans om te spelen
Optellen en weghalen: oefenvragen
Set 1: Kleine groepen en eerste rekenverhaaltjes10 Oefenvragen
Vraag 1 van 10
Toon antwoordVerberg antwoord
Vraag 2 van 10
Toon antwoordVerberg antwoord
Vraag 3 van 10
Toon antwoordVerberg antwoord
Vraag 4 van 10
Toon antwoordVerberg antwoord
Vraag 5 van 10
Toon antwoordVerberg antwoord
Vraag 6 van 10
Toon antwoordVerberg antwoord
Vraag 7 van 10
Toon antwoordVerberg antwoord
Vraag 8 van 10
Toon antwoordVerberg antwoord
Vraag 9 van 10
Toon antwoordVerberg antwoord
Vraag 10 van 10
Toon antwoordVerberg antwoord
Set 2: Laat het verhaaltje zien met voorwerpen en handen10 Oefenvragen
Sla deze les op om elk antwoord te zien en elke set te oefenen.
Vraag 1 van 10
Toon antwoordVerberg antwoord
Sla deze les op om dit antwoord te zien.
Vraag 2 van 10
Toon antwoordVerberg antwoord
Sla deze les op om dit antwoord te zien.
Vraag 3 van 10
Toon antwoordVerberg antwoord
Sla deze les op om dit antwoord te zien.
Vraag 4 van 10
Toon antwoordVerberg antwoord
Sla deze les op om dit antwoord te zien.
Vraag 5 van 10
Toon antwoordVerberg antwoord
Sla deze les op om dit antwoord te zien.
Vraag 6 van 10
Toon antwoordVerberg antwoord
Sla deze les op om dit antwoord te zien.
Vraag 7 van 10
Toon antwoordVerberg antwoord
Sla deze les op om dit antwoord te zien.
Vraag 8 van 10
Toon antwoordVerberg antwoord
Sla deze les op om dit antwoord te zien.
Vraag 9 van 10
Toon antwoordVerberg antwoord
Sla deze les op om dit antwoord te zien.
Vraag 10 van 10
Toon antwoordVerberg antwoord
Sla deze les op om dit antwoord te zien.
Set 3: Tel zorgvuldig en controleer de handeling10 Oefenvragen
Sla deze les op om elk antwoord te zien en elke set te oefenen.
Vraag 1 van 10
Toon antwoordVerberg antwoord
Sla deze les op om dit antwoord te zien.
Vraag 2 van 10
Toon antwoordVerberg antwoord
Sla deze les op om dit antwoord te zien.
Vraag 3 van 10
Toon antwoordVerberg antwoord
Sla deze les op om dit antwoord te zien.
Vraag 4 van 10
Toon antwoordVerberg antwoord
Sla deze les op om dit antwoord te zien.
Vraag 5 van 10
Toon antwoordVerberg antwoord
Sla deze les op om dit antwoord te zien.
Vraag 6 van 10
Toon antwoordVerberg antwoord
Sla deze les op om dit antwoord te zien.
Vraag 7 van 10
Toon antwoordVerberg antwoord
Sla deze les op om dit antwoord te zien.
Vraag 8 van 10
Toon antwoordVerberg antwoord
Sla deze les op om dit antwoord te zien.
Vraag 9 van 10
Toon antwoordVerberg antwoord
Sla deze les op om dit antwoord te zien.
Vraag 10 van 10
Toon antwoordVerberg antwoord
Sla deze les op om dit antwoord te zien.
Set 4: Kies een manier om het te laten zien en leg een controle uit10 Oefenvragen
Sla deze les op om elk antwoord te zien en elke set te oefenen.
Vraag 1 van 10
Toon antwoordVerberg antwoord
Sla deze les op om dit antwoord te zien.
Vraag 2 van 10
Toon antwoordVerberg antwoord
Sla deze les op om dit antwoord te zien.
Vraag 3 van 10
Toon antwoordVerberg antwoord
Sla deze les op om dit antwoord te zien.
Vraag 4 van 10
Toon antwoordVerberg antwoord
Sla deze les op om dit antwoord te zien.
Vraag 5 van 10
Toon antwoordVerberg antwoord
Sla deze les op om dit antwoord te zien.
Vraag 6 van 10
Toon antwoordVerberg antwoord
Sla deze les op om dit antwoord te zien.
Vraag 7 van 10
Toon antwoordVerberg antwoord
Sla deze les op om dit antwoord te zien.
Vraag 8 van 10
Toon antwoordVerberg antwoord
Sla deze les op om dit antwoord te zien.
Vraag 9 van 10
Toon antwoordVerberg antwoord
Sla deze les op om dit antwoord te zien.
Vraag 10 van 10
Toon antwoordVerberg antwoord
Sla deze les op om dit antwoord te zien.
Kom je niet uit je eigen opgave? Huiswerkhulp
Kernbegrippen
A
Alles tellen
B
Begingroep
Bij elkaar
D
Daarna
Deel
Doen alsof
Doortellen
E
Eerst
G
Geheel
Getallenpad
Groep
L
Laatste telwoord
M
Minder
N
Naspelen
Nu
Nul
O
Optellen
Over
Overgebleven voorwerpen
R
Rekenverhaaltje
Rekenverhaaltje over erbij doen
Rekenverhaaltje over samenvoegen
S
Splitsen
Stippentekening
T
Telfiche
Telling
Telstap
Telwoord
Terugtellen
Tienraam
Tot en met tien
Totaal
V
Vijfraam
Vingermodel
W
Weggehaalde voorwerpen
Weghalen
Over deze les
Door StudeliFout melden
Maak je eigen Studiemateriaal
Maak van je aantekeningen, slides en documenten Leermodules, Oefenvragen, Flashcards en 6 andere tools.