Breuken: gelijke delen van figuren en hoeveelheden

Ontdek wat breuken zijn door figuren, stroken en linten in gelijke delen te knippen en groepen spullen eerlijk te verdelen. Je leert helften, derden, kwarten, vijfden, zesden, achtsten en tienden benoemen, breuken zoals een derde en drie kwart met getallen schrijven, een breukdeel van een getal berekenen, zoals een kwart van 20, vanuit een deel terugrekenen naar het geheel en met breuken alledaagse sommen oplossen.

Groep 5, Groep 6Les 2 van 7 in Cursus Rekenen voor 7 tot 8 jaar

Wat je leert

  1. Leer wat een geheel is, hoe je het in gelijke delen verdeelt en hoe je die delen noemt, van helften tot tienden.
    • Herken het verschil tussen gelijke en ongelijke delen
      Controleer of een figuur, strook of lint in gelijke delen is verdeeld en verdeel één ding eerlijk.
    • Benoem helften, derden, kwarten en andere breukdelen
      Gebruik het juiste woord voor elk soort gelijk deel, van helften tot tienden, en weet hoeveel ervan samen het geheel vormen.
  2. Schrijf breuken van figuren, stroken en lengtes met een getal boven, een breukstreep en een getal onder en lees ze hardop.
    • Schrijf stambreuken zoals een derde en een kwart
      Schrijf en lees breuken met 1 boven de streep en weet wat de getallen boven en onder de streep betekenen.
    • Schrijf breuken zoals twee derde en drie kwart
      Schrijf breuken met meer dan één deel, zoals twee derde en drie kwart, en tel in kwarten en tienden tot één geheel.
    • Geef breuken weer met figuren, stroken en lengtes
      Teken breuken, herken afbeeldingen die ze goed weergeven, bepaal een breukdeel van een lengte en maak het geheel vanuit één deel.
  3. Gebruik breuken om een deel van een groep spullen te beschrijven en verdeel een groep in gelijke groepjes om er een breukdeel van te vinden.
    • Geef aan welk breukdeel van een groep iets is
      Zie een groep voorwerpen als het geheel en beschrijf een aantal van de voorwerpen met een breuk.
    • Verdeel een groep om er een breukdeel van te vinden
      Bepaal een stambreuk of een breuk met een teller groter dan één van een groep door de voorwerpen in gelijke groepjes te verdelen.
  4. Gebruik deel- en keersommen om breukdelen van getallen en meetwaarden te berekenen en reken vanuit een deel terug naar het geheel.
    • Bereken een half, een derde of een kwart van een getal door te delen
      Bereken een stambreuk van een getal door te delen door de noemer en gebruik daarbij sommen die je kent.
    • Bereken twee derde, drie kwart en andere breukdelen van een getal
      Bereken een breuk met een teller groter dan één van een getal in twee stappen: deel door de noemer en vermenigvuldig daarna met de teller.
    • Bereken het geheel als je een deel kent
      Reken vanuit een breukdeel van een groep of getal terug om het geheel te vinden, met een strookmodel en vermenigvuldigen.
  5. Gebruik breuken om alledaagse sommen op te lossen, leg uit hoe je rekent en controleer of een antwoord kan kloppen.
    • Los verhaalsommen met breuken op
      Lees een verhaalsom, zoek het geheel en de breuk en bereken een deel, het overgebleven deel of het geheel.
    • Leg uit hoe je met breuken rekent en controleer je aanpak
      Bepaal of uitspraken over breuken waar zijn, herken fouten en controleer antwoorden op meer dan één manier.

Breuken van figuren en hoeveelheden: uitleg

5 hoofdstukken

1

Maak en benoem gelijke delen

Je kunt één boterham, een lint of een vel papier delen. Eerlijk verdelen begint met even grote delen. Je controleert de delen en geeft ze daarna namen zoals derden en kwarten. De naam vertelt je hoeveel gelijke delen samen het geheel vormen.

1.1 Controleer of de delen gelijk zijn

Begin met één heel ding, zoals een vel papier. Het geheel is het complete ding voordat je het verdeelt. Een deel is een stukje van dat geheel.

Wat is een eerlijk deel?

Vier vrienden delen één boterham. Snijd hem in vier gelijke stukken. Elke vriend krijgt één stuk, dus iedereen krijgt evenveel.

Gelijke delen zijn precies even groot. Bij een vlakke figuur nemen ze evenveel ruimte in. Bij een lint zijn ze even lang. Vier stukken betekenen niet vanzelf dat de delen gelijk zijn. Eén enorm stuk en drie piepkleine stukjes zouden niet eerlijk zijn.

Probeer te vouwen of tel hokjes

Vouw een rechthoekig vel papier dubbel. Leg de randen zorgvuldig op elkaar. Vouw het papier open en bekijk de twee delen. Door het ene deel over het andere te vouwen, controleer je of ze op elkaar passen.

Je kunt delen ook op een rooster controleren. Stel je een rechthoek voor van 12 even grote hokjes. Verdeel hem in drie delen. Tel de hokjes in elk deel:

  • Vier, vier en vier hokjes geven gelijke delen.
  • Vijf, vier en drie hokjes geven ongelijke delen.

In beide rijtjes gebruik je alle 12 hokjes. Alleen in het eerste rijtje neemt elk deel evenveel ruimte in.

Bij een lint van 12 cm zijn drie stukken van 4 cm gelijk. Leg de stukken met de uiteinden tegen elkaar om de lengte te controleren:

4+4+4=12
Evenveel ruimte kan verschillende vormen hebben

Neem twee even grote vierkanten. Teken op het eerste een lijn van hoekpunt naar hoekpunt. Zo ontstaan twee gelijke driehoeken. Teken op het tweede een lijn recht door het midden. Zo ontstaan twee gelijke rechthoeken. Elk stuk is de helft van zijn vierkant. De driehoek en de rechthoek zien er verschillend uit, maar nemen evenveel ruimte in.

Bij een ronde pizza moet je anders controleren. Maak even grote punten die van het midden tot de rand lopen. Als je de pizza in drie even brede stroken snijdt, krijg je geen drie gelijke delen. De middelste strook bevat meer pizza dan een strook aan de rand.

Belangrijkste punten

  • Benoem het geheel voordat je naar de delen kijkt.
  • Gelijke delen van een figuur nemen evenveel ruimte in.
  • Gelijke stukken lint zijn even lang.
  • Controleer door te vouwen, stukken op elkaar te leggen of even grote hokjes te tellen.
  • Gelijke delen kunnen verschillende vormen hebben.

1.2 Geef elk deel een naam

De naam van een deel vertelt je hoeveel gelijke delen samen het geheel vormen. Verdeel één pannenkoek eerlijk onder drie kinderen. Elk deel is een derde, want drie gelijke delen vormen samen die pannenkoek.

Kies de naam
Gelijke delen in het geheelNaam van één deel
2een half
3een derde
4een vierde deel, of een kwart
5een vijfde
6een zesde
8een achtste
10een tiende

Zeg “een half” voor één van twee gelijke delen. Bij meer dan één deel zeg je bijvoorbeeld “twee helften”, “twee derde” of “zeven tiende”. Vierde deel en kwart zijn namen voor hetzelfde deel. Je kunt “drie vierde” of “drie kwart” zeggen.

Tel hoeveel delen je hebt

Een rechthoek is verdeeld in drie gelijke stroken. Eén strook is een derde. Kies nog een strook en je hebt twee derde. Kies de laatste strook en je hebt drie derde: de hele rechthoek.

Alle gelijke delen samen vormen het geheel:

  • Twee helften vormen één geheel.
  • Vier kwarten vormen één geheel.
  • Tien tienden vormen één geheel.

Je kunt op verschillende manieren kwarten van een vierkant maken. Teken vier gelijke stroken, vier kleine vierkanten of vier driehoeken. Voor de driehoeken teken je beide lijnen van hoekpunt naar hoekpunt. Elke tekening heeft vier gelijke delen, dus elk deel is een kwart.

Houd het geheel in de gaten

Een helft heeft geen vaste grootte. De helft van een grote pizza geeft meer eten dan de helft van een kleine pizza. Beide zijn helften van hun eigen pizza.

De woorden “de grotere helft” passen niet bij twee stukken van één pizza. Beide helften moeten even groot zijn. Als één stuk groter is, zijn de twee stukken ongelijke delen.

Om een cirkel in derden te verdelen, teken je drie lijnen van het midden naar de rand. Verdeel ze zo dat ze drie even grote punten maken. Elk kind krijgt een derde als drie kinderen de cirkel eerlijk delen.

Belangrijkste punten

  • De naam van een deel vertelt hoeveel gelijke delen samen het geheel vormen.
  • Eén van twee gelijke delen is een half.
  • Eén van vier gelijke delen heet een kwart.
  • Alle gelijke delen samen vormen het geheel.
2

Lees, schrijf en teken breuken

Breuken vertellen iets over gelijke delen. Je leert wat de getallen boven en onder de streep betekenen en gebruikt ze om breuken te lezen en te tekenen. Door een strook te kleuren zie je één deel, meerdere delen of alle delen van een geheel.

2.1 Lees de getallen boven en onder de streep

Je kunt “een kwart” met getallen schrijven: 14. Dit is een breuk. Een breuk geeft een deel van een geheel aan.

Maak kennis met de drie onderdelen van een breuk

Kijk naar 14:

  • Het onderste getal, 4, is de noemer. Die telt alle gelijke delen van het geheel.
  • Het bovenste getal, 1, is de teller. Die telt de delen die je bedoelt.
  • De streep ertussen is de breukstreep.

Stel je een vierkant voor dat in vier gelijke kleine vierkanten is verdeeld. Kleur één klein vierkant. Het geheel heeft vier gelijke delen en één daarvan is gekleurd. Daarom schrijf je 1 boven de streep en 4 eronder.

Het onderste getal telt ook de ongekleurde delen mee. Het beschrijft het hele vierkant, niet alleen het deel dat je hebt gekleurd.

Eén deel is een stambreuk

Een stambreuk heeft 1 boven de streep. De breuk betekent één gelijk deel. Dit zijn stambreuken:

12,13,14,15,16,18,110

Je leest ze als “een half”, “een derde”, “een kwart”, “een vijfde”, “een zesde”, “een achtste” en “een tiende”. Lees eerst het bovenste getal. Zeg daarna de naam van het deel die bij het onderste getal hoort.

Schrijf een zesde

Een papieren strook heeft zes gelijke vakken. Eén vak is blauw. Zo schrijf je de breuk voor het blauwe deel:

  1. Tel alle zes vakken. Schrijf 6 onder de streep.
  2. Tel het ene blauwe vak. Schrijf 1 boven de streep.
  3. Lees 16 als “een zesde”.

Als je 61 schrijft, verwissel je de taken van de getallen. Bij een zesde staat 6 onder de streep, omdat zes gelijke vakken samen de strook vormen.

Je kunt een breuk ook op één regel geschreven zien, zoals 1/6. De schuine streep doet het werk van de breukstreep. Beide schrijfwijzen betekenen een zesde.

Controleer of de delen gelijk zijn voordat je ze telt. Drie stukken van verschillende grootte zijn geen drie gelijke delen die je als derden kunt tellen.

Belangrijkste punten

  • De noemer telt alle gelijke delen.
  • De teller telt de delen die je bedoelt.
  • De breukstreep scheidt de getallen.
  • Een stambreuk heeft 1 boven de streep.
  • Lees het bovenste getal en daarna de naam van het deel.
  • De schuine streep in 1/6 doet het werk van de breukstreep.

2.2 Tel meer dan één deel

Een derde betekent één gelijk deel van drie delen. Twee derde, 23, betekent twee van die delen. De delen blijven even groot als je er meer kiest.

Schrijf meerdere delen op

Een rechthoek heeft vijf gelijke vakken. Twee zijn gekleurd en drie zijn wit.

De breuk voor het gekleurde deel is 25. De 5 telt alle vakken. De 2 telt de gekleurde vakken. De breuk voor het witte deel is 35, want drie van de vijf vakken zijn wit.

Een breuk met een teller groter dan één heeft een teller die groter is dan 1. Voorbeelden zijn 23, 34 en 710. Lees 34 als “drie kwart” of “drie vierde”. De breuk betekent drie delen die elk een kwart zijn.

Let op bij 23. Dat betekent niet twee gekleurde delen en drie witte delen. Er zijn in totaal drie gelijke delen: twee gekleurde en één wit deel.

Tel in kwarten

Stel je een vierkant voor dat in vier gelijke delen is verdeeld. Kleur telkens één deel meer:

14,24,34,44

Zeg “een kwart, twee kwart, drie kwart, vier kwart”. Vier kwart bedekt het hele vierkant. Het bovenste getal verandert omdat je meer delen telt. Het onderste getal blijft 4, omdat het vierkant nog steeds vier gelijke delen heeft.

Tel in tienden

Verdeel een strook in tien gelijke vakken. Elk vak is een tiende. Tel de gekleurde vakken van één tot tien:

110,210,310,410,510 610,710,810,910,1010

Tien tiende is de hele strook. Je kunt ook terugtellen: tien tiende, negen tiende, acht tiende. Elke keer is er één tiende minder gekozen.

Als drie kwart van een pizza is opgegeten, blijft een kwart over. De drie opgegeten punten en de ene overgebleven punt vullen samen alle vier gelijke plaatsen.

Belangrijkste punten

  • Een breuk met een teller groter dan één heeft een getal groter dan 1 boven de streep.
  • De noemer telt de gekleurde en ongekleurde delen samen.
  • Als je in kwarten of tienden telt, verandert alleen de teller.
  • Vier kwart en tien tiende geven allebei een geheel aan.

2.3 Teken een breuk en meet een deel

Een breuk vertelt je hoe je een tekening maakt. Begin met de hele figuur. Gebruik het onderste getal om die te verdelen. Gebruik het bovenste getal om delen te kiezen.

Teken twee derde

Zo geef je 23 van een rechthoek weer:

  1. Teken de hele rechthoek.
  2. Teken twee lijnen om drie gelijke stroken te maken.
  3. Kleur twee stroken.

Tel de vlakken, niet de scheidingslijnen. Twee lijnen binnen de rechthoek maken drie stroken. Controleer hun grootte voordat je kleurt.

Een breukenstrook is een lange rechthoek met gelijke vakken. Verdeel er één in acht vakken en kleur er drie. Je hebt dan 38 van de strook weergegeven.

Gekleurde delen mogen verspreid liggen

De gekleurde delen hoeven elkaar niet te raken. Een rechthoek heeft tien gelijke vierkantjes. Kleur drie vierkantjes op verschillende plekken. Drie van de tien zijn gekleurd, dus de breuk is 310.

Stel jezelf deze vragen om een afbeelding van een breuk te controleren:

  • Zijn de delen even groot?
  • Hoeveel gelijke delen vormen samen het geheel?
  • Hoeveel delen zijn gekleurd?

Door vier ongelijke stukken te tellen kun je niet bepalen dat één stuk een kwart is. Je moet weten hoeveel ruimte van het geheel het inneemt.

Bepaal een deel van een lengte

Een lint is 12 cm lang. Verdeel het in vier gelijke stukken. Elk stuk is 3 cm lang, want:

12÷4=3

Eén stuk is 14 van het lint. Drie stukken zijn 34 ervan. Hun lengte is:

3+3+3=9

Dus drie kwart van het lint is 9 cm. Het laatste stuk is 3 cm. Alle vier de stukken samen zijn 12 cm lang.

Maak het ontbrekende geheel

Soms zie je maar één deel. Een kleine strook is een derde van een hele strook. Leg drie van die kleine stroken met de uiteinden tegen elkaar. Ze vormen de hele lengte, zonder tussenruimtes of overlap.

Bij een figuur kijk je naar de ruimte en niet alleen naar de lengte. Als één klein vierkant een kwart is, vullen vier van die vierkanten het geheel. Ze kunnen één rij of een groter vierkant vormen.

Belangrijkste punten

  • Verdeel volgens de noemer en kleur volgens de teller.
  • Tel de vakken, niet de scheidingslijnen.
  • Gekleurde delen kunnen verspreid liggen.
  • Breuken kunnen zowel lengtes als figuren beschrijven.
  • Herhaal één gelijk deel om het ontbrekende geheel te maken.
3

Bepaal breukdelen van groepen

Een geheel kan een groep spullen zijn, zoals knopen of speelgoedauto's. Je kunt benoemen welk breukdeel een bepaalde kleur heeft, of de hele groep verdelen om er een breukdeel van te vinden. Je gebruikt aantallen en gelijke rijen om te zien hoe beide werken.

3.1 Tel de hele groep

Een breuk kan een groep beschrijven, ook wel een verzameling genoemd. Stel je vijf ballonnen voor die aan een stoel vastzitten. Het geheel bestaat uit alle vijf ballonnen, niet uit de stoel.

Tel elk voorwerp van het geheel

Twee ballonnen zijn rood en drie zijn geel. Welk breukdeel is rood?

Tel alle vijf ballonnen voor de noemer. Tel de twee rode ballonnen voor de teller. De rode ballonnen zijn 25 van de ballonnen.

Als je 23 zou schrijven, tel je onder de streep alleen de gele ballonnen. Het geheel bestaat uit beide kleuren. Je hebt alle vijf nodig.

In een doos zitten acht kleurpotloden. Drie zijn blauw en vijf hebben een andere kleur. De blauwe kleurpotloden zijn 38 van de kleurpotloden. De andere kleurpotloden zijn 58. Beide breuken beschrijven dezelfde hele groep van acht.

Tel voorwerpen, niet hun grootte

In een tas zitten één strandbal en drie tennisballen. Er zijn in totaal vier ballen. Als je ze telt, is de strandbal 14 van de ballen.

De strandbal neemt veel meer ruimte in dan een tennisbal. Dat verandert het aantal niet: één bal is nog steeds één voorwerp. Bij een groep hebben gelijke delen hetzelfde aantal voorwerpen. Bij een vlakke figuur nemen gelijke delen evenveel ruimte in.

Een rij kan één deel zijn

Je kunt een groep ook in gelijke kleinere groepjes verdelen. Twaalf eieren liggen in drie rijen, met vier eieren in elke rij.

Zie elke rij als één deel. Eén rij is één van drie gelijke rijen en bevat dus 13 van de eieren. Twee rijen bevatten 23 van de eieren.

Hier telt de noemer de drie gelijke rijen. Hij telt geen losse eieren. Bepaal wat je telt voordat je de breuk opschrijft.

Het geheel bepaalt de hoeveelheid

Een derde van twaalf eieren is vier eieren. Een derde van zes eieren is twee eieren. In beide gevallen neem je één van drie gelijke groepjes. Het woord “derde” vertelt je het aantal groepjes, niet het aantal eieren in één groepje.

Belangrijkste punten

  • Als je losse voorwerpen telt, schrijf je het totale aantal voorwerpen onder de streep.
  • Schrijf het aantal gekozen voorwerpen boven de streep.
  • De grootte van voorwerpen verandert hun aantal niet.
  • Een gelijke rij of een gelijk kleiner groepje kan ook één deel zijn.

3.2 Verdeel en kies daarna groepjes

Om een breukdeel van voorwerpen te vinden, verdeel je ze in gelijke groepjes. Elk voorwerp moet een plek krijgen. Kies daarna het aantal groepjes dat de breuk aangeeft.

Bepaal een derde van twaalf

Leg 12 aardbeien naast drie bordjes. Geef om de beurt elk bordje één aardbei. Ga door totdat alle aardbeien op de bordjes liggen.

Op elk bordje liggen vier aardbeien. De drie bordjes hebben gelijke groepjes, dus op één bordje ligt 13 van de aardbeien. Een derde van 12 is 4.

Controleer alle drie de bordjes samen:

4+4+4=12

De 3 in 13 vertelt je dat je drie groepjes moet maken. Dat getal zegt niet dat je op elk bordje drie aardbeien moet leggen. Als op elk van de drie bordjes maar drie aardbeien liggen, blijven er aardbeien over die niet zijn verdeeld.

Bepaal twee derde van twaalf

Gebruik dezelfde drie bordjes met elk vier aardbeien. Twee derde betekent twee van de drie groepjes. Kies twee bordjes en tel hun aardbeien:

4+4=8

Dus 23 van 12 is 8. Maak niet meteen twee groepjes. De noemer vertelt hoeveel groepjes je moet maken. De teller vertelt hoeveel je er moet kiezen.

Geef drie kwart weer met fiches

Leg acht fiches in vier gelijke rijen. Er liggen twee fiches in elke rij.

  1. Alle vier de rijen geven de hele groep van acht weer.
  2. Eén rij geeft een kwart weer: twee fiches.
  3. Drie rijen geven drie kwart weer: zes fiches.

Je kunt de drie gekozen rijen optellen:

2+2+2=6

Twee fiches zijn maar een kwart. Voor drie kwart heb je alle drie de gekozen rijen nodig.

Controleer of er iets overblijft

Twaalf voorwerpen kun je in drie gelijke groepjes verdelen zonder dat er iets overblijft. Tien voorwerpen niet. Als je drie groepjes van drie hebt gemaakt, blijft er één voorwerp over.

Dat overgebleven voorwerp betekent dat je de hele groep niet gelijk hebt verdeeld. Als je hele voorwerpen verdeelt, controleer je beide dingen: elk groepje heeft hetzelfde aantal en elk voorwerp is gebruikt.

Belangrijkste punten

  • De noemer vertelt hoeveel gelijke groepjes je moet maken.
  • De teller vertelt hoeveel groepjes je moet kiezen.
  • Tel alle voorwerpen in de gekozen groepjes.
  • Gebruik de hele groep, zonder dat er iets overblijft.
  • Controleer door de gelijke groepjes weer samen te voegen.
4

Bereken delen en ontbrekende gehelen

Een tekening kan je helpen een berekening te kiezen. Door te delen vind je één gelijk deel van een bekend geheel. Door te vermenigvuldigen voeg je gelijke delen samen. Je gebruikt beide om breukdelen van getallen te berekenen en rekent daarna terug als het geheel ontbreekt. Met een strookmodel houd je de delen in beeld.

4.1 Deel om één gelijk deel te vinden

Een kwart van 20 berekenen betekent dat je 20 in vier gelijke delen verdeelt. Door te delen doe je dat zonder fiches één voor één te verplaatsen.

Gebruik het onderste getal

Om een stambreuk van een getal te berekenen, deel je door de noemer. De teller is 1, dus je hebt maar één deel nodig.

Voor 14 van 20:

20÷4=5

Een kwart van 20 is 5. Stel je een strook voor die in vier gelijke vakken is verdeeld. Schrijf 20 boven de hele strook en 5 in elk vak. Elk vak is een kwart van het geheel.

Als je 4 aftrekt, krijg je 16. Dan haal je vier voorwerpen weg. Je verdeelt de voorwerpen dan niet in vier gelijke groepjes.

Gebruik tafelsommen

Om 15 van 40 te berekenen, vraag je: “Welk getal keer 5 is 40?”

8×5=40

Dus 40÷5=8 en een vijfde van 40 is 8. Bij helften gebruik je de tafel van 2. Bij vijfden gebruik je de tafel van 5. Bij tienden gebruik je de tafel van 10.

Voor een derde van 18 tel je met sprongen van drie: 3, 6, 9, 12, 15, 18. Je hebt zes sprongen gemaakt. Zo zie je dat 18÷3=6.

Halveer en halveer nog eens

Je kunt een kwart berekenen door twee keer te halveren. De helft van 20 is 10. De helft van 10 is 5. Als je beide helften halveert, krijg je vier gelijke delen.

Dit geeft hetzelfde antwoord als 20 delen door 4. Je kunt de manier gebruiken die je helpt om de gelijke delen te zien.

Vermeld de eenheid

Delen van tijd, geld en lengte werken op dezelfde manier:

  • Een kwart van een uur is 15 minuten: 60÷4=15.
  • De helft van € 10 is € 5: 10÷2=5.
  • Een tiende van 100 cm is 10 cm: 100÷10=10.
Vermenigvuldig terug om te controleren

Als een derde van 18 gelijk is aan 6, moeten drie delen van 6 samen 18 zijn:

6×3=18

Als je 18 met 3 vermenigvuldigt, krijg je 54. Dan maak je drie hele groepen van 18. Een derde van dit positieve geheel moet kleiner zijn dan 18.

Belangrijkste punten

  • Deel het geheel door de noemer om één deel te vinden.
  • Tafelsommen die je kent, helpen je bij het delen.
  • Door twee keer te halveren vind je een kwart.
  • Vermeld de eenheid in een antwoord met een meetwaarde of geld.
  • Vermenigvuldig één deel met het aantal delen om te controleren.

4.2 Bereken meerdere gelijke delen

Drie kwart betekent drie delen die elk zo groot zijn als een kwart. Bereken eerst de grootte van één deel. Bereken daarna de hoeveelheid in alle gekozen delen samen.

Twee stappen voor drie kwart

Bereken 34 van 12. Teken een strook voor 12 en verdeel die in vier gelijke vakken.

  1. Bereken één vak: 12÷4=3.
  2. Bereken drie vakken: 3×3=9.

Dus drie kwart van 12 is 9. De eerste 3 is de hoeveelheid in één vak. De andere 3 vertelt hoeveel vakken je neemt. Als je 3+3+3 uitrekent, krijg je dezelfde uitkomst.

Stop niet bij 3. Dat is maar een kwart van 12. De teller vraagt om drie van die delen.

Laat de noemer het aantal groepjes bepalen

Voor 23 van 15 verdeel je 15 in drie gelijke delen:

15÷3=5

Elk derde deel bevat 5. Kies twee derde:

5×2=10

Twee derde van 15 is 10. Als je door het bovenste getal deelt, verdeel je het geheel in twee groepjes. Het onderste getal zegt dat er drie gelijke groepjes moeten zijn.

Gebruik vijfden of tienden

Voor 35 van 20 teken je vijf vakken voor de hele strook. Elk vak bevat 20÷5=4. Kleur drie vakken. Die bevatten samen 4×3=12.

Voor 310 van 50 is een tiende 50÷10=5. Drie tiende is 5×3=15.

Bij grotere hoeveelheden gebruik je dezelfde manier. Bij drie vijfde van 60 zijn de delen elk 60÷5=12 groot. Drie delen bevatten samen 12×3=36.

Gebruik de rest als controle

Ga terug naar de strook voor 12 met vier vakken. De drie gekozen vakken bevatten samen 9. Het ene overgebleven vak bevat 3.

9+3=12

Het gekozen deel en de rest vullen de hele strook. Ook moeten drie vakken samen meer bevatten dan één vak, maar minder dan alle vier. Een antwoord van 3 zou te klein zijn voor drie vakken; 36 zou groter zijn dan het geheel.

Belangrijkste punten

  • Deel door de noemer om één deel te vinden.
  • Vermenigvuldig één deel met de teller om de gekozen hoeveelheid te vinden.
  • Als je na het delen stopt, heb je maar één deel.
  • De gekozen hoeveelheid en de rest vormen samen het geheel.

4.3 Maak een geheel vanuit een bekend deel

Soms geeft een verhaal je een deel, maar is het geheel onbekend. Een strookmodel laat zien hoeveel gelijke delen je nodig hebt om het geheel te maken.

Een kwart is vijf

Een kwart van een stapel is vijf stickers. Hoeveel stickers zitten er in de hele stapel?

Teken vier gelijke vakken. Eén vak staat voor een kwart, dus schrijf er 5 in. In de andere vakken moet ook 5 staan. Alle vier de vakken bevatten samen:

4×5=20

De stapel bevat 20 stickers. Als je een stambreuk kent, vermenigvuldig je het deel met de noemer. Je kent één deel en hebt alle gelijke delen nodig.

Als je 5 door 4 deelt, krijg je een kleinere hoeveelheid. Hier is 5 al één deel; het ontbrekende geheel moet groter zijn.

Een derde van een klas

Een derde van een klas is acht kinderen. Maak drie gelijke vakken en zet in elk vak 8. De klas heeft 3×8=24 kinderen.

Controleer door met dat geheel te beginnen:

24÷3=8
Drie kwart is vijftien

Nu is drie kwart van een getal 15. Teken vier gelijke vakken. Geef bij drie vakken samen aan dat ze 15 zijn. Schrijf niet in elk vak 15: de 15 hoort bij alle drie de gekozen vakken samen.

Bereken eerst één vak:

15÷3=5

Bereken daarna alle vier de vakken:

5×4=20

Het hele getal is 20. Als je meerdere delen samen kent, deel je eerst door de teller. Zo vind je één deel. Daarna vermenigvuldig je met de noemer om het geheel te maken.

Controleer de aanwijzing: een kwart van 20 is 5 en drie kwart is 5×3=15.

Maak een lengte opnieuw

Een strook van 4 cm is een derde van een langere strook. Drie van die stroken met de uiteinden tegen elkaar vormen de langere strook:

3×4=12

De hele strook is 12 cm lang.

Belangrijkste punten

  • Als je een stambreuk kent, vermenigvuldig je het deel met de noemer.
  • Als meerdere delen samen bekend zijn, bereken je eerst één deel.
  • Een getal bij meerdere vakken hoort bij die vakken samen.
  • Controleer door het oorspronkelijke breukdeel van je geheel te berekenen.
5

Los verhaalsommen met breuken op en controleer ze

Een verhaalsom met breuken kan vragen hoeveel is gebruikt, hoeveel overblijft of hoeveel er aan het begin was. Je bepaalt eerst wat ontbreekt voordat je een berekening kiest. Afbeeldingen, duidelijke antwoordzinnen en terugrekenen helpen je om het verhaal te volgen.

5.1 Zoek wat het verhaal vraagt

Lees de vraag voordat je gaat rekenen. Zoek het geheel en de breuk. Vraag je daarna af wat ontbreekt: een deel, de rest of de hele hoeveelheid.

Bereken het deel en de rest

Sam heeft 20 stickers. Hij geeft een kwart aan zijn zus. Hoeveel houdt hij er over?

Het geheel is 20 stickers. Bereken eerst het deel dat hij weggeeft:

20÷4=5

Trek dat deel nu af:

20−5=15

Sam houdt 15 stickers over. Een antwoord van 5 vertelt hoeveel hij weggeeft, niet hoeveel hij overhoudt.

Bij een breuk met een teller groter dan één bereken je eerst één deel voordat je meerdere delen telt. Mia eet twee derde van 12 aardbeien. Een derde is 12÷3=4. Twee derde is 4×2=8. Ze eet er acht, dus er blijven 12−8=4 aardbeien over.

Gebruik de juiste eenheid

Van een lint van 20 cm wordt een kwart afgeknipt. Het afgeknipte stuk is 20÷4=5 cm. Het overgebleven lint is 20−5=15 cm lang.

Een film duurt 60 minuten. Leo kijkt drie kwart ervan. Een kwart duurt 60÷4=15 minuten. Drie kwart duurt 15×3=45 minuten. Hij heeft 45 minuten gekeken.

Benoem een breuk

Niet elk antwoord is een hoeveelheid. Een pizza heeft acht gelijke punten. Ana eet er drie. De breuk voor het opgegeten deel is 38. Vijf van de acht punten blijven over, dus er blijft 58 over.

Bereken de beginhoeveelheid

Maya besteedt een vijfde van haar geld aan een boek van € 4. De € 4 is één gelijk deel van haar geld. Vijf van die delen vormen samen het geheel:

5×4=20

Maya had aan het begin € 20.

Vergelijk hoeveelheden uit verschillende gehelen

Een kind krijgt de helft van 10 kralen. Een ander krijgt een kwart van 24 kralen. Het eerste kind krijgt 10÷2=5 kralen. Het tweede krijgt 24÷4=6 kralen, dus het tweede kind krijgt er één meer.

De namen van de delen alleen vertellen je niet wat de hoeveelheden zijn. Bereken elk deel vanuit zijn eigen geheel. Antwoord op wat de vraag wil weten en gebruik woorden zoals stickers, centimeters, minuten of euro's.

Belangrijkste punten

  • Bepaal of je een deel, de rest of het geheel nodig hebt.
  • Voor de rest bereken je het gebruikte deel en trek je dat af.
  • Een breuk als antwoord en een hoeveelheid als antwoord vertellen iets anders.
  • Gebruik het bekende deel om een ontbrekend geheel te maken.
  • Bereken elk deel voordat je hoeveelheden uit verschillende gehelen vergelijkt.
  • Vermeld de eenheid in je antwoord.

5.2 Laat zien waarom je antwoord klopt

Bij een goede controle ga je terug naar het geheel en zijn gelijke delen. Je kunt een tekening gebruiken, groepjes tellen of terugrekenen met getallen.

Controleer een afbeelding

Iemand zegt: “Er zijn drie stukken, dus elk stuk is een derde.” Kijk naar de grootte voordat je het daarmee eens bent. Elk stuk is een derde als alle drie evenveel ruimte innemen.

Als de stukken ongelijk zijn, kun je uit hun aantal niet afleiden welk breukdeel één stuk is. Tel op een rooster van vierkantjes hoeveel even grote vierkantjes elk stuk bedekt.

Controleer de grootte van één deel

Lena zegt dat een kwart van acht fiches gelijk is aan vier. De 4 in een kwart telt de groepjes, niet de fiches in elk groepje.

Teken vier cirkels en verdeel acht fiches erover. Elke cirkel krijgt er twee. Je kunt controleren door acht weer samen te stellen:

2+2+2+2=8

Dus een kwart van acht is twee. Voor vier groepjes van vier zou je 16 fiches nodig hebben. Dat zijn er meer dan waarmee je begon.

Vermenigvuldig terug

Een vijfde van 15 is 3. Vijf gelijke delen van 3 moeten samen 15 zijn:

3×5=15

Zo controleer je de deling met een vermenigvuldiging. Een tekening van vijf groepjes van drie is een andere manier om te controleren.

Controleer de rest

Als acht aardbeien van een groep van twaalf worden opgegeten, blijven er vier over. Voeg de twee hoeveelheden weer samen:

8+4=12

Zo controleer je of elke aardbei in het verhaal is meegeteld. Hiermee controleer je de breuk zelf nog niet. Om twee derde te controleren, laat je ook drie gelijke groepjes van vier zien en kies je twee groepjes.

Leg de delen uit in woorden

Je kunt zeggen: “Ik heb 12 fiches in drie gelijke groepjes verdeeld. Elk groepje heeft er vier. Ik heb twee groepjes gekozen, dus ik heb acht fiches.” Zo vertel je waar beide stappen vandaan komen.

Let op als je antwoord groter is dan het geheel terwijl je minder dan alle delen kiest. Twee derde van 15 kan geen 30 zijn. Een derde is 15÷3=5 en twee derde is 5×2=10. Tien is minder dan 15 en met het laatste deel van 5 maak je het geheel weer compleet.

Belangrijkste punten

  • Controleer of de groottes of aantallen gelijk zijn voordat je de breuk benoemt.
  • Vermenigvuldig terug om de grootte van één deel te controleren.
  • De gekozen hoeveelheid en de rest moeten samen het geheel vormen.
  • Leg uit hoeveel groepjes je hebt gemaakt en hoeveel je er hebt gekozen.

Breuken van figuren en hoeveelheden: voorbeelden

5 Walkthroughs

1

Verdeel één geheel eerlijk

12 stappen
Controleer gelijke delen en benoem daarna elk deel.
  1. 1
    IntroductieEén boterham om te delen

    Vier vrienden willen één boterham delen. De boterham is het geheel. Elke vriend moet evenveel krijgen. Je gaat controleren wat de verdeling eerlijk maakt en leert daarna namen voor de delen.

  2. 2
    UitlegGelijk betekent evenveel

    Een vlakke figuur heeft gelijke delen als elk deel evenveel ruimte inneemt. Bij een lint zijn gelijke stukken even lang.

    Vier stukken boterham kunnen toch ongelijk zijn. Eén groot stuk en drie piepkleine stukjes zouden de vrienden geen eerlijke delen geven.

  3. 3
    VoorbeeldControleer met roosterhokjes

    Een papieren rechthoek bedekt 12 even grote hokjes. Verdeel hem in drie stukken die elk vier hokjes bedekken.

    Elk stuk neemt evenveel ruimte in. De aantallen passen ook bij het geheel: 4+4+4=12.

  4. 4
    TipProbeer het papier te vouwen

    Vouw een papieren rechthoek zo dat de twee buitenste randen op elkaar liggen. De ene kant ligt op de andere zonder dat er iets uitsteekt. De twee delen passen op elkaar.

    Door passend te vouwen kun je controleren of de delen even groot zijn. Op ruitjespapier kun je ook even grote hokjes tellen om te controleren.

  5. 5
    UitdagingControleer een andere verdeling

    Een rechthoek bedekt 16 even grote hokjes. De drie stukken bedekken acht, vier en vier hokjes. Zijn alle drie de delen gelijk?

    ---reveal---

    Nee. Het eerste stuk neemt twee keer zoveel ruimte in als elk van de kleinere stukken. Alle zestien hokjes zijn gebruikt, maar de delen zijn niet even groot.

  6. 6
    KernpuntVerschillende vormen kunnen gelijke delen geven

    Neem twee even grote vierkanten. Verdeel het ene schuin in twee driehoeken. Verdeel het andere door het midden in twee rechthoeken.

    Elk stuk is de helft van zijn vierkant. Een driehoek en een rechthoek kunnen evenveel ruimte innemen, ook al hebben ze een verschillende vorm.

  7. 7
    UitlegBenoem een deel door de delen te tellen

    Twee gelijke delen zijn helften. Drie gelijke delen zijn derden. Vier gelijke delen zijn vierde delen, ook wel kwarten genoemd.

    Als één pannenkoek eerlijk onder drie kinderen wordt verdeeld, krijgt elk kind een derde. Je hebt alle drie de derden nodig om de pannenkoek weer te maken.

  8. 8
    VerbandBenoem vijfden tot en met tienden

    Vijf gelijke delen zijn vijfden; zes zijn zesden; acht zijn achtsten; tien zijn tienden.

    Eén deel heeft een naam zoals “een vijfde”. Bij meerdere delen zeg je bijvoorbeeld “drie vijfde”. Alle tien de tienden vormen samen het geheel.

  9. 9
    UitdagingVerdeel een ronde pizza

    Zes kinderen delen één ronde pizza eerlijk. Hoe moeten de stukken eruitzien en hoe heet elk deel?

    ---reveal---

    Maak zes even grote punten van het midden tot de rand. Elk kind krijgt een zesde. Zes gelijke zesden vormen samen de hele pizza.

  10. 10
    KernpuntEen helft hoort bij haar geheel

    De helft van een grote pizza geeft meer eten dan de helft van een kleine pizza. Beide stukken zijn helften, want elk stuk hoort bij zijn eigen geheel.

    Bij twee stukken van één pizza past “de grotere helft” niet. Als de stukken niet even groot zijn, zijn het geen helften.

  11. 11
    UitdagingControleer de stukken voordat je ze benoemt

    Een vierkant bedekt 20 even grote roosterhokjes. De vier stukken bedekken elk vijf hokjes. Hoe heet elk deel en hoe weet je dat?

    ---reveal---

    Elk deel is een vierde deel, of een kwart. De vier stukken zijn even groot en bedekken samen het hele vierkant.

  12. 12
    SamenvattingBenoem het geheel en de delen

    Begin met het geheel. Controleer of de delen even groot zijn en tel ze daarna om elk deel te benoemen. Een helft, derde of kwart hoort altijd bij een bepaald geheel.

2

Laat de getallen bij de afbeelding passen

14 stappen
Lees de getallen van breuken, tel delen en teken een passende strook.

Sla deze les op om elke Walkthrough stap voor stap te volgen.

  1. 1
    IntroductieEen afbeelding met twee aanwijzingen in getallen
  2. 2
    UitlegLees een kwart
  3. 3
    VoorbeeldSchrijf één deel van een strook
  4. 4
    UitdagingSchrijf het gekleurde deel op
  5. 5
    UitlegKies meer gelijke delen
  6. 6
    VoorbeeldTel ook de witte delen
  7. 7
    VerbandTel vooruit en terug
  8. 8
    UitdagingBepaal wat wit blijft
  9. 9
    VoorbeeldTeken twee derde
  10. 10
    KernpuntVerspreid gekleurde delen tellen ook mee
  11. 11
    VoorbeeldMeet een kwart van een lint
  12. 12
    UitdagingLees de breuk en bepaal een lengte
  13. 13
    TipGebruik één deel om het geheel te maken
  14. 14
    SamenvattingVolg de twee aanwijzingen in getallen
3

Verdeel een groep en kies delen

11 stappen
Benoem een breukdeel van voorwerpen en vind daarna een breukdeel door te verdelen.

Sla deze les op om elke Walkthrough stap voor stap te volgen.

  1. 1
    IntroductieEen groep kan het geheel zijn
  2. 2
    VoorbeeldBenoem het breukdeel met blauwe kleurpotloden
  3. 3
    KernpuntEen groot voorwerp telt ook één keer
  4. 4
    UitdagingTel elke kleur mee
  5. 5
    VerbandTel gelijke rijen als delen
  6. 6
    VoorbeeldVerdeel twaalf aardbeien
  7. 7
    VoorbeeldKies twee van de groepjes
  8. 8
    TipLet op wat het getal bij de groepjes betekent
  9. 9
    UitdagingBenoem en bepaal het gekozen breukdeel
  10. 10
    KernpuntAls er iets overblijft, is het verdelen niet klaar
  11. 11
    SamenvattingHoud de hele groep in beeld
4

Gebruik één gelijk deel om het antwoord te vinden

15 stappen
Deel voor één deel, vermenigvuldig voor meerdere delen en maak ontbrekende gehelen.

Sla deze les op om elke Walkthrough stap voor stap te volgen.

  1. 1
    IntroductieEén vak kan je helpen bij het rekenen
  2. 2
    UitlegVerdeel het geheel in gelijke delen
  3. 3
    VerbandGebruik een som die je kent
  4. 4
    TipControleer met vermenigvuldigen
  5. 5
    UitdagingBereken één deel en controleer het
  6. 6
    VoorbeeldBegin bij drie kwart met een kwart
  7. 7
    VoorbeeldTel de drie gekozen delen
  8. 8
    VerbandGebruik dezelfde stappen voor tienden
  9. 9
    UitdagingBereken drie vijfde
  10. 10
    UitlegMaak een geheel vanuit één vak
  11. 11
    VoorbeeldZet een bekende hoeveelheid bij meerdere vakken
  12. 12
    VoorbeeldVul het ontbrekende geheel in
  13. 13
    UitdagingReken terug en controleer vooruit
  14. 14
    VerbandVermeld minuten en centimeters
  15. 15
    SamenvattingLaat je leiden door de bekende hoeveelheid
5

Vind het juiste antwoord op een verhaalsom met breuken

11 stappen
Bereken een deel, de rest of een beginhoeveelheid en leg daarna je controle uit.

Sla deze les op om elke Walkthrough stap voor stap te volgen.

  1. 1
    IntroductieBepaal wat ontbreekt
  2. 2
    VoorbeeldBereken wat Sam weggeeft
  3. 3
    VoorbeeldBereken wat Sam overhoudt
  4. 4
    UitdagingBereken hoeveel lint overblijft
  5. 5
    VerbandEen prijs kan één gelijk deel zijn
  6. 6
    KernpuntVerschillende gehelen kunnen een andere uitkomst geven
  7. 7
    UitlegGebruik controles die bij de vraag passen
  8. 8
    TipLeg uit wat de getallen tellen
  9. 9
    UitdagingVerbeter de grootte van een deel
  10. 10
    UitdagingBereken het geheel en wat overblijft
  11. 11
    SamenvattingBeantwoord de vraag uit het verhaal en controleer

Breuken van figuren en hoeveelheden: oefenvragen

50 Oefenvragen in 5 sets

Set 1: Gelijke delen en afbeeldingen van breuken10 Oefenvragen

Vraag 1 van 10

Een papieren figuur bedekt 18 even grote roosterhokjes. De drie stukken bedekken 6, 6 en 6 hokjes. Zijn de stukken gelijk?
  1. Ja, elk stuk heeft dezelfde vorm.
  2. Nee, elk stuk heeft drie hokjes nodig.
  3. Ja, elk stuk neemt evenveel ruimte in.
  4. Nee, elk stuk heeft achttien hokjes nodig.
Toon antwoordVerberg antwoord
Antwoord: C
Elk stuk bedekt zes even grote hokjes, dus ze nemen evenveel ruimte in. Gelijke delen hoeven niet dezelfde vorm te hebben; het aantal hokjes vertelt hoe groot ze zijn.

Vraag 2 van 10

Eén wafel wordt eerlijk verdeeld onder acht kinderen. Hoe heet elk deel?
  1. Een achtste
  2. Een kwart
  3. Een zesde
  4. Een tiende
Toon antwoordVerberg antwoord
Antwoord: A
Acht gelijke delen vormen samen de hele wafel, dus elk deel is een achtste. Een kwart zou één van vier gelijke delen zijn, niet één van acht.

Vraag 3 van 10

Een strook heeft zes gelijke vakken. Eén vak is groen. Hoe schrijf je de breuk voor het groene deel?
  1. 61
  2. 15
  3. 56
  4. 16
Toon antwoordVerberg antwoord
Antwoord: D
De hele strook heeft zes gelijke vakken en één vak is groen. Zet 6 onder de streep en 1 erboven; als je ze omdraait, verwissel je hun taken.

Vraag 4 van 10

Een vlag heeft acht gelijke vlakken. Vijf zijn oranje en de rest is wit. Welk breukdeel is wit?
  1. 58
  2. 38
  3. 35
  4. 53
Toon antwoordVerberg antwoord
Antwoord: B
Vijf van de acht vlakken zijn oranje, dus er blijven drie witte vlakken over. Het geheel heeft nog steeds acht gelijke vlakken, dus de breuk voor het witte deel is 38. Vijf achtste beschrijft het oranje deel, niet het witte deel.

Vraag 5 van 10

Je wilt 35 van een strook weergeven. Hoeveel gelijke vakken moet het geheel hebben en hoeveel moet je er kleuren?
  1. 3 vakken; kleur er 5
  2. 8 vakken; kleur er 3
  3. 5 vakken; kleur er 3
  4. 5 vakken; kleur er 2
Toon antwoordVerberg antwoord
Antwoord: C
Verdeel de hele strook in vijf gelijke vakken. Kies er drie om drie vijfde weer te geven. Als je er twee kleurt, geef je twee vijfde weer. Dat is het deel dat overblijft als je er drie kiest.

Vraag 6 van 10

Twee even grote vierkante crackers worden verdeeld. De ene wordt schuin in twee gelijke driehoeken gesneden. De andere wordt in twee gelijke rechthoeken gesneden. Hoe verhoudt één driehoek zich tot één rechthoek?
  1. De driehoek bevat meer cracker.
  2. Ze bevatten evenveel cracker.
  3. De rechthoek bevat meer cracker.
  4. Je kunt ze alleen vergelijken als hun vorm gelijk is.
Toon antwoordVerberg antwoord
Antwoord: B
Elk stuk is de helft van een even groot geheel, dus beide bevatten evenveel. Verschillende vormen betekenen niet dat de hoeveelheid cracker verschilt.

Vraag 7 van 10

Je telt terug in tienden: 810,710. Wat komt daarna?
  1. 610
  2. 69
  3. 810
  4. 79
Toon antwoordVerberg antwoord
Antwoord: A
Haal één tiende van de gekozen delen af. Dan blijft zes tiende over. De noemer blijft 10, omdat het geheel nog steeds tien gelijke delen heeft; bij zes negende verandert de grootte van de delen.

Vraag 8 van 10

Een rechthoek bedekt 18 even grote hokjes. Je verdeelt hem in derden en kleurt 23. Hoeveel hokjes blijven ongekleurd?
  1. 9 hokjes
  2. 12 hokjes
  3. 3 hokjes
  4. 6 hokjes
Toon antwoordVerberg antwoord
Antwoord: D
Drie gelijke delen van 18 hokjes geven 18÷3=6 hokjes per derde. Twee gekleurde derden bedekken 6×2=12 hokjes. Het ongekleurde deel is 18−12=6 hokjes; twaalf telt het gekleurde deel.

Vraag 9 van 10

Een kleine pannenkoek en een grote pannenkoek worden allebei in twee gelijke stukken verdeeld. Waarom kan de grote pannenkoek een grotere helft geven?
  1. Het grote stuk is geen echte helft.
  2. De hele pannenkoeken zijn niet even groot.
  3. De kleine pannenkoek heeft vier stukken nodig.
  4. Een helft betekent altijd dezelfde hoeveelheid.
Toon antwoordVerberg antwoord
Antwoord: B
Een helft hoort bij haar eigen geheel en deze hele pannenkoeken zijn niet even groot. Elke pannenkoek heeft nog steeds twee gelijke stukken; een helft heeft geen vaste hoeveelheid.

Vraag 10 van 10

Een strook van 24 cm heeft acht gelijke vakken. Twee vakken die niet naast elkaar liggen, zijn blauw. Wat is de totale lengte van de blauwe delen?
  1. 6 cm
  2. 3 cm
  3. 8 cm
  4. 18 cm
Toon antwoordVerberg antwoord
Antwoord: A
De lengte van de strook van 24 cm is verdeeld over acht gelijke vakken: 24÷8=3 cm per vak. De twee blauwe vakken zijn samen 3×2=6 cm lang. Drie centimeter is de lengte van maar één vak; doordat ze uit elkaar liggen, verandert hun totale lengte niet.
Set 2: Breukdelen van hele groepen10 Oefenvragen

Sla deze les op om elk antwoord te zien en elke set te oefenen.

Vraag 1 van 10

Op een dienblad liggen tien schelpen. Vier zijn wit. Welk breukdeel van de schelpen is wit?
  1. 46
  2. 410
  3. 610
  4. 104
Toon antwoordVerberg antwoord

Sla deze les op om dit antwoord te zien.

Vraag 2 van 10

Je bepaalt 25 van een stapel kubussen. Hoeveel gelijke groepjes moet je maken?
  1. 2 groepjes
  2. 3 groepjes
  3. 7 groepjes
  4. 5 groepjes
Toon antwoordVerberg antwoord

Sla deze les op om dit antwoord te zien.

Vraag 3 van 10

In een zak zitten één grote knikker en vijf kleine knikkers. Welk breukdeel van de knikkers is de grote knikker?
  1. 16
  2. 15
  3. 56
  4. 12
Toon antwoordVerberg antwoord

Sla deze les op om dit antwoord te zien.

Vraag 4 van 10

Je hebt 25 steentjes. Hoeveel steentjes zijn 35 van de stapel?
  1. 5 steentjes
  2. 10 steentjes
  3. 15 steentjes
  4. 20 steentjes
Toon antwoordVerberg antwoord

Sla deze les op om dit antwoord te zien.

Vraag 5 van 10

Op een bord hangen vier gelijke rijen insignes. Drie rijen hebben lintjes. Welk breukdeel van alle insignes heeft lintjes?
  1. 34
  2. 14
  3. 43
  4. 31
Toon antwoordVerberg antwoord

Sla deze les op om dit antwoord te zien.

Vraag 6 van 10

Finn maakt van 30 tegels groepjes van drie. Hij neemt één groepje als 13 van de tegels. Hoeveel tegels moet hij in plaats daarvan nemen?
  1. 3 tegels
  2. 9 tegels
  3. 10 tegels
  4. 27 tegels
Toon antwoordVerberg antwoord

Sla deze les op om dit antwoord te zien.

Vraag 7 van 10

Kun je 14 hele blokjes in drie gelijke groepjes verdelen zonder dat er iets overblijft?
  1. Ja, leg er vier in elk groepje.
  2. Nee, er zou één blokje overblijven.
  3. Ja, leg er vijf in elk groepje.
  4. Nee, er zouden twee blokjes overblijven.
Toon antwoordVerberg antwoord

Sla deze les op om dit antwoord te zien.

Vraag 8 van 10

Een spel heeft 28 fiches. Je stopt 34 in een zakje en laat de rest op tafel liggen. Hoeveel blijven er op tafel liggen?
  1. 14 fiches
  2. 7 fiches
  3. 21 fiches
  4. 4 fiches
Toon antwoordVerberg antwoord

Sla deze les op om dit antwoord te zien.

Vraag 9 van 10

In een bak zitten drie rode kubussen, twee blauwe kubussen en vijf groene kubussen. Welk breukdeel van alle kubussen is blauw?
  1. 25
  2. 28
  3. 210
  4. 310
Toon antwoordVerberg antwoord

Sla deze les op om dit antwoord te zien.

Vraag 10 van 10

Nora neemt 23 van 33 zaadjes. Eli neemt 34 van 32 zaadjes. Wie neemt er meer en hoeveel meer?
  1. Eli neemt er 2 meer.
  2. Nora neemt er 2 meer.
  3. Eli neemt er 1 meer.
  4. Ze nemen er evenveel.
Toon antwoordVerberg antwoord

Sla deze les op om dit antwoord te zien.

Set 3: Bereken delen en maak gehelen10 Oefenvragen

Sla deze les op om elk antwoord te zien en elke set te oefenen.

Vraag 1 van 10

Wat is 110 van 90?
  1. 10
  2. 80
  3. 900
  4. 9
Toon antwoordVerberg antwoord

Sla deze les op om dit antwoord te zien.

Vraag 2 van 10

Wat is 14 van 44?
  1. 4
  2. 22
  3. 11
  4. 40
Toon antwoordVerberg antwoord

Sla deze les op om dit antwoord te zien.

Vraag 3 van 10

Wat is 45 van 35?
  1. 7
  2. 28
  3. 20
  4. 31
Toon antwoordVerberg antwoord

Sla deze les op om dit antwoord te zien.

Vraag 4 van 10

Een achtste van een getal is 7. Wat is het getal?
  1. 56
  2. 7
  3. 15
  4. 49
Toon antwoordVerberg antwoord

Sla deze les op om dit antwoord te zien.

Vraag 5 van 10

Wat is 710 van 60?
  1. 42
  2. 6
  3. 18
  4. 53
Toon antwoordVerberg antwoord

Sla deze les op om dit antwoord te zien.

Vraag 6 van 10

Twee derde van een getal is 20. Wat is het hele getal?
  1. 10
  2. 40
  3. 60
  4. 30
Toon antwoordVerberg antwoord

Sla deze les op om dit antwoord te zien.

Vraag 7 van 10

Drie kwart van een lint is 27 cm. Hoe lang is het deel van het lint buiten die drie kwart?
  1. 12 cm
  2. 9 cm
  3. 18 cm
  4. 36 cm
Toon antwoordVerberg antwoord

Sla deze les op om dit antwoord te zien.

Vraag 8 van 10

Een kind zegt dat 16 van 42 gelijk is aan 36. Wat moet het antwoord zijn?
  1. 6
  2. 36
  3. 7
  4. 48
Toon antwoordVerberg antwoord

Sla deze les op om dit antwoord te zien.

Vraag 9 van 10

In een pot zitten 55 kralen. Je gebruikt 45 voor een armband. Hoeveel kralen blijven er over?
  1. 11
  2. 44
  3. 15
  4. 22
Toon antwoordVerberg antwoord

Sla deze les op om dit antwoord te zien.

Vraag 10 van 10

Drie vijfde van een getal is 24. Hoeveel groter is het geheel dan het bekende deel?
  1. 8
  2. 40
  3. 16
  4. 48
Toon antwoordVerberg antwoord

Sla deze les op om dit antwoord te zien.

Set 4: Lees het verhaal en beantwoord de vraag10 Oefenvragen

Sla deze les op om elk antwoord te zien en elke set te oefenen.

Vraag 1 van 10

Een club gebruikte 9 papieren sterren uit een pak van 30. Wat is in dit verhaal de hele groep waarmee ze begonnen?
  1. De 30 papieren sterren
  2. De 9 gebruikte sterren
  3. De 21 overgebleven sterren
  4. De kinderen van de club
Toon antwoordVerberg antwoord

Sla deze les op om dit antwoord te zien.

Vraag 2 van 10

Tess heeft 32 stiften. Ze geeft 14 aan een vriend. Hoeveel stiften houdt ze over?
  1. 8 stiften
  2. 24 stiften
  3. 28 stiften
  4. 16 stiften
Toon antwoordVerberg antwoord

Sla deze les op om dit antwoord te zien.

Vraag 3 van 10

Een voorstelling duurt 80 minuten. Je hebt 34 ervan gekeken. Hoeveel minuten heb je gekeken?
  1. 20 minuten
  2. 40 minuten
  3. 76 minuten
  4. 60 minuten
Toon antwoordVerberg antwoord

Sla deze les op om dit antwoord te zien.

Vraag 4 van 10

Je besteedt € 6 aan een puzzel. Dat is 15 van je geld aan het begin. Hoeveel geld had je aan het begin?
  1. € 6
  2. € 11
  3. € 30
  4. € 24
Toon antwoordVerberg antwoord

Sla deze les op om dit antwoord te zien.

Vraag 5 van 10

Ravi berekent dat 14 van 52 gelijk is aan 13. Met welke vermenigvuldiging controleer je dit antwoord?
  1. 13×1=13
  2. 13×4=52
  3. 52×4=208
  4. 4×4=16
Toon antwoordVerberg antwoord

Sla deze les op om dit antwoord te zien.

Vraag 6 van 10

Jules heeft 45 knopen en gebruikt 35 ervan. Bea heeft 34 knopen en gebruikt 12 ervan. Wie houdt er meer knopen over en hoeveel meer?
  1. Bea houdt er 1 meer over.
  2. Jules houdt er 10 meer over.
  3. Jules houdt er 1 meer over.
  4. Bea houdt er 10 meer over.
Toon antwoordVerberg antwoord

Sla deze les op om dit antwoord te zien.

Vraag 7 van 10

Een koord van 50 cm verliest 35 van zijn lengte. Daarna wordt 4 cm van het overgebleven koord afgeknipt. Hoe lang is het nu?
  1. 16 cm
  2. 20 cm
  3. 26 cm
  4. 34 cm
Toon antwoordVerberg antwoord

Sla deze les op om dit antwoord te zien.

Vraag 8 van 10

Je geeft 23 van 39 postzegels weg. Een vriend zegt dat je er 13 weggeeft. Wat heeft je vriend over het hoofd gezien?
  1. Drie gelijke delen tellen
  2. 13 van het geheel afhalen
  3. 39 bij het deel optellen
  4. Twee gelijke delen tellen
Toon antwoordVerberg antwoord

Sla deze les op om dit antwoord te zien.

Vraag 9 van 10

Twee derde van een zak druiven is 28 druiven. Je eet 5 druiven uit de hele zak. Hoeveel druiven blijven er over?
  1. 23 druiven
  2. 42 druiven
  3. 37 druiven
  4. 51 druiven
Toon antwoordVerberg antwoord

Sla deze les op om dit antwoord te zien.

Vraag 10 van 10

Een boekje heeft 48 bladzijden. Je leest 38 ervan op maandag en nog 4 bladzijden op dinsdag. Hoeveel bladzijden zijn nog niet gelezen?
  1. 26 bladzijden
  2. 18 bladzijden
  3. 22 bladzijden
  4. 30 bladzijden
Toon antwoordVerberg antwoord

Sla deze les op om dit antwoord te zien.

Set 5: Breng samen wat je over breuken weet10 Oefenvragen

Sla deze les op om elk antwoord te zien en elke set te oefenen.

Vraag 1 van 10

Als je vooruit telt in kwarten, wat komt er dan na 34?
  1. 45
  2. 44
  3. 24
  4. 35
Toon antwoordVerberg antwoord

Sla deze les op om dit antwoord te zien.

Vraag 2 van 10

Een zesde van een rol is 9 cm. Hoe lang is de hele rol?
  1. 9 cm
  2. 15 cm
  3. 54 cm
  4. 45 cm
Toon antwoordVerberg antwoord

Sla deze les op om dit antwoord te zien.

Vraag 3 van 10

Een strook geeft 54 fiches weer in zes gelijke vakken van 9. Een kind kleurt vier vakken en noemt dat 49 van 54. Wat zijn de juiste breuk en hoeveelheid?
  1. 46; 36 fiches
  2. 49; 24 fiches
  3. 46; 27 fiches
  4. 26; 36 fiches
Toon antwoordVerberg antwoord

Sla deze les op om dit antwoord te zien.

Vraag 4 van 10

Een strook van 40 cm wordt in acht gelijke vakken geknipt. Vijf vakken zijn geverfd. Daarna wordt één geverfd vak verwijderd. Hoeveel centimeter geverfde strook blijft er over?
  1. 25 cm
  2. 15 cm
  3. 35 cm
  4. 20 cm
Toon antwoordVerberg antwoord

Sla deze les op om dit antwoord te zien.

Vraag 5 van 10

In een mand liggen 36 peren. Hoeveel peren zijn 56 van de mand?
  1. 6 peren
  2. 24 peren
  3. 30 peren
  4. 31 peren
Toon antwoordVerberg antwoord

Sla deze les op om dit antwoord te zien.

Vraag 6 van 10

Drie vijfde van een zakje munten is 33 munten. Je gebruikt 7 munten uit het hele zakje. Hoeveel munten blijven er over?
  1. 26 munten
  2. 44 munten
  3. 55 munten
  4. 48 munten
Toon antwoordVerberg antwoord

Sla deze les op om dit antwoord te zien.

Vraag 7 van 10

Een derde van een verzameling is 12 kaarten. Een kind zegt dat twee derde 18 kaarten is. Hoeveel kaarten zijn twee derde en hoeveel zijn het er in totaal?
  1. 24 en 36 kaarten
  2. 18 en 36 kaarten
  3. 24 en 24 kaarten
  4. 18 en 24 kaarten
Toon antwoordVerberg antwoord

Sla deze les op om dit antwoord te zien.

Vraag 8 van 10

Een stuk papier is 14 van een hele figuur. Het bedekt drie roosterhokjes. Hoeveel roosterhokjes bedekt het geheel?
  1. 3 hokjes
  2. 12 hokjes
  3. 7 hokjes
  4. 9 hokjes
Toon antwoordVerberg antwoord

Sla deze les op om dit antwoord te zien.

Vraag 9 van 10

Milo krijgt 25 van 65 kralen. Aya krijgt 34 van 36 kralen. Hoeveel kralen meer krijgt Aya?
  1. 2 kralen
  2. 3 kralen
  3. 9 kralen
  4. 1 kraal
Toon antwoordVerberg antwoord

Sla deze les op om dit antwoord te zien.

Vraag 10 van 10

Een klas heeft 710 van 70 knutselstokjes gebruikt. Voor een nieuw model hebben ze 25 stokjes nodig. Hoeveel stokjes moeten ze erbij halen?
  1. 4 stokjes
  2. 21 stokjes
  3. 24 stokjes
  4. 46 stokjes
Toon antwoordVerberg antwoord

Sla deze les op om dit antwoord te zien.

Kom je niet uit je eigen opgave? Huiswerkhulp

Kernbegrippen

49 Kernbegrippen, elk met een definitie

A

Achtste deel
Een achtste deel is één van acht gelijke delen die samen een geheel vormen.
Eén punt is een achtste van een pizza die in acht gelijke punten is gesneden.

B

Beginhoeveelheid
De beginhoeveelheid is hoeveel je hebt voordat er iets van wordt gebruikt of weggegeven.
Als een boek van € 4 een vijfde van je geld kost, is de beginhoeveelheid € 20.
Bekend deel
Een bekend deel is de hoeveelheid die volgens de opgave bij een breukdeel van het geheel hoort.
In “drie kwart is 15” vult het bekende deel, 15, drie van de vier gelijke vakken in een strookmodel.
Breuk
Een breuk is een getal dat één of meer gelijke delen van een geheel kan beschrijven.
De breuk 16 geeft één deel aan van een geheel dat in zes gelijke delen is verdeeld.
Breuk met een teller groter dan één
Een breuk met een teller groter dan één heeft een teller groter dan 1 en geeft meer dan één gelijk deel aan.
De breuk 35 geeft drie vijfde aan en is dus een breuk met een teller groter dan één.
Breukdeel van een getal
Een breukdeel van een getal is de hoeveelheid die je vindt door de genoemde gelijke delen van dat getal te nemen.
Om een breukdeel van een getal te berekenen, zoals twee derde van 15, bepaal je eerst één deel.
Breukdeel van een verzameling
Een breukdeel van een verzameling beschrijft gekozen voorwerpen als delen van een hele groep.
Twee van vijf ballonnen zijn rood, dus het rode breukdeel van de verzameling is twee vijfde.
Breukenstrook
Een breukenstrook is een lange rechthoek die in gelijke vakken is verdeeld om delen van een geheel weer te geven.
Een breukenstrook met acht vakken kan drie gekleurde achtsten weergeven.
Breukstreep
Een breukstreep is de lijn die het bovenste en onderste getal van een breuk scheidt.
Schrijf 1 boven de breukstreep en 5 eronder om een vijfde weer te geven.

C

Controle
Met een controle ga je na of een antwoord past bij het geheel, de gelijke delen en de informatie waarmee je begon.
Controleer of de gebruikte hoeveelheid en de rest samen weer het begintotaal zijn.

D

Delen
Delen is een bewerking waarmee je de hoeveelheid in elk gelijk deel van een bekend geheel kunt vinden.
Voor een vijfde van 40 krijg je door te delen 40÷5=8 in elk deel.
Derde deel
Een derde deel is één van drie gelijke delen die samen een geheel vormen.
Eén van drie gelijke pizzapunten is een derde van de pizza.

E

Eerlijk deel
Bij een eerlijk deel krijgt iedereen evenveel als een geheel gelijk wordt verdeeld.
Vier vrienden krijgen als eerlijk deel elk één van vier gelijke stukken boterham.
Eerlijk verdelen
Eerlijk verdelen betekent dat je in elk groepje evenveel voorwerpen legt en de hele verzameling gebruikt.
Als je twaalf aardbeien eerlijk over drie bordjes verdeelt, liggen er vier op elk bordje.

G

Geheel
Het geheel is de complete figuur, lengte of groep die je gebruikt voordat je delen kiest.
Je geheel kan één papieren vierkant zijn of alle kleurpotloden in een doos.
Gekleurd deel
Een gekleurd deel is een vlak dat met kleur of streepjes is gevuld om het deel dat je kiest weer te geven.
Het gekleurde deel beslaat twee vijfde als je twee van vijf gelijke vakken kleurt.
Gekozen hoeveelheid
De gekozen hoeveelheid is het totaal in de gelijke delen die je uit een geheel neemt.
Bij drie kwart van 12 is de gekozen hoeveelheid negen.
Gelijke delen
Gelijke delen zijn delen die even groot zijn, zoals stukken van een figuur die evenveel ruimte innemen.
Drie stukken van elk vier roosterhokjes zijn gelijke delen van een figuur van 12 hokjes.
Gelijke groepjes
Gelijke groepjes bevatten elk hetzelfde aantal voorwerpen als je een verzameling verdeelt.
Van twaalf fiches kun je drie gelijke groepjes maken met vier fiches in elk groepje.

H

Halveren
Halveren betekent dat je een geheel in twee gelijke delen verdeelt of de hoeveelheid in één van die delen bepaalt.
Als je 20 halveert, krijg je 10; als je nog eens halveert, krijg je 5, een kwart van 20.
Helft
Een helft is één van twee gelijke delen die samen een geheel vormen.
Elk kind krijgt een helft als twee kinderen één pannenkoek eerlijk delen.
Het geheel samenstellen
Het geheel samenstellen betekent dat je alle gelijke delen samenvoegt om de complete hoeveelheid te vinden.
Als je het geheel samenstelt uit vier gelijke delen van zes, krijg je vierentwintig.

K

Kwart
Een kwart, ook wel een vierde deel genoemd, is één van vier gelijke delen van een geheel.
Elk klein vierkant is een kwart als vier gelijke kleine vierkanten samen één groot vierkant vullen.

L

Lengte
Lengte geeft aan hoe lang iets is, van het ene uiteinde tot het andere.
Een kwart van een lint van 12 cm heeft een lengte van 3 cm.

M

Maateenheid
Een maateenheid vertelt wat een getal bij een meting betekent, zoals centimeters of minuten.
De maateenheid is centimeters als je lint 15 cm lang is.
Met de uiteinden tegen elkaar
Met de uiteinden tegen elkaar betekent dat stukken bij hun uiteinden op elkaar aansluiten, zonder tussenruimtes of overlap.
Leg drie stroken die elk een derde zijn met de uiteinden tegen elkaar om de hele strook te maken.

N

Noemer
De noemer is het onderste getal van een breuk; hij telt de gelijke delen van het geheel.
In 18 vertelt de noemer 8 hoeveel gelijke delen samen het geheel vormen.

O

Ongekleurd deel
Een ongekleurd deel is een vlak dat niet is gekleurd, maar nog wel bij het geheel hoort.
Als je drie van vier gelijke vakken kleurt, is het ongekleurde deel een kwart.
Ongelijke delen
Ongelijke delen zijn stukken die niet allemaal even groot zijn of niet allemaal evenveel bevatten.
Een boterham met één groot stuk en drie piepkleine stukjes heeft ongelijke delen.
Ontbrekend geheel
Een ontbrekend geheel is het onbekende totaal dat je kunt samenstellen vanuit een bekende breuk en de bijbehorende hoeveelheid.
Als een kwart vijf stickers is, is het ontbrekende geheel twintig stickers.
Overgebleven hoeveelheid
De overgebleven hoeveelheid is wat overblijft nadat de gebruikte of gekozen hoeveelheid van het geheel is afgehaald.
Als je vijf van twintig stickers gebruikt, is de overgebleven hoeveelheid vijftien stickers.
Overgebleven voorwerp
Een overgebleven voorwerp blijft over nadat je gelijke aantallen in de groepjes hebt gelegd.
Voor drie groepjes van drie fiches gebruik je er negen van de tien en blijft één voorwerp over.

R

Rij
Een rij is een reeks voorwerpen; rijen met gelijke aantallen kunnen gelijke delen van een hele verzameling zijn.
Eén van drie gelijke rijen eieren bevat een derde van de eieren.

S

Stambreuk
Een stambreuk heeft 1 als teller en geeft één gelijk deel van een geheel aan.
De breuk 13 is een stambreuk omdat die een derde aangeeft.
Strookmodel
Een strookmodel is een tekening met gelijke vakken die staan voor gelijke delen van een hoeveelheid.
Een strookmodel met vier gelijke vakken van 5 geeft de hele hoeveelheid van 20 weer.
Strookmodel
Een strookmodel is een tekening die delen van een hoeveelheid in een strook weergeeft.
Teken vijf gelijke vakken in een strookmodel om de vijfden van 30 weer te geven.

T

Tellen in kwarten
Tellen in kwarten betekent dat je gelijke kwarten telt door steeds een ander aantal te kiezen.
Als je in kwarten telt, krijg je een kwart, twee kwart, drie kwart en daarna vier kwart.
Teller
De teller is het bovenste getal van een breuk; hij telt hoeveel gelijke delen je bedoelt.
In 18 telt de teller 1 het ene gekozen achtste deel.
Terugrekenen
Terugrekenen betekent dat je een antwoord gebruikt om te zien of je daarmee de informatie terugkrijgt waarmee je begon.
Als een kwart vijf is, controleer je door terug te rekenen een geheel van 20: een kwart ervan is vijf, net als het bekende deel.
Terugvermenigvuldigen
Met terugvermenigvuldigen controleer je een stambreuk door de gelijke delen samen te voegen tot het hele getal.
Door terug te vermenigvuldigen controleer je een derde van 18: zes fiches in elk van drie groepjes vormen samen 18.
Tiende deel
Een tiende deel is één van tien gelijke delen die samen een geheel vormen.
Eén gekleurd vak op een strook met tien vakken geeft een tiende van de strook weer.
Totaal aantal
Het totaal aantal is het aantal van alle voorwerpen in de hele groep, van elke soort.
Twee rode appels en drie groene appels geven een totaal aantal van vijf.

U

Uitleg
Een uitleg vertelt hoe je met je stappen het geheel en de gelijke delen gebruikt om een antwoord te vinden.
Je uitleg kan zijn: “Ik heb drie groepjes van vier gemaakt en twee groepjes gekozen.”

V

Vak
Een vak is één van de vlakken die ontstaan als je een figuur of strook in delen verdeelt.
Twee lijnen over een rechthoek maken drie vakken; controleer of ze even groot zijn.
Verhaalsom
Een verhaalsom vertelt een verhaal dat je informatie geeft en vraagt om iets te berekenen.
Een verhaalsom over het weggeven van een kwart van een aantal kralen kan vragen hoeveel er overblijven.
Vermenigvuldigen
Met vermenigvuldigen kun je het totaal in meerdere gelijke delen berekenen als je de hoeveelheid in één deel kent.
Gebruik vermenigvuldigen voor drie delen van vier: 4×3=12 in totaal.
Verzameling
Een verzameling is een groep voorwerpen die je als één geheel ziet als je de delen ervan beschrijft.
Alle acht kleurpotloden in een doos kunnen de verzameling zijn, ook als ze verschillende kleuren hebben.
Vijfde deel
Een vijfde deel is één van vijf gelijke delen die samen een geheel vormen.
Eén vak van een strook met vijf gelijke vakken is een vijfde van de strook.

Z

Zesde deel
Een zesde deel is één van zes gelijke delen die samen een geheel vormen.
Zes vrienden krijgen elk een zesde als ze één pizza eerlijk delen.

Over deze les

Door StudeliFout melden

Maak je eigen Studiemateriaal

Maak van je aantekeningen, slides en documenten Leermodules, Oefenvragen, Flashcards en 6 andere tools.

Aan de slag