Turftabellen en beelddiagrammen

Een stapel voorwerpen kun je gemakkelijker tellen in groepen. Sorteren betekent dat je voorwerpen die op elkaar lijken bij elkaar legt. Je kiest waarin ze op elkaar lijken.

Kies één regel

Een sorteerregel vertelt waar elk voorwerp hoort. Je kunt knopen op kleur sorteren. Rode knopen gaan bij elkaar. Blauwe knopen gaan bij elkaar. De vorm van een knoop verandert niet bij welke kleurgroep hij hoort.

Elke groep met een naam is een categorie. Bij een regel voor kleur kunnen je aanduidingen “rood”, “blauw” en “groen” zijn. Zeg de regel voordat je begint. Pak daarna steeds één voorwerp en zoek de groep die erbij hoort.

Stel je voor dat je sokken op kleur sorteert. Een rode sok met strepen hoort in de rode groep. Als je een aparte groep “gestreept” maakt, gebruik je twee regels door elkaar. De sok zou dan op twee plekken kunnen passen.

Als een voorwerp niet in je groepen met een naam past, voeg je “overig” toe. Een gele knoop kan daarin als je groepen rood, blauw en overig zijn. Elk voorwerp moet precies één plek hebben.

Sorteer en tel waskrijtjes

Je hebt 12 waskrijtjes. Je sorteert ze op kleur:

Raak elk krijtje één keer aan terwijl je de groep telt. Tel daarna de aantallen van de groepen op:

5 + 4 = 9, en 9 + 3 = 12.

Dat klopt met de 12 waskrijtjes waarmee je begon. Kijk nu de groepen na. Zit elk krijtje in de groep met zijn kleur? Heb je elk krijtje één keer geteld? Door de krijtjes te controleren, vind je fouten die je bij een kloppend totaal kunt missen.

Er zijn 3 groepen, maar er zijn 12 waskrijtjes. In de rode groep zitten 5 krijtjes. Luister wat je volgens de vraag moet tellen: de groepen of de voorwerpen erin.

Een nieuwe regel maakt nieuwe groepen

Je kunt dezelfde bladeren sorteren op kleur of op grootte. Bij kleur krijg je misschien een groene, gele en bruine groep. Bij grootte krijg je misschien een groep met kleine en een groep met grote bladeren. Vertel je vriend welke regel je hebt gekozen, zodat die begrijpt hoe je hebt gesorteerd.

Gegevens zijn informatie die je verzamelt om een vraag te beantwoorden. Misschien wil je weten wat het favoriete huisdier van je klas is. De antwoorden die je verzamelt, helpen je daarachter te komen.

Maak de keuzes duidelijk

Vraag: “Welk huisdier vind je het leukst: een hond, een kat of een vis?” Vertel iedereen wat de keuzes zijn voordat ze antwoorden. Op een vraag als “Wat vind je leuk?” kun je antwoorden krijgen over speelgoed, eten of spelletjes. Die antwoorden zijn lastig in een paar groepen te verdelen.

Gebruik twee, drie of vier duidelijke keuzes. Voeg “overig” toe als iemand een ander antwoord nodig kan hebben. Vraag bij een vraag naar de favoriete keuze aan iedereen om er maar één te kiezen.

Een enquête betekent dat je mensen een vraag stelt en hun antwoorden noteert. Vraag het aan iedereen één keer. Schrijf het antwoord meteen op, voordat je het aan de volgende persoon vraagt. Je kunt het op een lijst schrijven of een streepje zetten naast de naam van de groep.

Volg Mia’s enquête

Mia vraagt aan 15 klasgenoten om hun favoriete huisdier te kiezen. Als een kind “hond” zegt, zet ze een streepje bij hond. Als een kind “kat” zegt, zet ze een streepje bij kat. Ze doet dit voor elk antwoord.

Aan het eind telt Mia:

• Hond: 7 kinderen.
• Kat: 5 kinderen.
• Vis: 3 kinderen.

7 + 5 + 3 = 15.

Het totaal klopt met het aantal kinderen aan wie ze de vraag stelde. Ze controleert ook of elk antwoord één keer in de juiste groep is terechtgekomen. Als ze tot het eind had gewacht om ieders antwoord te onthouden, zou dat veel moeilijker zijn geweest.

Als je het aan 15 kinderen vraagt maar maar 14 antwoorden noteert, vraag het dan nog eens na. Zoek het ontbrekende antwoord en zet het in de juiste groep.

Je kunt ook kijken en tellen

Voor sommige vragen is geen enquête nodig. Om te weten wat voor weer het op schooldagen is, kijk je elke dag en noteer je wat je ziet. Om speelgoedauto’s op kleur te tellen, bekijk je elke auto en zet je een streepje bij de kleur.

Schrijf bij je gegevens een aantekening over de bron. Die vertelt waar de informatie vandaan komt. “Onze klas, maandag” vertelt van wie je de antwoorden hebt verzameld en wanneer. Die antwoorden beschrijven jouw klas. Als je wilt weten wat een andere klas het leukst vindt, vraag je het aan die klas.

Een turfstreepje is een kort streepje voor één ding dat je telt. Teken een nieuw streepje elke keer dat je er één bij telt. Drie dingen zien er zo uit: “|||”.

Teken het vijfde streepje erdoorheen

Begin met rechtopstaande streepjes naast elkaar. Voor vier dingen teken je “||||”. Als het vijfde ding komt, teken je een streepje door die vier heen. De dwarsstreep is het vijfde streepje. Samen vormen de streepjes een groepje van vijf turfstreepjes.

Voor het zesde ding begin je een nieuw rechtopstaand streepje naast het groepje. Laat een kleine ruimte vrij, zodat je het groepje goed kunt zien. Blijf streepjes toevoegen. Als de nieuwe groep vijf bereikt, teken je ook daar een streepje door de vier rechtopstaande streepjes.

Je kunt turfstreepjes gebruiken terwijl dingen gebeuren. Elke keer dat een kind je vraag beantwoordt, zet je er één streepje bij. Je hoeft niet na elk antwoord een getal uit te gummen en een nieuw getal op te schrijven.

Tel groepjes en dan losse streepjes

Stel dat je twee volle groepjes en drie losse streepjes ziet.

1. Tel de groepjes: “5, 10”.
2. Tel verder voor de losse streepjes: “11, 12, 13”.
3. Schrijf 13 op als het aantal dat je hebt geteld.

De groepjes bevatten 10 streepjes. De losse streepjes voegen er 3 toe. Dit gaat sneller dan elk streepje vanaf één tellen.

Laat 17 zien met turfstreepjes

Om 17 streepjes te tekenen, maak je eerst drie volle groepjes. Die bevatten 5 + 5 + 5 = 15 streepjes. Zet er twee losse streepjes naast.

Controleer je tekening hardop: “5, 10, 15, 16, 17”. Stop bij het laatste losse streepje.

Tel de dwarsstreep ook mee

Een groepje heeft vier rechtopstaande streepjes en één dwarsstreep. Als je alleen de rechtopstaande streepjes telt, krijg je 4 en mis je een streepje. Als je vijf rechtopstaande streepjes tekent en er dan een streepje doorheen zet, krijg je 6 streepjes. Teken de dwarsstreep terwijl je “vijf” zegt.

Misschien zie je ergens anders een andere manier van turven. Sommige mensen tekenen de vier zijden van een vakje en zetten er dan een streep doorheen. Ook dat groepje bevat vijf streepjes.

Een turftabel houdt je streepjes bij in groepen met een naam. De titel vertelt wat je hebt geteld. Elke rij noemt een categorie en bevat de streepjes van die groep.

Bereid je voor voordat je vragen stelt

Schrijf voor een enquête over huisdieren de titel “Onze favoriete huisdieren”. Maak een rij voor hond, een rij voor kat en een rij voor vis. Laat naast elke naam ruimte voor turfstreepjes. Je kunt een laatste kolom met de naam “Aantal” toevoegen.

Wijs de juiste rij aan als iemand antwoord geeft. Als diegene “vis” zegt, zet je één streepje in de rij voor vis. Zet dat antwoord alleen in die rij. Zeg de keuze zachtjes terwijl je het streepje zet, als dat helpt.

Lees de ingevulde tabel

Hier zijn Mia’s antwoorden. De middelste kolom beschrijft haar turfstreepjes.

Tel voor hond “5, 6, 7”. Schrijf 7 in de kolom Aantal. Voor kat geeft het volle groepje 5. Voor vis tel je de drie losse streepjes.

Zoek de aanduiding kat om antwoord te geven op “Hoeveel kinderen kozen kat?”. Volg die rij naar de streepjes of het getal. Je antwoord is 5 kinderen. Houd je vinger op de rij, zodat je niet het getal ernaast leest.

Controleer wat je hebt genoteerd

Tel de getallen van alle rijen op: 7 + 5 + 3 = 15. Mia vroeg het aan 15 kinderen, dus deze totalen kloppen met elkaar. Controleer ook het genoteerde antwoord van elk kind. Een streepje in de verkeerde rij kan het totaal gelijk laten, terwijl het aantal van een groep verandert.

Als het totaal niet klopt, tel je de streepjes opnieuw. Controleer daarna de antwoorden op een overgeslagen of extra streepje.

Bewaar de aantallen in een aantallentabel

Je kunt deze antwoorden ook laten zien met alleen de kolommen Huisdier en Aantal. Dat is een aantallentabel. Daarin zie je nog steeds hond 7, kat 5 en vis 3.

Sommige tabellen zetten de categorieën bovenaan in kolommen. Kijk naar de aanduidingen om te zien waar de streepjes van elke groep horen.

Een beelddiagram laat aantallen zien met kleine plaatjes. Plaatjes voor dezelfde groep staan bij elkaar in een rij van links naar rechts of in een kolom omhoog.

Lees eerst drie onderdelen

De titel vertelt waar het diagram over gaat. “Fruit dat we het lekkerst vinden” vertelt dat dit diagram laat zien welk fruit het vaakst is gekozen.

De aanduidingen geven de groepen een naam. In de rij met de aanduiding “banaan” staan de keuzes voor banaan. De legenda vertelt wat één plaatje betekent. In het diagram hieronder staat elke cirkel voor één kind.

Fruit dat we het lekkerst vinden

Legenda: elke cirkel = 1 kind.

Volg één rij

Hoeveel kinderen kozen banaan?

1. Zoek de aanduiding “Banaan”.
2. Volg die rij naar rechts.
3. Raak elke cirkel één keer aan terwijl je telt: “1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8”.

Acht kinderen kozen banaan. In de rij voor sinaasappel staan drie cirkels, dus drie kinderen kozen sinaasappel.

De cirkels hoeven niet op fruit te lijken. De aanduiding noemt de keuze. De legenda zegt dat je kinderen telt. Sterren of lachende gezichtjes kunnen dezelfde antwoorden laten zien.

Lees kolommen omhoog

Een beelddiagram kan de aanduidingen ook onder de kolommen hebben staan. Zoek je aanduiding onderaan. Tel de plaatjes boven die aanduiding van onder naar boven. Eén plaatje staat nog steeds voor één kind.

Als rijen dicht bij elkaar staan, kom je gemakkelijk in een andere rij terecht. Begin bij de aanduiding en beweeg je vinger alleen langs die rij. Door elk plaatje één keer aan te raken, voorkom je ook dat je een plaatje twee keer telt.

Je aantallen vertellen hoeveel plaatjes je moet tekenen. Een duidelijk beelddiagram heeft ook een titel, aanduidingen voor de groepen en een legenda nodig.

Maak een diagram over huisdieren

Begin met deze aantallen voor favoriete huisdieren: hond 7, kat 5 en vis 3. Elk kind koos één huisdier.

1. Schrijf de titel “Onze favoriete huisdieren”.
2. Schrijf hond, kat en vis aan het begin van drie rijen.
3. Kies een eenvoudig plaatje, zoals een cirkel.
4. Teken één cirkel voor het antwoord van elk kind.
5. Schrijf de legenda: “Elke cirkel = 1 kind”.

Teken zeven cirkels in de rij voor hond. Tel hardop terwijl je ze tekent en stop bij zeven. Teken er vijf voor kat en drie voor vis.

Maak de rijen gemakkelijk te vergelijken

Teken alle cirkels even groot. Begin elke rij bij dezelfde lijn. Laat dezelfde ruimte tussen de cirkels. Ruitjespapier kan helpen: zet één cirkel in elk hokje.

Nu staan de cirkels netjes onder elkaar. De eerste cirkel bij hond staat boven de eerste cirkel bij kat. De tweede staat boven de tweede, enzovoort. Een langere rij laat meer antwoorden zien.

Stel je voor dat je vijf enorme cirkels voor kat tekent met grote tussenruimtes. Die rij kan langer lijken dan zeven kleine cirkels voor hond. De aantallen plaatjes zijn nog steeds vijf en zeven, maar de groottes kunnen je ogen bedriegen. Gebruik gelijke groottes en tussenruimtes als je je diagram tekent.

Controleer elke groep

Vergelijk de tekening met de aantallen waarmee je begon:

• Hond heeft 7 cirkels nodig.
• Kat heeft 5 cirkels nodig.
• Vis heeft 3 cirkels nodig.

Er moeten in totaal 15 cirkels zijn, want 7 + 5 + 3 = 15. Controleer ook of elke rij het juiste aantal heeft. Met één extra cirkel bij hond en één ontbrekende cirkel bij kat blijft het totaal 15.

Je kunt je diagram ook omhoog tekenen. Schrijf de aanduidingen onder de kolommen. Begin elke kolom bij dezelfde onderste lijn en zet de plaatjes op gelijke afstand van elkaar.

Je kunt dezelfde antwoorden laten zien met voorwerpen, een lijst, turfstreepjes, getallen of plaatjes. Als je ze op een andere manier weergeeft, blijft het aantal in elke groep gelijk.

Begin met echte voorwerpen

Een voorwerpendiagram gebruikt echte voorwerpen om antwoorden te laten zien. Elk kind kan één kubus naast de aanduiding van zijn of haar favoriete fruit leggen. Leg even grote kubussen op een rij vanaf dezelfde beginlijn.

Om er een beelddiagram van te maken, teken je voor elke kubus één plaatje. Zes kubussen worden zes plaatjes. Houd de namen van de groepen, zodat de keuzes duidelijk blijven.

Maak van een lijst turfstreepjes

Op een lijst staan de antwoorden achter elkaar. Stel dat er staat: “Ana: hond; Ben: kat; Sam: hond”.

Lees Ana’s antwoord en zet een streepje bij hond. Vink Ana’s naam af. Lees Bens antwoord en zet een streepje bij kat. Vink Bens naam af. Lees Sams antwoord en zet het volgende streepje bij hond. De aantallen zijn hond 2 en kat 1.

Door elke notitie af te vinken, zie je waar je bent gebleven. Zo houd je je plek bij en tel je elk antwoord één keer.

Laat het weer van tien dagen zien

Een klas noteert het weer op 10 schooldagen: zonnig 5, bewolkt 3 en regenachtig 2.

• In een turftabel heeft zonnig één vol groepje. Bewolkt heeft drie losse streepjes en regenachtig twee.
• In een aantallentabel zijn de aantallen 5, 3 en 2.
• In een beelddiagram teken je vijf zonnen, drie wolken en twee regendruppels.

Het diagram heeft de legenda “Elk plaatje = 1 dag” nodig. De titel kan “Het weer op tien schooldagen” zijn.

Eén vol groepje turfstreepjes wordt vijf plaatjes. Een groepje legt vijf tellingen vast, ook al staan de streepjes dicht bij elkaar.

Vergelijk groep voor groep

Controleer in beide weergaven eerst de groep zonnig, dan bewolkt en dan regenachtig. Beide moeten 5, 3 en 2 laten zien. Het totaal is 5 + 3 + 2 = 10 dagen.

Turfstreepjes zijn snel terwijl je antwoorden verzamelt. In aantallentabellen kun je aantallen gemakkelijk aflezen en optellen. Met voorwerpen en plaatjes op een rij zie je welke groepen meer hebben.

Lees de vraag voordat je begint met optellen. De vraag vertelt welke groepen je nodig hebt.

Eén groep

In “Onze favoriete huisdieren” heeft hond 7 antwoorden, kat 5 en vis 3. “Hoeveel kinderen kozen kat?” vraagt alleen naar de groep die kat koos. Zoek die rij en lees 5 af, of tel de streepjes of plaatjes. Vijf kinderen kozen kat.

Alle groepen

“Hoeveel kinderen gaven antwoord?” vraagt naar het totaal. Elk kind koos één huisdier, dus tel alle groepen op:

7 + 5 + 3 = 15 kinderen.

Je kunt eerst twee getallen optellen: 7 + 5 = 12. Tel daarna de laatste groep erbij: 12 + 3 = 15.

Een andere manier is om een tiental te zoeken. Voeg eerst hond en vis samen: 7 + 3 = 10. Dan is 10 + 5 = 15. Bij beide manieren tel je alle drie de groepen één keer mee.

Er zijn drie categorieën huisdieren. Dat vertelt hoeveel soorten antwoorden er zijn. De 15 antwoorden vertellen hoeveel kinderen meededen.

Twee groepen samen

“Hoeveel kinderen kozen hond of kat?” heeft alleen die twee groepen nodig. Tel op: 7 + 5 = 12. Twaalf kinderen kozen hond of kat. Laat vis weg, want de vraag noemt hond en kat.

Iedereen buiten één groep

“Hoeveel kinderen kozen geen hond?” vraagt naar de kinderen in de groepen kat en vis. Tel op: 5 + 3 = 8.

Je kunt ook met iedereen beginnen en de groep die hond koos eraf halen: 15 − 7 = 8. Acht kinderen kozen geen hond. Dit werkt omdat elk kind één antwoord gaf.

Tel vier fruitgroepen op

Een fruitenquête heeft appel 5, banaan 8, druiven 4 en sinaasappel 3. Om te bepalen hoeveel kinderen er antwoord gaven, tel je alle vier mee:

5 + 8 = 13, dan 13 + 4 = 17, dan 17 + 3 = 20.

Wijs elke rij aan terwijl je het aantal erbij optelt. Ook de kleinste groep hoort bij het totaal. Zorg dat je antwoord past bij wat je hebt geteld: kinderen in een enquête, auto’s bij een autotelling of dagen in een weeroverzicht.

Vergelijk de aantallen van de groepen om de meeste en de minste te vinden. De meeste betekent het grootste aantal. De minste betekent het kleinste aantal.

Vergelijk de keuzes voor huisdieren

De aantallen voor favoriete huisdieren zijn hond 7, kat 5 en vis 3. Zeven is het grootste getal, dus hond is het vaakst gekozen. Drie is het kleinste getal, dus vis is het minst vaak gekozen.

Je kunt de groepen op volgorde zetten:

• Van meeste naar minste: hond 7, kat 5, vis 3.
• Van minste naar meeste: vis 3, kat 5, hond 7.

Houd de namen bij hun aantallen als je ze verplaatst. Anders zet je misschien de getallen op volgorde, maar verbind je ze aan de verkeerde huisdieren.

In een enquête naar favorieten is de keuze met de meeste antwoorden de meest gekozen keuze. Hond is bij deze kinderen het meest gekozen huisdier. De keuze met de minste antwoorden is het minst gekozen.

Zet vier groepen op volgorde

Voor fruit zijn de aantallen appel 5, banaan 8, druiven 4 en sinaasappel 3. Begin met 8, het grootste aantal. Gebruik daarna 5, 4 en 3. Van meeste naar minste is de volgorde van het fruit: banaan, appel, druiven, sinaasappel.

De eerste rij in een tabel hoeft niet de grootste te zijn. In deze fruitlijst staat appel eerst, maar banaan is vaker gekozen.

Let op gelijke aantallen

Stel je nu een andere enquête voor met druiven 4 en sinaasappel 4. Beide groepen hebben hetzelfde aantal. Ze zijn gelijk, of hebben evenveel. Geen van beide groepen heeft meer. Je kunt de even grote groepen naast elkaar houden als je de categorieën op volgorde zet.

In een netjes getekend beelddiagram laat de langste rij de meeste zien. Dat werkt als alle plaatjes even groot zijn, de tussenruimtes gelijk zijn en de rijen op dezelfde plek beginnen. Gelijke aantallen maken dan even lange rijen. Als plaatjes niet even groot zijn of de tussenruimtes verschillen, tel je ze om de groepen te vergelijken.

“Hoeveel meer?” vraagt naar het extra deel in de grotere groep. Dat extra deel noem je het verschil. Je kunt het vinden door paren te maken, door te tellen of af te trekken.

Maak paren van de plaatjes

Zeven kinderen kozen hond en drie kozen vis. Stel je voor dat de twee rijen op dezelfde plek beginnen. Maak van elk plaatje bij vis en een plaatje bij hond een paar.

Met de drie plaatjes bij vis maak je drie paren. Vier plaatjes bij hond blijven zonder partner over. Vier kinderen meer kozen hond dan vis.

Tel door vanaf het kleinere getal

Begin bij het aantal voor vis, 3. Tel door tot het aantal voor hond, 7: “4, 5, 6, 7”. Steek voor elke stap een vinger op. Je zet vier stappen, dus het verschil is 4.

Begin na 3 met het tellen van de stappen. Als je “3, 4, 5, 6, 7” zegt en alle vijf de getallen telt, tel je je beginpunt als een extra stap mee.

Trek af en controleer

Trek het kleinere aantal van het grotere af:

7 − 3 = 4.

Controleer door het verschil bij het kleinere aantal op te tellen:

3 + 4 = 7.

Als je 7 antwoordt, geef je de hele groep die hond koos. De vraag vraagt naar het extra deel. Als je 7 + 3 = 10 optelt, bereken je hoeveel kinderen samen hond of vis kozen. Dat beantwoordt een andere vraag.

Meer en minder hebben hetzelfde verschil

Vis heeft 4 keuzes minder dan hond. Hond heeft 4 keuzes meer dan vis. In een vraag kun je “hoeveel kinderen minder” ook zeggen als “hoeveel minder kinderen”.

“Hoeveel kinderen meer zouden vis moeten kiezen om evenveel te krijgen als bij hond?” vraagt ook naar dat verschil. Vis heeft er 4 meer nodig, want 3 + 4 = 7.

Probeer de keuzes voor fruit

Acht kinderen kozen banaan en drie kozen sinaasappel. Bereken hoeveel kinderen extra banaan kozen: 8 − 3 = 5. Dus 5 kinderen meer kozen banaan dan sinaasappel. Controleer met 3 + 5 = 8. In een diagram met uitgelijnde plaatjes zijn dit de vijf plaatjes die voorbij de kortere rij uitsteken.

Je gegevens helpen je de vraag te beantwoorden waarmee je begon. Gebruik de groepsnamen en aantallen om iemand te vertellen wat je hebt gevonden.

Geef een reden met de aantallen

Een enquête over huisdieren heeft hond 7, kat 5 en vis 3. Je kunt zeggen: “Hond is het favoriete huisdier van onze klas. Zeven kinderen kozen hond, meer dan kat of vis.”

Voor fruit heeft banaan 8 keuzes, appel 5, druiven 4 en sinaasappel 3. Als je klas het tussendoortje met de meeste stemmen wil, is banaan een goede keuze. Leg uit: “Banaan kreeg 8 stemmen. Dat is meer dan elk ander fruit.”

Controleer een uitspraak

Een uitspraak zegt iets wat je kunt controleren. “Meer kinderen kozen kat dan vis” is waar voor de enquête over huisdieren: 5 is meer dan 3. “Kat kreeg de meeste stemmen” is onwaar, want hond kreeg er 7.

Zoek de groepen die in de uitspraak worden genoemd. Lees hun aantallen voordat je beslist. Zo voorkom je dat je aanduidingen die dicht bij elkaar staan door elkaar haalt.

Een klas noteert het weer op 10 schooldagen: zonnig 5, bewolkt 3 en regenachtig 2. Iemand zegt: “Er waren evenveel zonnige dagen als bewolkte en regenachtige dagen samen.” Tel op: 3 + 2 = 5. De uitspraak is waar.

“Op de meeste dagen regende het” is onwaar. Slechts 2 van de 10 genoteerde dagen waren regenachtig.

Kijk naar wat je hebt gevraagd

In de enquête over huisdieren werd gevraagd welk huisdier kinderen het leukst vonden. Er werd niet gevraagd welke huisdieren ze hadden. Een kind kan een hond het leukst vinden zonder thuis een hond te hebben. Stel een nieuwe vraag om te weten welke huisdieren kinderen hebben.

De antwoorden van jouw klas vertellen ook niet wat een andere klas het leukst vindt. Je kunt zeggen: “Dat kunnen we niet uit deze gegevens aflezen.” Vraag het daarna aan die klas als je het wilt weten.

Uit je resultaten kunnen nieuwe vragen ontstaan. Misschien vraag je je af of een andere klas hetzelfde favoriete fruit zou kiezen. Vraag het hun, noteer hun antwoorden en maak groepen voor hun keuzes.