Plaatsbegrippen en plattegronden: mijn buurt

De buurt van je kind is de bekende omgeving rond jullie woning. Daar horen straten dichtbij bij en plekken waar jullie gezin naartoe gaat. Op het platteland kunnen woningen en boerderijen verder uit elkaar liggen.

Begin bij je deur

Benoem de kamer waarin jullie zijn. Loop naar de ingang en praat over binnen en buiten: “We zijn binnen in ons appartement. Nu zijn we buiten, in de gang.” Een woning kan een huis, appartement, boerderij of woonwagen zijn.

Help je kind zich kleine plekken binnen grotere plekken voor te stellen. Leg een tekening van de kamer van je kind in een tekening van de woning. Leg de woning in een grotere tekening van de buurt. Leg uit: “Onze buurt ligt in onze stad. Onze stad ligt in ons land.” Gebruik voor een woning op het platteland het platteland om jullie heen. Bekers of dozen die in elkaar passen, kunnen de plaatjes bevatten.

Je kind kan tegelijk in een kamer en een land zijn. Als je kind de stad een land noemt, wijs dan weer naar de plaatjes. Noem de stad en het land apart, met jullie woning binnen beide.

Geef een bezoeker het adres

Een adres geeft de gegevens die nodig zijn om een woning te vinden. Begin met het nummer van het gebouw en de straatnaam. Gebruik jullie echte adres wanneer jullie samen oefenen. Een voorbeeld is: “Ik woon op Maple Street 14, in Springfield.”

1. Kijk naar het nummer op jullie deur of gebouw. Zeg de cijfers in de juiste volgorde.
2. Zoek het straatnaambord en zeg de straatnaam.
3. Voeg het nummer en de straatnaam samen.
4. Voeg jullie dorp of stad toe als die delen bekend zijn.

Oefen kort op verschillende dagen. Probeer bij elk deel te klappen of het op een deuntje te zingen. Als je kind 14 en 41 omdraait, kijk dan nog eens naar het nummer en volg de cijfers met een vinger.

Voor een volledig adres zijn soms ook een appartementnummer en postcode nodig. In de Verenigde Staten staan er een staat en een Amerikaanse postcode op. Met het nummer van het gebouw vind je het gebouw; met het appartementnummer vind je de woning daarin. Een kind met twee woningen kan één adres tegelijk leren.

“Het blauwe huis” beschrijft een woning, maar een ander huis kan ook blauw zijn. Laat zien hoe het nummer en de straatnaam een bezoeker helpen de juiste plek te vinden. Leg uit dat een adres ook helpt om post bij jullie gezin te bezorgen. Oefen met het vertellen van het adres aan helpers die je vertrouwt; als je kind verdwaald is, kan het een politieagent of een winkelmedewerker achter een toonbank om hulp vragen.

Verbind elke plek met een activiteit die je kind kent. “We kopen eten in de supermarkt. We spelen in de speeltuin.” Zo krijgt de naam van een plek een duidelijke betekenis.

Bekijk een paar plekken

Kies tijdens een korte wandeling of rit twee of drie plekken om over te praten. Vraag: “Wat doen mensen hier?” Wijs op een bruikbare aanwijzing, zoals de pompen bij een tankstation of de brede deuren voor brandweerwagens bij een brandweerkazerne. Benoem dan samen de plek.

Een bushalte heeft soms een bord, bankje of wachthokje. Mensen wachten daar op de bus. Een postkantoor is een plek om brieven en pakketjes te versturen. Bij een apotheek halen mensen medicijnen. Een buurthuis of gebedshuis kan een plek zijn om anderen te ontmoeten.

In jullie buurt zijn misschien andere plekken dichtbij. Op het platteland is het naar school of het ziekenhuis misschien lang rijden. Gebruik de plekken waar jullie gezin echt naartoe gaat.

Deel plekken in naar wat er gebeurt

Gebruik thuis foto’s of snelle tekeningen om groepen te maken:

• Kopen: een supermarkt en bakkerij.
• Leren: een school en bibliotheek.
• Spelen: een speeltuin en zwembad.
• Beter worden: een huisartsenpraktijk, kliniek en ziekenhuis.
• Veilig blijven: een brandweerkazerne en politiebureau.

Sommige plekken passen in meer dan één groep. Je kind kan in een park leren en er ook spelen. Vraag wat je kind er doet voordat jullie beslissen waar het plaatje hoort.

Lenen en kopen

Zeg in de bibliotheek: “We lenen deze boeken. We brengen ze terug zodat iemand anders ze kan lezen.” In een boekwinkel kopen mensen boeken om te houden. Laat je kind dit naspelen met een speelgoedbibliotheek en -winkel.

Vergelijk ook een boerderij en een supermarkt. Op boerderijen worden planten geteeld en dieren gehouden voor voedsel. Winkels verkopen voedsel dat ernaartoe is gebracht. Leg als voorbeeld over gezondheid uit dat je voor controles naar een huisartsenpraktijk gaat. Een ziekenhuis kan zorgen voor mensen die erg ziek of ernstig gewond zijn; de spoedeisende hulp is dag en nacht open.

Gedeelde plekken en privéplekken

Een openbaar park of een openbare bibliotheek is er voor mensen in de gemeenschap. De woning en tuin van iemand anders zijn privéplekken; we komen er als we zijn uitgenodigd. Als twee plekken op elkaar lijken, betekent dat niet dat ze op dezelfde manier toegankelijk zijn. Praat over waar jullie gezin naartoe kan en wie jullie daar welkom heet.

Kijk samen met je kind rond en vraag: “Wat hebben mensen hier gemaakt? Wat komt uit de natuur?” Op één plek kun je beide soorten elementen vinden.

Bekijk de onderdelen van een plek

Een natuurlijk landschapselement komt uit de natuur, zoals een heuvel, beek of rots. Een gebouwd landschapselement is door mensen gemaakt, zoals een brug, stoep of hek.

Een park is een handige plek om eens goed te kijken. Mensen leggen het aan en verzorgen het. De schommels, bankjes en paden zijn gebouwd. Bomen en gras zijn levende dingen en mensen kunnen ze hebben geplant. Een vijver kan natuurlijk zijn ontstaan of door mensen zijn gegraven. Vraag naar elk element in plaats van het hele park in één groep in te delen.

Als je kind een brug natuurlijk noemt omdat die over een rivier gaat, bekijk dan de onderdelen. Zeg: “De rivier stroomt hier. Mensen hebben de brug gebouwd zodat we kunnen oversteken.” Als je kind alles wat groen is natuurlijk noemt, kijk dan naar een aangeplant gazon naast wilde planten.

Benoem land en water

Gebruik plaatjes of bekende plekken om deze verschillen te laten zien:

Stilstaand water kan rimpelingen hebben. Het betekent dat de vijver niet stroomt zoals een rivier. Blijf bij water op armlengte van je kind en geef je kind je volle aandacht.

Vergelijk twee plekken

Kies twee plekken die je kind kent, of gebruik twee foto’s. Vraag wat je op elke plek kunt zien, horen en doen. Trek een lijn over een blad en voeg aan elke kant een paar plaatjes toe.

Bij een park met schommels en een vijver met riet kun je zeggen: “Op beide plekken zijn planten. In het park zijn schommels, maar bij de vijver zijn water en riet.” Gebruik beide om iets te noemen wat hetzelfde is. Gebruik maar om een verschil te noemen.

Laat de plaatjes de vergelijking sturen. Sommige parken hebben vijvers en langs sommige vijvers lopen paden. Als je kind zegt: “Op beide plekken zijn vogels”, voeg dan aan beide kanten vogels toe. Vraag om nog een detail dat je kind kan aanwijzen.

Een bijzondere plek is belangrijk vanwege de mensen, ervaringen of gevoelens die ermee verbonden zijn. Je kind kiest misschien de keuken van opa of oma of een klein hoekje van de tuin.

Vraag naar het verhaal van je kind

Vraag: “Waar ga je graag naartoe? Wie is daar bij je?” Geef je kind tijd om te antwoorden. Help de zin af te maken: “Mijn bijzondere plek is … omdat …”

Bijvoorbeeld: “Mijn bijzondere plek is de tuin, omdat oma en ik daar lezen.” Schrijf de woorden van je kind naast een tekening of foto. Een plek kan belangrijk zijn, ook als die er voor iemand anders heel gewoon uitziet. Kinderen die zijn verhuisd of in twee woningen wonen, kunnen plekken in verschillende buurten kiezen.

Praat ook over gevoelens. “Ik voel me rustig in de tuin” en “Ik voel me blij en opgewonden in het zwembad” verbinden een gevoel met een plek. Als broers of zussen zich anders voelen op dezelfde plek, luister dan naar allebei. Vraag wat er voor elk kind gebeurt.

Bij verschillende groepen horen

Een gemeenschap is een groep mensen die iets deelt. Dat kan een plek, school, taal, team of geloof zijn. Je kind hoort bij een gezin en misschien ook bij een klas, zwemgroep en buurt.

Teken je kind midden op een blad. Voeg eromheen plaatjes van de groepen van je kind toe. Laat je kind vertellen wie op elk plaatje hoort. Als je bij de ene groep hoort, betekent dat niet dat je niet meer bij de andere groepen hoort.

Gedeelde plekken hebben zorg nodig van de mensen die ze gebruiken. Praat in de bibliotheek zachtjes, zodat anderen kunnen lezen. Doe in het park zwerfafval in een afvalbak en laat bloemen staan zodat anderen ervan kunnen genieten. Kies tijdens een bezoek samen één kleine actie.

Zoek een verhaal in een naam

Let op de naam van een straat of park. Een naam zoals “Molenweg” kan herinneren aan een molen die er ooit stond. Sommige plekken zijn vernoemd naar mensen of landschapselementen. Veel namen komen uit de talen van de eerste volken die er woonden. Mississippi komt bijvoorbeeld van een woord uit het Ojibwe dat “grote rivier” betekent.

Vraag een oudere buurtbewoner of een familielid naar een plaatselijke naam. Zoek samen naar een informatiebord. Schrijf het verhaal op naast de tekening die je kind van die plek maakt. Een bijzondere plek die je kind goed kent, kan later een herkenningspunt tijdens een wandeling of een onderdeel van een eigen plattegrond worden.

Plaatsbegrippen vertellen waar iets is ten opzichte van iets anders. Noem waar het woord naar verwijst: “De sok ligt onder het bed.” Als je kind “daar” zegt, geef dan de woorden voor wat het bedoelt.

Probeer de woorden met je lichaam en speelgoed

Kies een woord dat je kind kent en voeg dan één nieuw woord toe. Beeld het eerst uit: “Ga achter de stoel staan.” Zet daarna speelgoed neer: “Zet het konijn achter de stoel.” Bekijk dan een plaatje en vraag waar iets is. Draai de rollen om zodat je kind de opdracht geeft.

Gebruik deze paren tijdens het dagelijkse spelen: erin en eruit, erop en eraf, binnen en buiten, boven en lager dan, voor en achter, dichtbij en ver weg. Benoem de bovenkant en onderkant wanneer jullie blokken stapelen. Beweeg speelgoed omhoog en omlaag terwijl je elk woord zegt.

Laat de kleine verschillen zien

Zet voor tussen aan elke kant van het speelgoed een blok. Haal één blok weg en vraag je kind dan het speelgoed weer tussen de blokken te zetten. Houd voor boven speelgoed hoger dan een doos zonder het op de doos te laten rusten. Laat het op het deksel zakken en zeg: “Nu ligt het op de doos.”

Kies een duidelijke voorkant

Een speelgoedauto heeft een voorkant bij de koplampen. Zet een poppetje voor de auto en daarna erachter. De auto houdt zijn eigen voorkant als je eromheen loopt.

Een gewone bal heeft geen duidelijke voorkant. Mensen die aan tegenovergestelde kanten zitten, kunnen met “voor de bal” verschillende plekken bedoelen. Als het antwoord van je kind je verrast, vraag dan of het kan laten zien wat het bedoelt vanaf de plek waar het zit.

Gebruik richtingsbegrippen

Richtingsbegrippen beschrijven de weg die iets aflegt. Maak een korte hindernisbaan: “Loop om het kussen heen. Ga door de tunnel. Stap over de opgerolde handdoek.” Voeg tijdens het spelen oversteken, langs en voorbij toe: steek een kleed over, volg de rand en loop een mand voorbij.

Geef eerst één opdracht tegelijk. Zeg tijdens het opruimen: “De boeken gaan op de plank.” Vraag tijdens het eten om een beker naast een bord te zetten. Als je kind overal “in” voor gebruikt, antwoord dan met het juiste woord: “Ja, je hebt het onder het krukje gevonden.”

Gebruik bekende plekken om van “onder de tafel” naar “naast ons gebouw” te gaan. Noem beide plekken zodat je kind weet wat je vergelijkt.

Ernaast of aan de overkant van de straat?

Bouw een kleine straat met dozen. Zet een winkel naast een school aan dezelfde kant. Zet een speeltuin tegenover de school aan de andere kant. Zeg: “De winkel is naast de school. De speeltuin is tegenover de school.”

Zet een woning tussen twee gebouwen. Vraag je kind te laten zien welk gebouw aan elke kant staat. Gebruik daarna dezelfde woorden tijdens een wandeling. Een straathoek is waar twee straten samenkomen. Als je langs een hek loopt, volg je de lengte ervan; aan het einde van een straat geeft aan waar de straat ophoudt of op een andere straat uitkomt.

Dichtbij hangt af van wat je vergelijkt

Dichtbij betekent op korte afstand. Ver weg betekent op grote afstand. Vergelijk twee plekken vanaf hetzelfde beginpunt. “De brievenbus is 20 stappen van huis. Naar het park is het 10 minuten lopen. De brievenbus is dichterbij.”

Een park kan dicht bij huis zijn zonder er direct naast te liggen. Er kunnen meerdere gebouwen tussen staan. Als je kind voor elke plek dichtbij “naast” gebruikt, zet dan twee speelgoedgebouwen vlak naast elkaar. Verplaats er één een stukje verderop langs de straat om het verschil te laten zien.

Vraag bij drie bekende plekken welke het dichtstbij en welke het verst weg is. Je kunt het aantal stappen of de tijd vergelijken die nodig zijn om er te komen.

Begin met links en rechts naast elkaar

Ga naast je kind staan en kijk dezelfde kant op. Noem een hand en steek die samen omhoog. Een sticker op één pols kan je kind helpen die kant te onthouden. Houd het oefenen speels; het kost tijd om deze woorden te leren.

Zet een speelgoedgebouw rechts van je kind. Vraag je kind zich om te draaien zonder het gebouw te verplaatsen. Nu staat het links. De rechterhand van je kind is nog steeds de rechterhand: de kijkrichting is veranderd.

Als jullie tegenover elkaar staan, is jouw rechterhand tegenover de linkerhand van je kind. Ga weer naast elkaar staan om het nog eens te laten zien. Verbind het woord tijdens een route met een herkenningspunt: “Sla linksaf bij de bakkerij.” De bakkerij is een duidelijke plek waar je kind op kan letten terwijl het het richtingsbegrip leert.

Een route is de weg van de ene plek naar de andere. Een herkenningspunt is iets langs die weg dat gemakkelijk opvalt en te onthouden is. Het helpt je kind een plek te herkennen of te onthouden waar het moet afslaan.

Zoek dingen die op hun plek blijven

Laat je kind tijdens een bekende tocht drie tot vijf dingen kiezen om op te letten. Een grote boom, brug, standbeeld of gebouw met een opvallend bord kan goed werken. Een geparkeerd busje of een hond die voorbijkomt, is minder bruikbaar omdat die kan weggaan.

Vraag: “Kunnen we het morgen nog vinden?” Je kind vindt misschien een klein bloemetje naast het pad prachtig. Geniet ervan en vraag dan of iemand anders het gemakkelijk zou zien. Kies een groter element dichtbij om de route te helpen herkennen.

Een herkenningspunt kan uit de natuur komen of door mensen zijn gebouwd. Een heuvel die in de hele woonplaats te zien is, kan veel mensen de weg wijzen. Een bepaald hek kan misschien alleen jullie gezin helpen een afslag te herkennen.

Verbind een herkenningspunt met een handeling

Herkenningspunten zijn vooral handig waar de route verandert. “We slaan af bij de bakkerij” vertelt je kind zowel waar het op moet letten als wat het daar moet doen. Een herkenningspunt op een lang recht stuk helpt je kind nog steeds de weg te herkennen.

Probeer de bekende route van huis naar het park: de blauwe deur van de buren, de reuzenboom, het zebrapad met het verkeerslicht, de bibliotheek en dan het hek van het park. Zeg elke naam zodra die in zicht komt. Houd bij wegen de hand van je kind vast, stop bij de stoeprand en steek met een volwassene over bij een zebrapad of straathoek.

Maak een route met plaatjes

1. Fotografeer de herkenningspunten tijdens de tocht.
2. Leg de foto’s thuis in de volgorde waarin jullie erlangs kwamen.
3. Vraag je kind het volgende plaatje te benoemen voordat je het laat zien.
4. Stop bij een volgende tocht even voor een herkenningspunt en vraag: “Wat komt hierna?”

Je kind kan elk herkenningspunt een naam geven die gemakkelijk te onthouden is, zoals “de reuzenboom”. Gebruik diezelfde naam als jullie over de tocht praten. Als je kind er één vergeet, laat dan de foto zien en vraag wat het zich herinnert op die plek te hebben gedaan. Een plaatje bij een afslag kan je kind zowel aan de handeling als aan de plek herinneren.

Een route heeft een begin, dingen waar je langs komt en een eindpunt. Help je kind deze onderdelen op volgorde te zetten voordat je meerdere aanwijzingen tegelijk toevoegt.

Vertel over een korte tocht

Gebruik eerst, vervolgens, dan, daarna en als laatste om de stappen te verbinden. Voeg handelingen toe zoals ga rechtdoor, sla af, stop, steek over, ga over en ga door.

Hier is een route die hardop wordt verteld:

1. “Eerst gaan we onze deur uit.”
2. “Vervolgens lopen we langs de hoge heg.”
3. “Dan slaan we rechtsaf bij de bloemenwinkel.”
4. “Daarna steken we over bij de straathoek.”
5. “Als laatste gaan we door de deuren het museum in.”

Bespreek voor een tocht samen het plan. Vraag onderweg wat er hierna komt. Gebruik achteraf foto’s van herkenningspunten om de route na te vertellen. Als je kind van huis meteen naar het museum springt, vraag dan: “Waar kwamen we onderweg langs?” Leg die foto tussen het begin en het eindpunt.

Zoek de weg naar huis uit

Leg de foto’s van de heenweg op een rij. Ga er achteruit doorheen voor de terugweg langs hetzelfde pad. Het laatste herkenningspunt waar je op de heenweg langs kwam, wordt het eerste waar je op de terugweg langs komt.

Ook afslagen veranderen. Op weg naar het museum sla je rechtsaf bij de bloemenwinkel; op weg naar huis sla je daar linksaf. Laat een speelgoedpoppetje een hoek om lopen en weer terug. Laat het gezicht wijzen in de richting waarin het loopt om de twee afslagen te laten zien.

Speel het robotspel

Je kind geeft jou aanwijzingen om bij een stuk speelgoed te komen. Begin met één handeling: “Ga vooruit.” Voeg een tweede toe als dat gemakkelijk gaat: “Ga drie stappen vooruit en draai dan.” Eindig de route met “Stop.” Draai de rollen om en laat je kind jouw aanwijzingen uitvoeren.

Als je kind wijst en “deze kant op” zegt, benoem dan de handeling: “Ja, ga rechtdoor.” Verbind links of rechts met een herkenningspunt zolang die woorden nog nieuw zijn.

Vergelijk twee wegen

Twee routes kunnen naar dezelfde plek leiden. De ene komt misschien langs de speeltuin; voor de andere zijn misschien minder stappen nodig. Speel de routes na of loop ze en vergelijk ze daarna. Vraag: “Voor welke waren minder stappen nodig? Waar kwamen we bij elke route langs?” Gebruik de route die je kind beschrijft om een pad te tekenen en voeg de herkenningspunten op volgorde toe.

Een maquette is een kleine kopie van iets echts. Met een straat van blokken of een speelgoedboerderij kan je kind spelenderwijs door een plek bewegen. Een plattegrond is een platte tekening die laat zien waar dingen zijn, van bovenaf gezien.

Kijk van bovenaf naar beneden

Zet een beker op papier op de vloer. Bekijk hem van opzij, ga er dan naast staan en kijk naar beneden. De open bovenkant ziet eruit als een cirkel. Trek de omtrek van de onderkant over. Probeer het ook met een blok of schoen en vergelijk de vormen.

Dit beeld van bovenaf heet een bovenaanzicht. Een rechthoekige tafel ziet er van bovenaf uit als een rechthoek. Op een plattegrond van een kamer kun je de plek van het bed aangeven zonder de poten te tekenen.

Vergelijk de plaatsing

Bouw een maquette van een bekende kamer met kleine dozen. Als het echte bed naast het raam staat, zet je het bed in de maquette naast het raam in de maquette. Laat de plaats van de dingen overeenkomen, ook als de speelgoedmeubels er anders uitzien.

Verstop klein speelgoed naast een onderdeel van de maquette. Vraag je kind de bijbehorende plek in de echte kamer aan te wijzen. Begin met een paar grote onderdelen. Voeg nog een onderdeel toe als het vergelijken gemakkelijk gaat.

Een plattegrond op de vloer kan groot genoeg zijn om met speelgoedauto’s over de wegen te rijden. Bespreek de tocht: “De auto rijdt langs de school en slaat af bij de hoek.” Gebruik een speelgoedpoppetje in een straat van dozen om dezelfde route te laten zien.

Verbind een foto met een plattegrond

Bekijk samen een foto van bovenaf van jullie straat of school. Zoek een bekend dak, de weg en een open groene plek. Vergelijk die plekken met een getekende plattegrond. De tekening gebruikt eenvoudigere vormen en kan dus kleine details weglaten.

Als je kind denkt dat een speeltuin heel klein is omdat die op papier klein lijkt, vergelijk hem dan met de echte speeltuin. Zeg: “Hij past op dit blad. Op de echte plek hebben we ruimte om te rennen.”

Bekijk de hele aarde

Een wereldbol is een rond model van de aarde. Een wereldkaart laat de aarde op een plat vlak zien. Op de meeste wereldbollen geeft blauw water aan en geven andere kleuren land aan. Er is veel meer water dan land: ongeveer zeven tiende van het aardoppervlak is bedekt met water.

Zoek samen jullie land. Leg uit dat jullie woonplaats en straat daarin liggen, maar te klein zijn om op deze wereldbol te vinden. Gebruik een plattegrond van de buurt als je straten en plekken dichtbij wilt vinden.

Een plattegrond gebruikt symbolen om echte dingen weer te geven. Een plaatje van een boom kan voor een park staan. Lijnen kunnen paden voorstellen. Het symbool kan veel eenvoudiger zijn dan het ding zelf.

Lees wat de symbolen betekenen

Een verklaring van de symbolen, ook wel een legenda genoemd, legt de symbolen op die plattegrond uit. Bekijk de legenda samen. Zeg: “Deze vorm betekent een vijver. Zoek dezelfde vorm op de plattegrond.”

Blauw geeft vaak water aan en groen vaak gras of parken. Deze kleuren komen vaak voor, maar plattegronden kunnen ze anders gebruiken. Kijk in de legenda als die er is. Een groot symbool is misschien gewoon gemakkelijker te zien; het vertelt je niet dat de echte plek groter is.

Volg een route in de dierentuin

Doorloop één tocht stap voor stap:

1. Zoek waar je bent. Bij de hoofdingang staat een ster met “Je bent hier”.
2. Zoek de bestemming. Het plaatje van de grijze olifant geeft de olifanten aan.
3. Volg het pad met je vinger. Volg het langs de vijver en sla af bij de eetkraam.
4. Noem wat je onderweg tegenkomt. “Hek, vijver, eetkraam, olifanten.”

Volg daarna de route en vergelijk de echte plekken met de symbolen. Als je kind eerst de olifanten vindt, ga dan terug naar de ster. Als je alleen de bestemming kent, zie je nog niet waar de tocht begint.

Laat de plattegrond bij de plek passen

Houd de plattegrond zo dat de dingen erop naar de echte dingen wijzen. Als de vijver voor je ligt, moet het symbool ervan naar de vijver wijzen. Draai het papier in je handen wanneer je een andere kant op kijkt, als dat nodig is. Zorg dat de plattegrond blijft overeenkomen met de omgeving; als je je lichaam draait, verplaatst de vijver zich niet.

Probeer dit thuis met een plattegrond van een kamer. Wijs vanaf de getekende deur naar de echte deur. Draai je lichaam en controleer de deur opnieuw.

Zoek plattegronden tijdens dagelijkse uitstapjes

Probeer eenvoudige plattegronden in parken, musea, winkelcentra of op schoolterreinen. Ook in prentenboeken kun je routes volgen. Volg in Rosie's Walk van Pat Hutchins de bewegingen van de hen op de boerderijplaatjes. Vergelijk in Me on the Map van Joan Sweeney de kamer van het kind met de grotere plekken eromheen. Vraag je kind aan te wijzen en te volgen terwijl jij de bijschriften voorleest.

Begin met een kleine plek die je kind goed kent. Eén kamer, een tuin of een korte bekende route biedt een paar duidelijke dingen om een plek te geven.

Bouw het eerst

Gebruik dozen of blokken voor meubels en gebouwen. Met plakband of lint kun je paden aangeven. Loop rond op de echte plek en benoem de grote dingen. Vraag: “Wat staat er naast het raam? Waar is de deur?” Laat je kind de onderdelen van de maquette op die plekken zetten.

Als een onderdeel op de verkeerde plek staat, vergelijk het dan met de kamer. Vraag je kind het te verplaatsen. Een maquette is gemakkelijk te veranderen voordat je begint met tekenen.

Teken een kamer van bovenaf

Voor een plattegrond van een slaapkamer:

1. Teken de omtrek van de kamer en geef de deur aan.
2. Voeg het bed toe en daarna andere grote meubels op hun plek.
3. Voeg een paar kleinere dingen toe die iemand helpen de kamer te herkennen.
4. Schrijf de bijschriften waar je kind om vraagt.
5. Ga in de kamer staan en controleer samen de tekening.

Stel dat het bed naast het raam staat, maar je kind het naast de deur tekent. Wijs naar het echte bed en raam. Vraag: “Waar zou het bed op je plattegrond kunnen staan?” Laat je kind de verandering maken.

Je kind tekent misschien een boom of huis van opzij tussen vormen die van bovenaf zijn gezien. Let eerst op de juiste plaatsing. Laat een vorm van bovenaf zien als dat helpt: “Als je van bovenaf kijkt, is de tafel een rechthoek.” Een favoriet voorwerp kan er op papier heel groot uitzien. Vergelijk het met dingen ernaast zonder om precieze afmetingen te vragen.

Teken een route

Zet de plek waar je begint aan de ene kant van het papier en de bestemming aan de andere kant. Teken een pad dat ze verbindt. Voeg de herkenningspunten toe in de volgorde waarin je erlangs komt. Een pijl laat de looprichting zien.

Bij een tocht van de achterdeur naar een moestuintje kan het pad langs een struik en een schuurtje lopen voordat het bij de moestuinbakken uitkomt. Je kind kan er speelgoed langs bewegen en zeggen wat hierna komt. Houd de herkenningspunten op volgorde, ook als de afstanden ertussen niet precies kloppen.

Gebruik de plattegrond

Geef verstopt speelgoed aan met een X en nodig iemand uit het te zoeken. Kijk welke onderdelen van de tekening daarbij helpen. Als diegene vastloopt, vraag je kind dan wat de plattegrond duidelijker kan maken.

Sommige kinderen beginnen met het neerzetten van onderdelen van een maquette of het op volgorde leggen van drie routeplaatjes. Anderen tekenen meerdere elementen en voegen een legenda met twee of drie symbolen toe. Bied de volgende kleine stap aan die past bij wat je kind kan. Laat je kind het potlood vasthouden en de keuzes maken.

Bij een schattenjacht gebruik je aanwijzingen of een plattegrond om iets te vinden dat verstopt is. Je kind kan spelen zonder te lezen: jij kunt de woorden uitspreken, plaatjes laten zien of een plek op een plattegrond aangeven.

Kies het soort aanwijzing

Een aanwijzing met een plaatje laat zien waar je moet zoeken. Een gesproken aanwijzing gebruikt woorden, zoals “Kijk onder het kussen.” Een aanwijzing op de kaart geeft een plek aan met een X. Bij een reeks aanwijzingen ligt op de ene verstopplek de volgende aanwijzing.

Probeer deze korte reeks:

1. Zeg: “Kijk onder je kussen.”
2. Leg onder het kussen een foto van de deurmat bij de voordeur.
3. Leg onder de deurmat een plattegrond van de woonkamer met een X naast de grote plant.
4. Leg bij de plant een kaartje dat jij voorleest: “Kijk tussen de twee grote bankkussens.”

De schat ligt tussen de kussens. Deze schattenjacht heeft vier aanwijzingen: twee gesproken aanwijzingen, één aanwijzing met een plaatje en één aanwijzing op de kaart.

Zet alles klaar vanaf het einde

Kies eerst de schat en de verstopplekken. Leg de schat tussen de kussens. Leg de laatste aanwijzing bij de plant, dan de plattegrond onder de deurmat en daarna de foto onder het kussen. Houd de eerste aanwijzing bij je om aan je kind te geven.

Door achteruit te werken, leg je elke aanwijzing op de plek waar de vorige aanwijzing de speler naartoe stuurt. Loop de reeks zelf van begin tot eind na voordat je begint. Begin met drie tot vijf aanwijzingen in één of twee kamers.

Kies verstopplekken waar je kind zonder te klimmen bij kan. Houd aanwijzingen uit de buurt van fornuizen, stopcontacten en water. Houd je kind buiten tijdens de hele schattenjacht in het zicht.

Maak elke aanwijzing duidelijk

“Achter de stoel” is verwarrend in een kamer met meerdere stoelen. Voeg een detail toe dat één stoel aanwijst: “Achter de blauwe stoel.” Gebruik ook het plaatsbegrip; als je alleen de stoel noemt, zoekt het kind er helemaal omheen.

Laat je kind zelf zoeken. Als het vastloopt, wijs dan in de goede richting of geef een kleine hint. Voeg voor een moeilijkere schattenjacht een aanwijzing of een kamer toe, of geef een plattegrond die je moet draaien zodat die bij de plek past.

Laat je kind jou de weg wijzen

Draai de rollen om. Je kind verstopt speelgoed, tekent de plek of geeft jou een aanwijzing. Volg wat je kind zegt, zodat het kan horen of het werkt. Vraag zo nodig om nog een detail. Vraag achteraf welke aanwijzing het meest hielp en nodig je kind uit de zoektocht op volgorde na te vertellen.