Sinterklaas, Sint-Maarten, Kerst en Koningsdag in de kleuterklas

Je kind komt thuis met een lampion of zingt ineens over een stoomboot. In groep 1 en 2 werkt de klas vaak enkele weken rond één thema. De speelhoek verandert bijvoorbeeld in een pakjeskamer. Kinderen luisteren naar verhalen, zingen, knutselen en spelen het feest na.

Daarbij leren ze ook taal en rekenen. Ze benoemen de schoorsteen, tellen kruidnoten en leggen pakjes van klein naar groot. Op een chocoladeletter zoeken ze hun eigen beginletter. De feesten maken ook oude gewoontes en verschillende geloven zichtbaar. Zo leren kinderen over cultureel erfgoed: wat mensen doorgeven aan volgende generaties.

De volgorde door het jaar

Het schooljaar begint na de zomervakantie, in augustus of begin september. De precieze start verschilt per regio. In het najaar volgt Sint-Maarten op 11 november. Half november komt Sinterklaas aan. Het schoolfeest is op of vlak voor 5 december; thuis is 5 december pakjesavond. De kerstviering valt meestal in de laatste schoolweek voor de kerstvakantie. Eerste en Tweede Kerstdag zijn 25 en 26 december.

In het voorjaar komen Pasen, de Koningsspelen en Koningsdag. Pasen valt op een zondag tussen 22 maart en 25 april. De Koningsspelen zijn in april. Hun volgorde wisselt: in 2025 waren de spelen op 17 april en was Pasen op 20 april. In 2027 is Pasen op 28 maart en zijn de spelen op 23 april. Koningsdag is 27 april. Valt die datum op zondag, dan wordt het feest zaterdag 26 april.

Kijk naar jullie eigen school

De schoolgids vertelt welke feesten de school viert en waarom. De jaarkalender geeft de schooldata. Een christelijke school vertelt bij Kerst en Pasen de Bijbelverhalen. Een openbare school kan een winterfeest houden. Een islamitische school besteedt veel aandacht aan het Suikerfeest en Offerfeest. Ook de streek telt mee: veel scholen in Limburg en Noord-Brabant vieren carnaval. Sint-Maarten is niet overal even groot.

Thuis kan een feest anders gaan dan in de klas. Vertel de leerkracht welke gewoontes jullie hebben. Wordt je kind in feestweken sneller moe of huilerig? Houd eten en bedtijd vertrouwd en plan na school een rustig moment. Spanning, nieuwe indrukken en een ander ritme vragen veel van kleuters. Onderzoek laat niet zien dat suiker kinderen drukker maakt.

Lees feestberichten in de ouderapp, nieuwsbrief of bij de klas op tijd. Een datum op de jaarkalender vertelt wanneer iets gebeurt. In een later bericht staat vaak wat je moet meenemen en wanneer. Zet bijvoorbeeld naast de datum: „lampion ophalen” of „schaal om 17.00 uur brengen”.

Wie regelt het feest?

Leerkrachten werken vaak samen met de ouderraad, oudervereniging of activiteitencommissie. Deze ouders regelen bijvoorbeeld versiering, cadeautjes en het bezoek van de Sint. De school betaalt zulke extra activiteiten vaak uit de ouderbijdrage.

Die bijdrage is vrijwillig. Je hoeft niet te betalen en hoeft niet uit te leggen waarom. Sinds 1 augustus 2021 mag de school je kind niet uitsluiten van extra activiteiten omdat je niet betaalt. Ook het Sinterklaasfeest en de kerstviering blijven voor je kind toegankelijk.

Als hulpouder kun je één kleine taak kiezen. Denk aan opruimen na de kerstmaaltijd of een spel begeleiden. Meld je aan via de intekenlijst of ouderapp. Eén keer helpen is al waardevol. Kun je niet komen of lukt een gevraagd gerecht niet? Geef dat door. De leerkracht kan met je zoeken naar iets dat wel past. Een zelfgemaakte lampion of een oranje lintje is ook prima.

Deel wat je kind nodig heeft

Wacht met belangrijke informatie niet tot de feestdag. Vertel bijvoorbeeld over een voedselallergie, angst voor de Sint of een overlijden in het gezin. Je kunt schrijven: „Mijn kind schrikt van harde muziek. Waar kan het rustig meekijken?” De leerkracht kan dan vooraf iets afspreken. Vertel ook wanneer jullie een feest thuis niet vieren.

Scholen vragen toestemming voor gebruik van foto's en video's, bijvoorbeeld in de ouderapp of op de website. Volg bij zelf filmen de schoolafspraken. Zet beelden van andere kinderen alleen online met toestemming van hun ouders. Dat een feest gezellig is, zegt nog niets over wie herkenbaar in beeld wil.

Sluit aan bij de schooldag

Een brede vraag als „Hoe was het?” levert vaak weinig op. Vraag iets wat je kind kan terughalen: „Welke kleur kreeg jouw lampion?” Of: „Wat deed jij in de pakjeshoek?” Bekijk het knutselwerk samen. Laat je kind een liedje voordoen en zing mee. Zo krijg je zicht op wat je kind bezighoudt, ook als het weinig over school vertelt.

Sinterklaas is gebaseerd op Sint-Nicolaas. Hij was in de vierde eeuw bisschop van Myra, in het huidige Turkije. Volgens oude verhalen hielp hij arme mensen en kinderen in het geheim. Zijn naamdag is 6 december. In Nederland vieren veel gezinnen de avond ervoor: pakjesavond op 5 december.

Het verhaal voor kinderen

In het sinterklaasverhaal woont de Sint in Spanje. Hij heeft een witte baard en draagt een rode mantel en een mijter: een hoge, puntige muts. Hij heeft ook een staf. De Pieten helpen hem met pakjes en snoepgoed. In het verhaal gaan ze over daken en brengen ze cadeautjes via de schoorsteen. Het paard van de Sint heet in het Sinterklaasjournaal sinds 2019 Ozosnel. Misschien ken je zelf de oude naam Amerigo nog.

Half november komt de Sint met de stoomboot aan. Dat heet de intocht. De landelijke intocht is op televisie te zien en vindt elk jaar in een andere plaats plaats. Dorpen en steden houden ook eigen intochten. Vanaf de intocht begint thuis het schoen zetten.

Het Sinterklaasjournaal op NPO Zapp start een paar dagen eerder. Het volgt dagelijks de belevenissen van de Sint en Pieten tot pakjesavond. Er gaat iets spannends mis, waarna het weer goed komt. Klassen kijken vaak mee. Kijk af en toe samen met je kind. Dan begrijp je een bezorgde vraag over de boot of verdwenen pakjes.

Liedjes en lekkers herkennen

Op school leert je kind bijvoorbeeld „Zie ginds komt de stoomboot” en „Hoor de wind waait door de bomen”. Zing thuis mee bij de schoen. Vraag je kind een onbekend stukje voor te doen.

Bij het feest horen chocoladeletters, speculaas, taai-taai, marsepein, schuimpjes en kruidnoten. Een chocoladeletter is vaak de eerste letter van je naam. Kruidnoten en pepernoten zijn verschillende koekjes. Kruidnoten zijn kleine, ronde, bruine, knapperige bolletjes. Echte pepernoten zijn lichter, hoekiger en taaier. In gewone gesprekken noemen veel mensen beide „pepernoten”.

Een overzicht voor 2026

De landelijke intocht is zaterdag 14 november. Daarna volgt af en toe een schoenavond. Pakjesavond is zaterdag 5 december; veel scholen vieren daarom op vrijdag 4 december. De eigen school bepaalt haar feestdatum. Na pakjesavond vertrekt de Sint in het verhaal weer naar Spanje.

Gebruik de Sint niet om je kind bang te maken. Dreigen met de zak of de roe kan voor een kleuter echt voelen. Vertel eenvoudig wat je van je kind verwacht, ook in deze weken.

Bij het schoen zetten staat 's avonds een schoen klaar. Dat kan bij de schoorsteen, verwarming of voordeur. Je kind zingt een liedje en legt er bijvoorbeeld een wortel voor het paard bij. Een tekening voor de Sint kan ook. De volgende ochtend is de wortel weg en ligt er iets kleins: een mandarijn, wat kruidnoten of een speeltje.

Maak het voorspelbaar

Vanaf de intocht tot pakjesavond bepalen gezinnen zelf hoe vaak ze dit doen. Kies dagen die je kunt volhouden. Teken ze op een kalender, zodat je kind weet welke avonden schoenavonden zijn. Je hoeft het niet elke avond opnieuw te bespreken.

Een plan voor 2026: je kiest woensdag en zaterdag. Vanaf de intocht zijn dat 14, 18, 21, 25 en 28 november en 2 december. Dat zijn zes schoenavonden vóór pakjesavond. Leg voor jezelf alvast zes kleine verrassingen klaar. Het plan van een ander gezin mag anders zijn.

Houd de inhoud klein. Kinderen vergelijken op school wat ze krijgen. Een groot cadeau in de schoen kan bij een ander kind vragen oproepen. Geef broertjes en zusjes ongeveer hetzelfde. Woont je kind in twee huizen, stem de dagen en inhoud samen af. Ook dan helpt één duidelijk verhaal voor je kind.

Veel klassen zetten samen één keer hun schoen. Soms is er een kleinigheid per kind, soms een cadeau voor de klas. Geef de gevraagde schoen mee en zet de naam erin. Dan herkent je kind hem tussen alle andere schoenen.

Als je kind doorvraagt

Kleuters geloven meestal dat Sinterklaas echt bestaat. Er is geen vaste leeftijd waarop dat verandert. Hoor je „Bestaat hij echt?”, probeer dan eerst te begrijpen wat je kind wil weten.

1. Vraag: „Wat denk jij zelf?”
2. Luister of je kind graag verder speelt of duidelijkheid zoekt.
3. Wil je kind de waarheid, vertel rustig hoe volwassenen samen het feest spelen. Sint-Nicolaas heeft lang geleden echt bestaan.
4. Vraag om andere kinderen zelf hun ontdekking te laten doen.

Je kunt zeggen: „Wij zorgen samen voor de verrassingen. Jij mag nu ook helpen.” Een kind dat het weet, kan een cadeautje klaarleggen of een gedicht bedenken. Die nieuwe rol heet soms „hulpsinterklaas”.

Hoort je kind op school dat de Sint niet bestaat, vraag dan wat het heeft gehoord en wat het daarvan vindt. Ga niet meteen uitleggen of tegenspreken. Het antwoord kan laten zien of je kind verdrietig is, nieuwsgierig is of gewoon verder wil spelen.

Het schoolfeest is op of vlak voor 5 december. Vaak begint het op het plein. Kinderen zingen en de Sint komt op een bijzondere manier aan. Daarna bezoekt hij de klassen. Kleuters zitten meestal in de kring, zingen of laten iets zien. Vaak krijgt elk kind een cadeautje dat de school of ouderraad koopt.

Lees of ouders op het plein mogen kijken en wanneer ze weggaan. Sommige scholen vieren zonder ouders. In hogere groepen maken kinderen vaak surprises voor elkaar; dat hoeft jouw kleuter dus niet automatisch ook te doen.

Spanning kleiner maken

Een baard, grote groep en harde muziek kunnen indrukwekkend zijn. Vertel vooraf wat er gaat gebeuren. Bekijk een foto of prentenboek en vraag de leerkracht naar de volgorde. Zo kun je zeggen: „Eerst zingen jullie buiten. Daarna gaat de klas naar binnen.”

Je kind hoeft niet op schoot of naar voren. Spreek met de leerkracht af dat het op een rustige plek mag zitten. Een kind dat op afstand kijkt, beleeft het feest ook. Dwingen of uitlachen maakt angst groter. Benoem het gevoel: „Je vindt het spannend. Je mag hier kijken.” Beloof alleen dat je blijft als je dat volgens de schoolafspraken ook kunt doen.

Thuis één pakje tegelijk

Op pakjesavond klinkt bij veel gezinnen gebonk op de deur. Buiten staat dan een zak met pakjes. Soms komt de Sint of een Piet langs. Gedichtjes worden hardop gelezen. Kies een vorm die je kind aankan; een onverwacht bezoek hoeft niet.

Een eenvoudige avond kan zo verlopen: om half zes eten, om kwart over zes de zak ontdekken, drie pakjes rustig uitpakken en om half acht naar bed. Laat eerst één pakje openmaken en bekijken. Daarna volgt pas het volgende. Een liedje tussendoor geeft even een ander ritme. Met veel pakjes achter elkaar raakt een kleuter gemakkelijk het overzicht kwijt.

Spreek ook met bezoekers af hoe laat je begint en eindigt. Vertel vooraf dat je kind eerst mag kijken. Zo hoeft het niet ineens te zingen voor een kamer vol volwassenen.

Woont je kind in twee huizen, bespreek samen waar en wanneer er pakjes zijn. Dat kan op verschillende avonden. Vertel kort: „Bij papa vieren we vrijdag. Bij mama zaterdag.” Stem ook de schoencadeautjes af. Het helpt als je kind weet wat het kan verwachten, zonder zelf afspraken tussen volwassenen te moeten regelen.

Een surprise spreek je uit als „surpriese”. Het is een cadeau in een zelfgemaakte, grappige verpakking. De vorm past bij de ontvanger. Een liefhebber van brandweerauto's kan bijvoorbeeld een auto van een schoenendoos krijgen. Het echte cadeau zit erin verstopt. Er hoort bijna altijd een gedicht bij.

Bij lootjes trekken krijgt iedereen de naam van één ontvanger. Je maakt voor die persoon iets, met vaak een afgesproken maximumbedrag. Op school begint dat meestal pas vanaf groep 5. Een kleuter kan thuis wel samen met jou een surprise maken.

Eerst iets persoonlijks, dan het rijm

Kies samen iets wat de ontvanger graag doet. Vraag bijvoorbeeld: „Wat doet oma vaak?” Bedenk daarna woorden die daarbij passen. Rijmen gaat om wat je hoort. „Recht” en „zegt” klinken aan het eind hetzelfde, ook al schrijf je ze anders. Begin met makkelijke paren als „klas–tas”, „boot–groot” of „wol–vol”.

Maak steeds twee regels die aan het einde rijmen. Vier tot acht regels zijn genoeg. Jij kunt schrijven; je kind verzint een woord, tekent of zet zijn naam erbij. Het gedicht klinkt vaak alsof Sint en Piet het schreven. Een grapje over een hobby kan leuk zijn. Laat uiterlijk, gewicht en dingen waarvoor iemand zich schaamt erbuiten.

Sam en zijn moeder maken voor oma, die breit, dit rijm:

„Lieve oma, Sint zag jou in je stoel, jij breit en breit, met een warm gevoel. In dit pakje zit een bol rode wol, dan is je mand weer lekker vol!”

„Stoel” rijmt op „gevoel”; „wol” rijmt op „vol”. Sam kan zelf „vol” aandragen en een bolletje wol tekenen. Onder het rijm zetten ze „Sint en Piet, met hulp van Sam”.

Bouw iets wat je kind kan versieren

Voor oma kiezen ze een breimand. Een doosje wordt de mand; papier en restjes wol maken de versiering. Jij snijdt en zet de basis in elkaar. Je kind verft, plakt en kiest kleuren. Daarna verstoppen jullie het cadeau en maken het gedicht vast.

Verdeel het werk over korte momenten: eerst verven, later versieren. Laat scheve stukjes gerust zitten. Een ingewikkelde vorm die jij helemaal afmaakt, geeft je kleuter weinig te doen.

Over Piet bestaan verschillende ervaringen. De traditionele Zwarte Piet had een zwart geschminkt gezicht, rode lippen, een zwarte krullenpruik en gouden oorringen. Hij droeg een kleurig pak en een muts met pluim. Het boek „Sint Nikolaas en zijn knecht” van Jan Schenkman uit 1850 maakte de zwarte helper bekend. Het latere uiterlijk ontwikkelde zich verder.

Wat mensen tegen de figuur inbrengen

Tegenstanders herkennen in het uiterlijk oude racistische beelden van zwarte mensen. Ook wijzen ze op de rol van een zwarte bediende naast een witte meester. Rond Sinterklaas worden zwarte kinderen en volwassenen soms „Zwarte Piet” genoemd. Dat kan pesten en buitensluiten zijn. Daardoor ervaren zij het feest anders dan iemand met alleen fijne jeugdherinneringen.

In 2016 concludeerde de Kinderombudsman dat deze vorm van Piet kan bijdragen aan pesten, uitsluiting en discriminatie. De Kinderombudsman vond dat in strijd met het VN-Kinderrechtenverdrag. Het advies was om discriminerende en stereotiepe kenmerken weg te halen. Het doel was een feest waarvan alle kinderen kunnen genieten.

Waarom mensen de figuur willen houden

Voorstanders kennen Piet als een vrolijke kinderfiguur. Zij vertellen dat de zwarte kleur door schoorsteenroet komt. Ze willen een vertrouwde traditie bewaren en zeggen dat ze niemand willen kwetsen. Peilingen laten zien dat veel Nederlanders nog steeds voor de traditionele vorm kiezen.

Hier helpt het verschil tussen bedoeling en effect. Een ouder kan een fijne herinnering willen doorgeven. Tegelijk kan een kind door hetzelfde uiterlijk worden gekwetst. Een goede bedoeling neemt die ervaring niet weg. Je kunt rustig vragen: „Wat maakt dit voor jou een fijn feest?” en „Wat gebeurt er met kinderen die ermee worden gepest?”

Roetveegpiet herkennen

Een roetveegpiet houdt de eigen huidskleur en heeft enkele roetvegen. De opvallende rode lippen en gouden oorringen zijn verdwenen. In het verhaal komen de vegen van de schoorsteen. De NTR voerde deze vorm vanaf 2014 stap voor stap in. Sinds 2019 zijn bij de landelijke intocht en in het Sinterklaasjournaal alleen roetveegpieten te zien.

Veel basisscholen gebruiken roetveegpieten of Pieten zonder zwarte schmink. Bij een plaatselijke intocht kan je kind een andere vorm zien. Vraag hoe jouw school het viert. De discussie gaat over het uiterlijk en de rol van Piet. De schoen, de liedjes, de Sint en pakjesavond kunnen gewoon blijven.

Een kleuter kan hardop zeggen: „Jij hebt een bruine huid.” Kinderen zien verschillen en willen daar woorden voor. Antwoord rustig: „Ja, mensen hebben verschillende huidskleuren.” Zo laat je zien dat je er gewoon over kunt praten. Zwijgen omdat kinderen geen kleur zouden zien, helpt niet bij hun vragen.

Een klein antwoord is vaak genoeg

Vraagt je kind naar de vegen van Piet, dan kun je het verhaal uitleggen: „Piet ging door de schoorsteen. Daar zit roet.” Ziet het bij familie een andere Piet, benoem dan dat er verschillende Pieten zijn. Je kind hoeft niet te kiezen tussen opa en de leerkracht.

Een vraag over een oude afbeelding kun je zo beantwoorden: „Vroeger zag Piet er vaak zo uit. Veel mensen willen dat elk kind het fijn vindt. Daarom ziet Piet er nu op veel plekken anders uit.” Wacht daarna af of je kind verder vraagt. Een uitgebreid gesprek tussen volwassenen is voor deze vraag niet nodig.

Een huidskleur is geen verkleedfiguur

Noem een echt kind nooit „Piet” vanwege zijn huidskleur. Gebeurt dat door jouw kind, stop het dan meteen. Zeg bijvoorbeeld: „Zij heet Amina. Haar huid is geen grapje.” Leg uit dat zo'n naam pijn doet en laat je kind sorry zeggen. Bespreek het ook met de leerkracht als het op school gebeurde.

Wordt jouw kind zo genoemd, luister dan naar wat er is gebeurd. Troost het en zeg duidelijk: „Dat was niet goed. Het is niet jouw schuld.” Vertel de leerkracht wat je kind zei, waar het gebeurde en wie erbij waren, voor zover je dat weet. Vraag wat de school gaat doen en wanneer jullie weer contact hebben. Elke school moet zorgen voor een sociaal veilige omgeving en heeft afspraken over pesten.

Wacht niet met reageren omdat de ander het misschien grappig bedoelde. Je kunt een bedoeling later bespreken; het gekwetste kind heeft eerst steun nodig.

Laat verschillen ook gewoon zien

Kies boeken, poppen en spelletjes waarin verschillende huidskleuren voorkomen. Niet alleen als er een probleem is, maar ook in gewone verhalen over spelen en familie. Kijk bij sinterklaasboeken naar afbeeldingen die passen bij jullie viering.

Bespreek meningsverschillen over Piet met andere volwassenen op een rustig moment. Doe dat buiten gehoor van de kinderen. Een kleuter voelt spanning vaak al aan voordat het de woorden begrijpt.

Na een schoenavond vertellen kinderen wat ze kregen. Een kind met een mandarijn kan verdrietig worden als een ander groot speelgoed kreeg. Een kleuter kan dat aan zichzelf koppelen: „Was ik dan niet lief?” Houd schoencadeautjes daarom klein en volg de afspraak om cadeaus thuis te laten.

Vraagt je kind naar zo'n verschil, zeg dan bijvoorbeeld: „In elk huis gaat het een beetje anders.” Vraag daarna wat je kind zelf fijn vond. Koppel een groter cadeau nooit aan liever zijn. Je hoeft ook niet alsnog een groter cadeau te geven om het verschil weg te werken.

Meedoen zonder hoge kosten

Een mandarijn, een klein zelfgemaakt cadeautje of een tekening kan een fijne verrassing zijn. Bij de Koningsspelen is een oranje lintje genoeg. Voor de kerstmaaltijd kan iets eenvoudigs, zoals mandarijntjes, passen bij de intekenlijst. Lees eerst wat er nodig is en meld het als dat niet lukt.

Heb je hulp nodig met cadeaus, vraag dan bij school of het sociaal wijkteam. In veel gemeenten zijn organisaties die gezinnen helpen. Je kunt dat rustig apart bespreken. De vrijwillige ouderbijdrage hoef je niet te betalen. De school mag je kind daarom niet van het feest uitsluiten.

Als jullie niet vieren

Een gezin kan Sinterklaas overslaan vanwege geloof, overtuiging of een eigen keuze. Bespreek vóór het feest met de leerkracht hoe de schooldag eruitziet. Kan je kind meekijken? Is er een andere activiteit? Maak samen een concrete afspraak en vertel je kind wat er gaat gebeuren.

Je kunt zeggen: „Wij vieren thuis geen Sinterklaas. Andere kinderen doen dat wel.” Vraag je kind hun spel te laten bestaan en het geheim niet voor hen te verklappen. Zo kan het gewoon meespelen op het plein, zonder thuis dezelfde feesten te hoeven hebben.

Een nieuwe ouder op weg helpen

Wie pas in Nederland woont, kent een bericht over de klassenschoen misschien nog niet. Leg kort uit dat een herkenbare schoen op de genoemde dag mee moet. Vertel ook dat het om iets kleins gaat. Vraag of er onduidelijke woorden in het bericht staan. Je kunt een kind uitnodigen om eens bij jullie mee te zingen. Een korte uitleg helpt meer dan aannemen dat iedereen de gewoonte al kent.

In een klas komen verschillende feestkalenders samen. Moslims vieren onder meer het Suikerfeest na de ramadan en het Offerfeest. Hindoes vieren Divali, een lichtjesfeest. Joden vieren bijvoorbeeld Chanoeka en Pesach. Er zijn gezinnen die Chinees Nieuwjaar vieren. Een deel van de orthodoxe christenen viert Kerstmis op 7 januari.

Het Suikerfeest en Offerfeest volgen de islamitische maankalender. Een maanjaar is ongeveer elf dagen korter. Daardoor schuiven deze feesten elk jaar ongeveer elf dagen naar voren. De precieze dag hangt soms af van het zien van de nieuwe maan. Geef de school de datum zodra je die weet.

Keti Koti is op 1 juli: een herdenking van het slavernijverleden en een viering van vrijheid. De naam betekent „verbroken ketenen”. Op 1 juli 1863 schafte Nederland de slavernij wettelijk af in Suriname en op de Caribische eilanden. In Suriname moesten de meeste vrijgemaakte mensen nog tien jaar onder staatstoezicht doorwerken. Keti Koti is geen officiële vrije dag.

Vier of vijf jaar maakt verschil

Een vierjarige is nog niet leerplichtig. Laat school wel weten wanneer je kind thuisblijft. De leerplicht begint op de eerste schooldag van de maand ná de vijfde verjaardag. Wordt je kind op 14 maart 2027 vijf, dan begint de leerplicht op de eerste schooldag van april.

Een leerplichtig kind mag thuisblijven voor plichten vanuit geloof of levensovertuiging, zoals een religieus feest. Meld dat uiterlijk twee dagen vooraf bij de directeur. Dat kan schriftelijk of via de ouderapp. Valt het feest woensdag, dan meld je het uiterlijk maandag. Gemeenten en scholen gaan meestal uit van één dag per feest.

Dit verlof maakt de dagen vóór of ná het feest niet vrij. Een extra vakantie eraan vastplakken mag dus niet. Bij een feest dat geen religieuze plicht is, beslist de directeur over verlof bij bijzondere omstandigheden. Ga niet uit van automatisch vrij en bespreek het vooraf.

Een plaats in de klas

Vertel de leerkracht wat jullie vieren. Bied bijvoorbeeld een prentenboek, foto of liedje aan. Vraag vóór je iets te proeven meebrengt naar de eetafspraken en allergieën. Zo kan de leerkracht een passend moment kiezen.

Je kind hoeft niet tussen thuis en school te kiezen. „Thuis vieren wij Divali. In de klas maken jullie ook een lampion.” Beide ervaringen mogen naast elkaar bestaan. Vraag ook eens welke feesten klasgenoten thuis kennen.

Op 11 november vieren kinderen op veel plekken Sint-Maarten. Met een lampion gaan ze in kleine groepjes langs de deuren. Ze zingen een liedje en krijgen iets lekkers. Hoe groot het feest is, verschilt per plaats. Het komt voor in delen van Noord-Holland, Groningen, Friesland, Utrecht, Noord-Brabant en Limburg. In delen van Limburg zijn ook Sint-Maartensvuren.

Het verhaal van delen

Martinus was een Romeinse soldaat in de vierde eeuw. Volgens het verhaal ontmoette hij bij Amiens een arme man zonder warme kleren. Hij sneed zijn mantel in tweeën en gaf de helft weg. Later werd hij bisschop van Tours. Hij stierf op 8 november 397 en werd op 11 november begraven. Zijn feestdag is daarom 11 november. Hij is ook de beschermheilige van Utrecht.

Voor je kleuter kun je de boodschap klein maken: „Martinus deelde zijn mantel. Wat zou jij kunnen delen?” Kies iets concreets, zoals samen een mandarijn verdelen.

Voorbereiden thuis

Vaak maakt je kind op school een lampion van een melkpak, papier-maché of een bekertje. Bewaar hem rechtop als hij mee naar huis komt. Test het lampje vooraf. Gebruik een ledlampje of batterijlampje, geen kaars: papier kan bij struikelen snel vlam vatten.

Oefen het liedje dat je kind op school leerde. Er zijn verschillende streekversies. Het hoeft niet hetzelfde te zijn als het liedje dat jij vroeger zong. Spreek af hoe lang jullie gaan lopen en wat er thuis met het snoep gebeurt.

Een korte ronde is genoeg

Ga mee met je kleuter en vertrek vroeg op de avond. Zorg voor zichtbaarheid met een lampje of reflecterende kleding. Kies deuren waar licht of versiering op deelname wijst. Staat er „liever niet”, loop dan door. Je kind zingt het liedje uit, neemt één ding en bedankt. Wordt het moe, dan keren jullie om.

Thuis kun je de buit tellen en sorteren. Bij veertien snoepjes en twee per dag heb je voor zeven dagen. Spreek de verdeling vooraf af, zodat dit geen nieuwe verrassing wordt.

Sint-Maarten lijkt door het aanbellen soms op Halloween. Halloween is op 31 oktober en draait in de huidige, sterk Amerikaanse vorm vooral om griezelen en verkleden. Bij Sint-Maarten staan het licht, zingen en delen centraal.

Eerste en Tweede Kerstdag zijn 25 en 26 december. Christenen vieren de geboorte van Jezus. Veel andere gezinnen vieren Kerst met lichtjes, een boom en samen eten. De kerstvakantie duurt twee weken, rond Kerst en Oud en Nieuw.

De schoolviering is meestal in de laatste week vóór die vakantie. Dat kan een ontbijt, lunch of avonddiner zijn. Soms komen kinderen daarvoor in feestkleren terug. Op een christelijke school kan er een kerstspel of kerkbezoek zijn. Een openbare school vertelt soms ook het kerstverhaal of kiest voor een winterfeest.

Vraag wat jouw school doet. Thuis geen Kerst vieren betekent niet dat je kind vanzelf buiten de klasviering staat. Heb je vragen over het verhaal of kerkbezoek, maak dan vooraf afspraken met de leerkracht.

Van intekenlijst naar boodschappen

Een intekenlijst verdeelt het eten over ouders. Lees wat je maakt, voor hoeveel kinderen en hoe laat je het brengt. Het gaat om kleine kleuterporties. Zet de naam van je kind op de schaal.

Staat er „fruitspiesjes voor 8 kinderen, 2 per kind”, dan heb je 16 spiesjes nodig: 8 keer 2. Kies per spiesje een blokje meloen, stukje banaan en partje mandarijn. Voor 16 spiesjes leg je van elk soort 16 stukjes klaar. Samen zijn dat 48 stukjes fruit. Door eerst de spiesjes en daarna de stukjes te tellen, koop je gericht in.

Vraag de leerkracht naar allergieën en eetregels, zoals halal of vegetarisch. Schrijf de ingrediënten op een briefje, ook als je een gerecht goed kent. Denk aan melk, ei, noten en gluten. Houd koude gerechten koel tot het brengen. Gebruik geen hele druiven; snijd ze in de lengte doormidden of kleiner tegen verslikken.

Je kind een eigen taak geven

Je kleuter kan fruit wassen, een schaal versieren of met jou stukjes op een bot spiesje rijgen. Kies één taak die het al aankan. Dan kan het in de klas vertellen wat het zelf deed.

Kerstliedjes en knutsels horen vaak ook bij de schoolviering. Vraag welk liedje je kind wil laten horen. In Nederland is Sinterklaas van oudsher het grote cadeaufeest, maar steeds meer gezinnen geven ook kerstcadeaus. Ook hier kunnen kinderen vergelijken. Houd vast aan wat bij jullie gezin past.

De Koningsspelen zijn een sportief oranjefeest voor basisscholen. Ze bestaan sinds 2013 en zijn een initiatief van de Krajicek Foundation en Johan Cruyff Foundation. Jaarlijks doen meer dan een miljoen kinderen van ongeveer zesduizend scholen mee.

De spelen zijn op een schooldag vóór Koningsdag. Traditioneel is dat de laatste vrijdag ervoor. In 2027 is Koningsdag dinsdag 27 april; de Koningsspelen zijn vrijdag 23 april. Soms wijkt de datum af. In 2025 waren de spelen donderdag 17 april, vanwege de meivakantie en Goede Vrijdag. Neem daarom de datum uit de eigen schoolkalender over.

Ontbijt, dans en spel

De dag begint met het Koningsontbijt. De kinderen eten samen in de klas en scholen krijgen het ontbijt gratis. Volg het schoolbericht over eten thuis. Laat ook op tijd weten of je kind een allergie heeft. Dan kan de school bespreken wat nodig is.

Daarna zingen en dansen kinderen op het Koningsspelenlied. Dat is elk jaar nieuw, met een eigen dans. In de weken ervoor kun je die online vinden en samen proberen. Je kind herkent dan op het plein een beweging die het thuis al deed.

Vervolgens zijn er sport en spelletjes. Kleuters doen activiteiten die bij hun leeftijd passen, meestal in en rond de school. De koning opent de spelen op één school, vaak samen met de koningin. Dat is op televisie te zien; het betekent niet dat hij elke school bezoekt.

Een makkelijke ochtend

Leg de avond ervoor gemakkelijke kleding en gymschoenen klaar. Voeg iets oranjes toe dat je al hebt: een shirt of lintje is genoeg. Je hoeft geen nieuwe outfit te kopen. Kijk ook naar het weer, want veel gebeurt buiten. Een jas of petje kan nodig zijn.

Lees of school je als hulpouder vraagt. Je kunt bijvoorbeeld één spel begeleiden of met een groepje meelopen. Vraag de uitleg vooraf als je nog niet weet wat je taak is. Controleer ook hoe laat je kind wordt verwacht; een feestprogramma kan afwijken van een gewone ochtend.

Verwar deze schooldag niet met Koningsdag zelf. Op de nationale feestdag zijn de meeste scholen dicht. De Koningsspelen geven kinderen juist vóór die dag de kans samen met de klas te bewegen en te ontbijten.

Op Koningsdag viert Nederland de verjaardag van koning Willem-Alexander. Hij is geboren op 27 april 1967. Het feest is op 27 april, behalve als die dag een zondag is. Dan wordt het zaterdag 26 april. Dat gebeurde bijvoorbeeld in 2025.

Willem-Alexander is koning sinds 30 april 2013. Daarvoor was er Koninginnedag op 30 april. De eerste Koningsdag was op 26 april 2014, omdat 27 april toen op zondag viel. De meeste scholen zijn op Koningsdag dicht; de dag valt vaak in of rond de meivakantie.

Waarom alles oranje is

De Nederlandse vlag is rood, wit en blauw. Oranje verwijst naar het koningshuis Oranje-Nassau. Daarom zie je oranje kleren, versiering en een oranje wimpel boven de vlag.

De koninklijke familie bezoekt meestal een andere plaats in het land. In 2027 is dat Lelystad. Willem-Alexander en koningin Máxima hebben drie dochters: Amalia, Alexia en Ariane. Amalia is de prinses van Oranje en de troonopvolger. Je kunt met je kleuter een verjaardagstekening voor de koning maken.

Op het kleedje en bij de spelletjes

Op een vrijmarkt verkopen mensen spullen vanaf een kleedje. De gemeente bepaalt waar dat mag en vanaf hoe laat. Vaak is op Koningsdag geen vergunning nodig, maar lees de plaatselijke afspraken.

Laat je kind zelf kiezen welk speelgoed weg mag. Een lievelingsknuffel kan beter thuisblijven. Maak eenvoudige prijskaartjes. Vier boekjes van € 0,50 leveren samen € 2,00 op. Met een knuffel van € 1,00 erbij is de opbrengst € 3,00. Tel de muntjes samen en houd verkochte spullen apart.

Je kunt ook naar kinderspelletjes. Bij koekhappen probeer je ontbijtkoek aan een touw met je mond te pakken. Bij zaklopen spring je in een zak naar de finish. Bij spijkerpoepen laat je een spijker aan een touw om je middel in een fles zakken. Bij sjoelen schuif je schijven over een houten baan.

Ga met een kleuter vroeg op pad en kies een paar dingen. Neem water, eten en zonnebrand mee. Spreek een vast ontmoetingspunt af en zet je telefoonnummer op een bandje of de arm van je kind. Zo kan iemand je bellen als jullie elkaar kwijtraken. Na een korte markt en één spelletje kan een kleuter al genoeg indrukken hebben.