De Linux-commandoregel

Een shell leest commando's en start de taken waarom ze vragen. Een terminal is het venster waarin je typt en de uitvoer ziet. Als je een andere terminal opent, start normaal gesproken een andere shellsessie. Een console biedt een rechtstreeks aangesloten tekstscherm; via een SSH-aanmelding kun je een shell op een andere computer krijgen.

Lees de prompt

In de voorbeeldprompt sam@laptop:~$ is sam de gebruiker, laptop de hostcomputer en betekent ~ de homedirectory. De afsluitende $ geeft meestal een gewone gebruiker aan. De indeling van de prompt kan verschillen, dus gebruik zo nodig commando's om gegevens te controleren. whoami toont de accountnaam en pwd toont de huidige directory.

Een # in de prompt geeft volgens afspraak root aan, het beheerdersaccount. Werk als gewone gebruiker en gebruik beheerdersrechten alleen als een taak die nodig heeft. Een promptteken vóór een voorbeeldcommando maakt geen deel uit van het commando dat je typt.

Voer een eerste sessie uit

Typ elke regel afzonderlijk en druk op Enter:

whoami
pwd
date
echo Hello

Voor het voorbeeldaccount zijn de eerste twee resultaten sam en /home/sam. date toont de huidige datum en tijd; echo Hello toont Hello. De uitvoer van een commando verschijnt onder de invoer, gevolgd door een nieuwe prompt. Sommige geslaagde commando's tonen niets: mkdir reports maakt een directory zonder melding. Bekijk het resultaat met ls als je bevestiging nodig hebt.

Bash, de Bourne Again Shell, wordt veel gebruikt op Linux. Andere shells zijn onder meer zsh en fish. echo $0 toont hoe de huidige shell is aangeroepen; echo $SHELL toont de voor het account ingestelde loginshell. Als je een andere shell start, kunnen die antwoorden verschillen. Het terminalvenster bepaalt zelf niet welke shell erin draait.

Bewerk en herstel

Stel dat je ls Doc typt en op Tab drukt. Als Documents de enige overeenkomende naam is, wordt die aangevuld. Als meerdere namen met Doc beginnen, heeft Bash meer tekens of een keuze nodig. Aanvullen helpt bij spelling en hoofdletters: Documents en documents zijn verschillende namen.

Een programma dat het hele scherm gebruikt, wacht mogelijk op een eigen toets in plaats van de shellprompt te tonen. Druk op q om man of less te verlaten. Een cat-commando zonder bestand wacht op getypte invoer; met Ctrl+C keer je terug naar de shell. Ctrl+C is dus niet de gebruikelijke sneltoets om in de terminal te kopiëren. Veel terminalemulators gebruiken Ctrl+Shift+C en Ctrl+Shift+V om te kopiëren en te plakken.

De toetsenbordindeling beïnvloedt ook hoe je symbolen zoals ~, [ en { invoert. Sommige indelingen gebruiken AltGr en bij een dode toets voor ~ moet je mogelijk op de spatiebalk drukken voordat het teken verschijnt. Typ commando's met precies de juiste hoofdletters: LS en ls zijn verschillende commandonamen.

Een commandoregel bestaat uit woorden. Het eerste woord geeft aan wat moet worden uitgevoerd, opties veranderen de werking en argumenten leveren de objecten of waarden waarop het commando werkt. Spaties scheiden die woorden.

Herken de onderdelen

In ls -l /etc is ls het commando, vraagt -l om een uitgebreide bestandslijst en is /etc het directoryargument. De gebruiksvorm command [options] [arguments] beschrijft deze indeling; je typt die vierkante haken niet.

Korte opties gebruiken één streepje en een letter. ls -a -l, ls -al en ls -la vragen om dezelfde lijst. Lange opties gebruiken twee streepjes, zoals in ls --all. Houd lange opties gescheiden; woorden achter één streepje samenvoegen levert geen lange optie op. Zo wordt ls -all gelezen als de korte opties -a -l -l.

Een optie kan ook een waarde nodig hebben. In touch -d 2025-01-31 old.txt hoort de datum bij -d; old.txt is het bestandsargument. De lange vorm is touch --date=2025-01-31 old.txt. Lees de gebruiksbeschrijving om te zien of een optie een waarde nodig heeft en hoe je die opgeeft.

Houd elke naam bij elkaar

De shell behandelt niet-afgeschermde spaties als woordgrenzen. Elk van deze drie regels verwijst naar één bestand:

ls "Annual Report.pdf"
ls 'Annual Report.pdf'
ls Annual\ Report.pdf

De aanhalingstekens of backslash schermen de spatie af; ze maken geen deel uit van de bestandsnaam. Zonder die afscherming vraagt ls Annual Report.pdf om twee bestanden. Een vergelijkbaar effect zie je bij echo: echo Hello world ontvangt twee woorden en toont één spatie ertussen, terwijl echo "Hello world" alle drie de spaties binnen één argument behoudt.

Maak opties ondubbelzinnig

Zet opties vóór bestandsargumenten. GNU-commando's accepteren ze vaak ook daarna, maar opties eerst maakt een regel gemakkelijker leesbaar en werkt op meer systemen. Bij commando's die dit ondersteunen, beëindigt -- de optieverwerking. rm -- -draft.txt behandelt -draft.txt daardoor als een bestandsnaam. Het pad ./-draft.txt begint ook met een punt, zodat rm ./-draft.txt een eerste teken vermijdt dat op een optie lijkt.

Optieletters horen bij hun commando. cp -r kopieert directory's recursief, maar ls -r keert de sortering om; ls -R toont directory's recursief. ls -h verandert de weergave van grootten en vraagt niet om hulp. Een gekopieerde en-dash, –, verschilt ook van het gewone - dat opties vereisen.

Zoek uit wat een naam uitvoert

Een commando kan een programmabestand zijn, een ingebouwd commando van de shell of een alias die expandeert naar een andere commandoregel. cd is ingebouwd in Bash omdat het de directory van die shell verandert. ls is normaal gesproken een programma, vaak met een alias die kleur toevoegt. type cd en type ls melden de actieve betekenis.

Als ls-l mislukt met command not found, heeft Bash naar die hele naam gezocht. Voeg de ontbrekende spatie in: ls -l. Als een commando een onbekende optie meldt, controleer dan de spelling en documentatie van de optie; een ander bestandspad lost een optiefout niet op.

Een manpagina is een gedetailleerde naslagpagina voor een specifiek commando of een specifieke systeemfunctie. Open er een met man ls. De pagina verschijnt normaal in less, een tekstviewer die telkens één scherm toont en waarmee je kunt zoeken zonder de terminal te verlaten.

Lees de opbouw van de pagina

De kop NAME noemt het commando en het doel ervan. SYNOPSIS geeft het aanroeppatroon. DESCRIPTION en OPTIONS leggen de werking en opties uit. EXAMPLES kan werkelijk gebruik tonen, terwijl FILES en ENVIRONMENT verwante bestanden en variabelen beschrijven. SEE ALSO noemt verwante pagina's. De koppen verschillen, omdat sommige commando's informatie nodig hebben die andere niet nodig hebben.

Een gebruiksregel zoals ls [OPTION]... [FILE]... is een compacte notatie:

• Letterlijke tekst, vaak vetgedrukt, typ je zoals die is weergegeven.
• Plaatsaanduidingen, vaak cursief of onderstreept, vervang je door je eigen waarde.
• Vierkante haken sluiten optionele onderdelen in.
• ... betekent dat het voorgaande onderdeel herhaald kan worden.
• Een verticale streep scheidt alternatieven.

Zowel de groep met opties als die met bestanden is in deze vorm van ls optioneel, dus ls alleen is geldig. In mkdir [OPTION]... DIRECTORY... heeft de directorygroep geen vierkante haken: er is ten minste één directorynaam vereist. Typ DIRECTORY niet alleen omdat het in de handleiding staat.

Zoek tijdens het lezen

Met de spatiebalk of Page Down ga je een scherm vooruit; met b ga je terug. Met de pijltjestoetsen verplaats je je per regel. Kleine letter g gaat naar het begin en hoofdletter G naar het einde. Typ /human en druk op Enter om naar “human” te zoeken. Gebruik n voor het volgende resultaat en N voor het vorige. Druk op q om de pagina te verlaten; h opent de hulp van de tekstviewer.

Voor een praktische zoekopdracht open je man ls, zoek je naar /human en lees je de beschrijving van -h, --human-readable. Die werkt met een lijst die grootten toont, zoals met -l. Sluit de handleiding af en voer ls -lh uit. Een bestand van 2048 bytes verschijnt als 2.0K. Met alleen ls -h krijg je nog steeds een gewone namenlijst, omdat er niet om een kolom met grootten is gevraagd.

Kies de juiste handleidingsectie

De verwijzing passwd(5) duidt de uitleg van het wachtwoordbestandsformaat in sectie 5 aan. Voer man 5 passwd uit om die te kiezen. man passwd zonder sectienummer opent normaal de commandopagina uit sectie 1.

Als je het doel kent maar niet het commando, voer je apropos directory of man -k directory uit. Die doorzoeken geïndexeerde namen en korte beschrijvingen. Als je een naam al kent en het doel in één regel wilt weten, gebruik je whatis ls of man -f ls. Een nieuw systeem kan een lege index hebben, dus een mislukte zoekopdracht bewijst niet dat het commando ontbreekt.

Sommige minimale installaties bevatten geen handleidingen. Als een pagina voor man cd ontbreekt, komt dat ook vaak doordat cd een ingebouwd shellcommando is. Gebruik help cd voor de beschrijving van Bash zelf.

Je hebt niet altijd een volledige manpagina nodig. Een korte optielijst, de hulp van een ingebouwd commando of een foutmelding kan de directe vraag beantwoorden. Kies een bron die het commando beschrijft dat je daadwerkelijk uitvoert.

Kies hulp die bij het commando past

type cp geeft normaal een programmabestand aan, dus cp --help geeft de gebruiksinstructie en opties. type cd geeft een ingebouwd shellcommando aan, dus help cd beschrijft de versie van Bash. help zonder argumenten toont de ingebouwde Bash-commando's; het biedt geen hulppagina voor het externe programma ls.

De meeste GNU-commando's ondersteunen --help, maar de betekenis van korte opties verschilt. Bij ls betekent -h leesbare grootten, geen hulp. Lees ls --help om de opties van ls betrouwbaar te controleren zonder af te gaan op een ander programma.

Stel dat je reports/2026/q1 wilt maken, maar de bovenliggende directory's bestaan niet. Werk de vraag stap voor stap uit:

1. apropos directory wijst op mkdir om directory's te maken.
2. mkdir --help toont -p, --parents en legt uit dat ontbrekende bovenliggende directory's worden gemaakt.
3. mkdir -p reports/2026/q1 maakt het hele pad.

De hulp geeft de ontbrekende informatie over de werking, niet alleen de commandonaam. Dat is van belang als je mkdir al kent, maar de gewone vorm meldt dat een bovenliggende directory ontbreekt.

Kijk verder dan de optielijst

GNU Info-handleidingen zijn langere documenten met onderlinge koppelingen. info coreutils opent documentatie voor de basishulpprogramma's voor bestanden. Binnen Info ga je met n naar het volgende knooppunt, met p naar het vorige en met u een niveau omhoog; Enter volgt een geselecteerde koppeling en q sluit af. Een knooppunt is één onderdeel van de gekoppelde handleiding.

Geïnstalleerde pakketten kunnen ook documentatie onder /usr/share/doc/ aanbieden. Zo toont ls /usr/share/doc/bash de documentatie van het Bash-pakket. Deze directory's kunnen README-bestanden, wijzigingslogboeken, licentietekst en voorbeelden bevatten. De extensie .gz geeft een gecomprimeerd bestand aan; zless kan gecomprimeerde tekst tonen.

Lees een fout als aanwijzing

Een foutmelding noemt meestal het commando, het object en de reden. In ls: cannot access 'note.txt': No such file or directory is ls uitgevoerd, maar kon het dat pad niet vinden. Controleer pwd, de spelling en hoofdletters en de directory waarin het bestand staat. ls opnieuw typen in hoofdletters zou een afzonderlijk probleem met de commandonaam opleveren.

rmdir: failed to remove 'photos': Directory not empty betekent dat de doeldirectory bestaat maar nog vermeldingen bevat. Als je de inhoud toont, inclusief verborgen vermeldingen, zie je waarom het verwijderen mislukte. Een onbekende optie is iets anders: een melding over --bogus verwijst je naar ls --help omdat de optie zelf ongeldig is.

Lokale hulp sluit beter aan bij het geïnstalleerde programma dan een willekeurig voorbeeld op internet. ls --version geeft de GNU-versie aan als je documentatie wilt vergelijken. Zoek voordat je een onbekend gekopieerd commando gebruikt elke optie op in de bijbehorende hulp, vooral bij commando's die bestanden verwijderen of met beheerdersrechten worden uitgevoerd.

Linux ordent bestanden en directory's in één boom. Een bestand bevat gegevens; een directory, in een grafische bestandsbeheerder een map genoemd, bevat vermeldingen met namen voor bestanden en andere directory's. De boom begint bij de rootdirectory, /.

Volg de boom

Een schuine streep scheidt padcomponenten: /home/sam/photos leidt vanaf / naar home, dan naar sam en dan naar photos. Andere schijven verschijnen binnen dezelfde boom, vaak onder /media of /mnt; ze hebben geen stationsletters nodig. Een backslash is geen Linux-padscheidingsteken. Bash gebruikt die om een volgend teken af te schermen, zoals in Annual\ Report.pdf.

Belangrijke locaties hebben verschillende taken:

Veel huidige distributies koppelen /bin aan /usr/bin en /sbin aan /usr/sbin. Je kunt daardoor twee directorynamen zien die naar dezelfde geïnstalleerde programma's leiden. De rootdirectory / en de directory /root zijn nog steeds verschillende plaatsen: de ene is het begin van de boom en de andere is de homedirectory van één account.

Herken je eigen bestanden

Voor de voorbeeldgebruiker sam is de homedirectory /home/sam, door de shell afgekort als ~. /home is de bovenliggende directory, niet de persoonlijke directory van sam. Persoonlijke documenten en instellingen staan normaal in de homedirectory; /tmp is ongeschikt voor iets dat je moet bewaren, omdat tijdelijke gegevens automatisch kunnen worden verwijderd.

Bekijk deze indeling:

/home/sam/
  .bashrc
  Documents/
    cv.pdf
    letter.txt
  photos/
  projects/
    notes.txt
    website/
      index.html
      style.css

Het volledige pad naar het stijlblad is /home/sam/projects/website/style.css. Het bestand notes.txt staat naast website, niet erin. De vermeldingen in elke directory bepalen welke stap je daarna verder de boom in kunt zetten.

Lees namen precies

Namen zijn hoofdlettergevoelig: notes.txt, Notes.txt en NOTES.TXT kunnen drie bestanden aanduiden. Namen mogen geen / of nulbyte bevatten. Eenvoudige letters, cijfers, punten, streepjes en underscores houden alledaagse namen gemakkelijk te typen; veelgebruikte Linux-bestandssystemen beperken één naam tot 255 bytes.

Een extensie zoals .txt is een deel van een naam, geen bewijs van de inhoud. file report onderzoekt de gegevens en kan een pdf herkennen, ook als de naam geen .pdf heeft.

Een punt aan het begin verbergt een vermelding in de gewone uitvoer van ls. .bashrc, .profile en .config bevatten vaak instellingen. Verborgen betekent dat de standaardlijst de naam weglaat, niet dat die tegen toegang is beschermd; ls -a toont deze namen. De speciale vermelding . betekent de directory zelf en .. de bovenliggende directory. In de rootdirectory leidt .. nog steeds naar /.

Een pad vertelt een commando waar het een object kan vinden. Om een pad goed te lezen, bepaal je eerst waar het begint. Een absoluut pad begint bij /; een relatief pad begint bij de huidige werkdirectory van de shell.

Bepaal je startpunt

pwd toont je huidige directory. Vanuit /home/sam bereik je met het pad projects/website de directory /home/sam/projects/website. Vanuit /etc zou hetzelfde relatieve pad /etc/projects/website betekenen. Het absolute pad /home/sam/projects/website duidt vanuit beide startpunten dezelfde locatie aan.

cd verandert de huidige directory. Het toont niet de inhoud van de bestemming en opent geen bestand. cd projects gaat naar een onderliggende directory met de naam projects; cd /etc gaat naar de absolute locatie /etc. Zonder argument keert cd terug naar de homedirectory. cd - keert terug naar de vorige werkdirectory en toont die locatie.

Volg een route onderdeel voor onderdeel

Begin in /home/sam/projects/website en bekijk cd ../../photos:

1. De eerste .. bereikt /home/sam/projects.
2. De tweede .. bereikt /home/sam.
3. photos gaat omlaag naar /home/sam/photos.

Het hele commando voert één wijziging uit naar de eindbestemming. Vanuit de directory website stopt cd .. in projects, terwijl cd ../.. in de homedirectory stopt. De startdirectory is elke keer van belang: nadat je bent verplaatst, begint een volgend relatief commando vanaf je nieuwe locatie.

Een ./ aan het begin duidt expliciet de huidige directory aan. ./notes.txt en notes.txt verwijzen naar hetzelfde lokale bestand. ls ../photos toont een nabijgelegen directory zonder je shell ernaartoe te verplaatsen; alleen een commando dat de werkdirectory wijzigt, zoals cd, verandert de basis voor latere relatieve paden.

Gebruik de verkorting voor de homedirectory

Aan het begin van een niet-afgeschermd woord expandeert Bash ~ naar je homedirectory. cd ~/Documents werkt voor sam dus vanaf elke plek. ~alex verwijst naar de homedirectory van alex.

Aanhalingstekens rond de tilde stoppen die expansie: cd "~/Documents" vraagt om een letterlijke directory ~ onder de huidige directory. Als het latere deel een spatie bevat, laat je de tilde buiten de aanhalingstekens:

cd ~/"My Files"

Je kunt ook cd "$HOME/My Files" schrijven; dubbele aanhalingstekens behouden de spatie en laten de waarde van de variabele wel expanderen.

Onderzoek een pad dat niet werkt

cd /projects vraagt om projects direct onder /, niet onder je homedirectory. cd.. is één commandonaam; schrijf cd ... Een documents met kleine letter mislukt als de echte naam Documents is. Controleer het begin, elke component en de precieze hoofdletters. Aanvullen met Tab kan een bestaande naam invullen en een typefout voorkomen.

Absolute paden passen bij instructies die vanaf verschillende locaties moeten werken. Relatieve paden zijn handig voor werk in de buurt. Beide vormen werken ook als bestandsargument bij cp, mv, ls en andere commando's; de interpretatie van een pad hangt niet af van het gebruik met cd.

ls toont de inhoud van de huidige directory of de bestanden en directory's die je opgeeft. Een bestandslijst kan meer beantwoorden dan “Wat staat hier?”: opties tonen verborgen vermeldingen, details, grootten, sorteervolgorde en subdirectory's.

Kies wat je wilt tonen

ls zonder opties en ls -l laten verborgen vermeldingen weg. -a neemt ze op, samen met . en ..; -A neemt verborgen vermeldingen op zonder die twee speciale namen. -F voegt een schuine streep toe achter directorynamen. Kleuren in de uitvoer zijn een ander visueel hulpmiddel, maar de precieze kleuren hangen af van het systeem.

ls projects toont wat zich in projects bevindt. ls -ld projects toont daarentegen een uitgebreide lijst van de directoryvermelding zelf. De optie -d verandert het object dat wordt getoond, niet de hoeveelheid details.

Lees een uitgebreide bestandslijst

Bekijk deze regel uit ls -l:

-rw-r--r-- 1 sam sam 2048 Mar  3 14:20 notes.txt

Lees van links naar rechts:

1. - geeft een gewoon bestand aan; d zou een directory aangeven en l een symbolische koppeling.
2. De volgende negen tekens beschrijven toegangsrechten voor de eigenaar, de groep en anderen.
3. 1 is het aantal harde koppelingen.
4. De twee sam-velden geven de eigenaar en de groep aan.
5. 2048 is de bestandsgrootte in bytes.
6. De datum en tijd geven de laatste wijziging van de inhoud aan.
7. notes.txt is de naam.

ls -lh toont die grootte als 2.0K. De optie -h verandert de opmaak van de grootte, terwijl -l de kolom met grootten toevoegt. ls -h alleen toont nog steeds namen zonder grootten.

De grootte van een directory zelf is de ruimte die voor de vermeldingen wordt gebruikt; het is niet de som van alle gegevens erin. De kop total 12 beschrijft de schijfblokken voor de getoonde vermeldingen, niet twaalf bestanden. Gebruik de regels met bestandsnamen om de vermeldingen zelf te zien.

Orden het resultaat

Zo zet ls -lt de nieuwste wijzigingen eerst, terwijl ls -ltr ze achteraan zet. ls -lhS toont leesbare grootten met de grootste eerst. Hoofdletters en leestekens kunnen bij andere taal- en regio-instellingen anders worden gesorteerd, dus concludeer niet dat een bestand ontbreekt alleen omdat de naam niet staat waar je die verwachtte.

Bekijk wat onder het eerste niveau staat

ls -R projects toont de inhoud van projects en daarna die van de subdirectory's. Als notes.txt naast een directory website staat, is de eerste kop projects: en bevatten de vermeldingen die twee namen. Een latere kop, projects/website:, geeft de lijst aan met index.html en style.css.

Hoofdletter -R is recursief. Kleine letter -r keert alleen de sortering om. Als je -a met een recursieve bestandslijst combineert, worden ook verborgen vermeldingen zichtbaar, wat het resultaat veel langer kan maken. Voor de metadata van één directory is ls -ld meestal duidelijker.

mkdir maakt directory's en touch maakt lege bestanden of werkt bestaande tijdstempels bij. Dit zijn verschillende handelingen: een directory biedt plaats aan vermeldingen, terwijl een leeg bestand al een bestand is, ook al bevat het geen gegevens.

Maak eerst de directory

mkdir drafts maakt één directory onder je huidige locatie. mkdir drafts final maakt twee directory's op hetzelfde niveau. Als een gevraagde naam al bestaat, meldt mkdir zonder extra opties File exists.

De bovenliggende directory's van een pad moeten normaal al bestaan. Als reports ontbreekt, kan mkdir reports/2026/q1 de gevraagde locatie niet bereiken. Voeg -p toe om ontbrekende bovenliggende directory's te maken:

mkdir -p reports/2026/q1

Dit maakt elk ontbrekend niveau en accepteert niveaus die al als directory bestaan. Het commando herhalen is handig als je een structuur voorbereidt waarvan bestaande delen moeten blijven staan. Een bestaand gewoon bestand wordt er niet door in een directory veranderd.

Voeg lege bestanden toe

touch todo.txt maakt een bestand van nul bytes als die naam ontbreekt. Als het bestand bestaat, behoudt touch de inhoud en werkt het de toegangs- en wijzigingstijd bij. Het is geen commando om een bestand leeg te maken. Je kunt meerdere bestanden opgeven, zoals in touch a.txt b.txt, of een tijdstempel kiezen met touch -d 2025-01-31 old.txt.

Bestanden met inhoud komen normaal van een programma dat gegevens opslaat, zoals een teksteditor. Als je een bestand met touch maakt, krijgt het een naam en een lege inhoud; er wordt geen tekst voor je toegevoegd.

Bouw een klein project

Begin in je homedirectory en voer uit:

mkdir -p website/css website/images
touch website/index.html website/css/style.css
ls -R website

De eerste regel maakt website en de twee onderliggende directory's. De tweede zet index.html in website en style.css in website/css. Geen van beide bestanden komt in images. In de recursieve bestandslijst bevat website: de namen css, images en index.html; website/css: bevat style.css; website/images: bevat geen gewone vermeldingen.

Let op dat het commando touch de bovenliggende directory's nodig heeft die met mkdir zijn gemaakt. Als je die twee stappen omkeert, mislukt het wanneer website nog niet bestaat.

Verwijder een lege directory

rmdir website/images verwijdert die lege directory. rmdir website/css mislukt zolang style.css erin staat. Ook een verborgen vermelding maakt een directory niet-leeg, dus bekijk de inhoud met ls -A als de gewone bestandslijst leeg lijkt.

rmdir -p reports/2026/q1 verwijdert q1 en probeert dan 2026 en vervolgens reports te verwijderen. Het stopt zodra een bovenliggende directory niet leeg is. Die optie werkt omhoog, terwijl mkdir -p ontbrekende bovenliggende directory's omlaag opbouwt.

Spaties scheiden nog steeds argumenten. mkdir My Project vraagt om twee directory's; mkdir "My Project" vraagt om één. Een eenvoudige naam zoals my-project vermijdt de spatie. De namen Reports en reports zijn verschillend, dus gebruik dezelfde hoofdletters in het aanmaakcommando en in latere paden.

Bij kopiëren blijft de bron staan. Bij verplaatsen verandert de naam of locatie. Om het resultaat van beide handelingen te voorspellen, bekijk je het bronpad, het bestemmingspad en of de bestemming al bestaat.

Voorspel de bestemming van een kopie

cp notes.txt notes-backup.txt maakt een tweede bestand met de naam notes-backup.txt. Als Documents een bestaande directory is, maakt cp notes.txt Documents/ daarentegen Documents/notes.txt. De afsluitende schuine streep geeft aan dat je naar een directory wilt kopiëren.

Bij meerdere bronnen moet het laatste argument een bestaande directory zijn. cp cv.pdf letter.txt backup/ zet beide genoemde bestanden in backup. Een ontbrekende bestemmingsdirectory wordt door dit commando niet automatisch gemaakt.

Directory's moeten recursief worden gekopieerd. cp website website-old slaat de directory over omdat geen recursieve optie is opgegeven. cp -r website website-old kopieert de boom, maar het resultaat hangt af van de bestemming:

Een bestaande bestemmingsdirectory ontvangt de brondirectory onder de eigen naam van die brondirectory. De bestemmingsdirectory wordt niet automatisch vervangen door de inhoud van de bron.

Verplaats of hernoem

mv draft.txt final.txt hernoemt een bestand. mv final.txt Documents/ verplaatst het naar een bestaande directory. mv website site hernoemt een directory als site ontbreekt en heeft geen recursieve optie nodig.

Binnen één bestandssysteem verandert een verplaatsing normaal directoryvermeldingen zonder alle gegevens te kopiëren. Bij verplaatsing tussen bestandssystemen kan het nodig zijn gegevens te kopiëren en te verwijderen, waardoor een grote verplaatsing niet direct klaar hoeft te zijn.

Als archive niet bestaat, hernoemt mv notes.txt archive het bestand naar archive. mv notes.txt archive/ vereist daarentegen een directory en mislukt als die ontbreekt. Gebruik de schuine streep als een nieuwe bestandsnaam het verkeerde resultaat zou zijn.

Bepaal wat er wordt vervangen en bewaard

cp en mv zonder extra opties kunnen een bestaand bestemmingsbestand overschrijven zonder te vragen. -i vraagt vóór vervanging; -n slaat bestaande bestemmingen over; -v toont de acties. Aliassen kunnen opties toevoegen, dus gebruik type cp of type mv als het waargenomen gedrag afwijkt.

Een nieuw gemaakte gewone kopie krijgt een nieuwe wijzigingstijd. cp -p behoudt tijdstempels en toegangsrechten, terwijl cp -a de eigenschappen van een directoryboom recursief behoudt en handig is voor back-ups. Ga er niet van uit dat een gewone kopie de tijd van de bron behoudt alleen omdat de inhoud overeenkomt.

Volg een volledige bewerking

Maak vanuit /home/sam eerst backup. cp projects/notes.txt backup/ maakt backup/notes.txt. Daarna verandert mv backup/notes.txt backup/notes-2026.txt alleen de naam van de kopie. Ten slotte maakt cp -r projects/website backup/ de directory backup/website, inclusief de bestanden daarin. De originelen projects/notes.txt en projects/website blijven staan waar ze stonden, omdat geen van beide de bron van een verplaatsing was.

rm verwijdert de bestanden die in de argumenten worden genoemd. Anders dan wanneer je in een grafische bestandsbeheerder iets naar de prullenbak verplaatst, zet het commando ze niet in een prullenbak. Na verwijdering kun je bestanden normaal via een back-up herstellen.

Kies het juiste verwijdercommando

rm old.txt verwijdert één bestand en rm a.txt b.txt verwijdert meerdere opgegeven bestanden. rm old zonder extra opties weigert als old een directory is. rmdir old of GNU rm -d old verwijdert een directory alleen als die leeg is. rm -r old verwijdert recursief de inhoud en daarna de directory zelf.

Dat onderscheid is nuttig als je een lege directory verwacht. Als rmdir mislukt met Directory not empty, krijg je de kans om onverwachte inhoud te bekijken. Recursief verwijderen zou ook die inhoud verwijderen.

Bepaal bewust wanneer om bevestiging wordt gevraagd

Bij gewone interactieve invoer kan rm ook om bevestiging vragen voor een tegen schrijven beveiligd bestand. -f onderdrukt die vraag. De verwijdering wordt daardoor niet herstelbaar en niet elke mogelijke reden waarom een commando kan mislukken, verdwijnt.

Controleer de exacte doelen

Gebruik deze werkwijze vóór een verwijdering die meerdere namen kan raken:

1. Voer pwd uit om je locatie te controleren.
2. Toon de exacte namen of het patroon dat je wilt verwijderen.
3. Bekijk de lijst, ook of er directory's zijn geselecteerd.
4. Gebruik dezelfde doeluitdrukking met rm en voeg -i toe als bevestiging helpt.

Stel dat de directory draft1.tmp, draft2.tmp, final.txt en notes.tmp bevat. ls *.tmp toont de drie tijdelijke bestanden. rm -i *.tmp vraagt naar die drie namen; final.txt komt niet overeen. Met n sla je een bestand over en met y bevestig je de verwijdering.

Houd de spelling van het pad intact

Een spatie is ook in een gevaarlijk commando een woordgrens. Als je een spatie tussen ~/ en een onderliggende naam zet, verander je één pad ten opzichte van de homedirectory in twee afzonderlijke doelen. Controleer de hele regel voordat je op Enter drukt. Vermijd geforceerde recursieve verwijdering bij gewoon opruimen als een gerichter commando volstaat. GNU rm beschermt standaard / zelf; die bescherming beschermt niet elk pad onder / tegen een verkeerd patroon.

Een streepje aan het begin kan voor een optie worden aangezien. rm -- -draft.txt beëindigt de optieverwerking vóór de bestandsnaam. Ook rm ./-draft.txt duidt het bestand ondubbelzinnig aan. Gebruik bij een spatie binnen een naam rm "old notes.txt"; de versie zonder aanhalingstekens noemt old en notes.txt afzonderlijk.

Een fout moet je onderzoeken; sterkere rechten zijn niet standaard de oplossing. Als verwijderen mislukt, controleer dan of het doel een directory is, of het pad klopt en wat de melding precies zegt. Als je een verkeerd getypt commando met beheerdersrechten herhaalt, kan de fout meer gevolgen hebben.

Een bestandsnaampatroon is een patroon voor bestandsnamen. Bash vervangt een niet-afgeschermd patroon door overeenkomende bestaande namen voordat het commando start. Je kunt hetzelfde patroon gebruiken met ls, cp, mv of een ander commando dat die namen accepteert.

Vergelijk een naam onderdeel voor onderdeel

Een patroon komt overeen met de hele naam. report* komt overeen met report omdat de ster met geen enkel teken mag overeenkomen. beach?.jpg komt overeen met beach1.jpg, maar niet met beach10.jpg: twee cijfers passen niet op één vraagteken. beach[12].jpg beperkt die ene plaats tot 1 of 2.

Neem voor een uitgewerkte selectie aan dat photos de namen beach1.jpg, beach2.jpg, beach10.jpg, city1.jpg, city2.png, IMG_01.JPG, notes.txt en .index bevat. Het patroon *.jpg komt overeen met de drie strandfoto's en city1.jpg. city* komt ook overeen met city2.png, omdat het patroon het begin beperkt en niet de extensie. [!b]* komt overeen met namen waarvan het eerste teken geen b is en laat zowel de strandnamen als het verborgen .index weg.

Houd rekening met hoofdletters en punten aan het begin

De vergelijking is standaard hoofdlettergevoelig. *.jpg selecteert IMG_01.JPG niet. Het patroon *.[jJ][pP][gG] accepteert op elke plaats in de extensie zowel een hoofdletter als een kleine letter en omvat dus beide schrijfwijzen.

Bij de gewone vergelijking in Bash vereist een punt aan het begin een expliciete punt aan het begin van die padcomponent. * slaat .index over; .i* selecteert die naam. Deze regel geldt ook binnen een directory: photos/* slaat verborgen namen in photos over. Het patroon levert niet alsnog verborgen bestanden op omdat ls -a het ontvangende commando is; de expansie heeft al plaatsgevonden voordat ls start.

Een jokerteken gaat niet over / heen. photos/*.jpg selecteert overeenkomsten direct binnen photos. */notes.txt selecteert een overeenkomend bestand precies één directoryniveau onder de huidige directory. Het doorzoekt niet alle diepere directory's.

Lees tekenverzamelingen zorgvuldig

[abc] biedt één tekenpositie, geen keuze tussen volledige bestandsnamen. Een ! of ^ aan het begin keert de verzameling om. Een bereik zoals [a-f] volgt de regels van de taal- en regio-instellingen, die de volgorde en vergelijking kunnen beïnvloeden. Benoemde klassen gebruiken nog een paar haken: [[:digit:]], [[:upper:]] en [[:lower:]]. De indeling van tekens volgt de taal- en regio-instellingen; kleine letters zijn niet beperkt tot de ASCII-letters a tot en met z.

Bestandsnaampatronen en reguliere expressies gebruiken verschillende regels. In een bestandsnaampatroon is een punt een letterlijke punt en is * al een volledige instructie voor “een willekeurige reeks”. Neem de betekenis van . of * uit een tekstzoekpatroon niet over als je voorspelt welke bestandsnamen overeenkomen.

Een programma ontvangt de namen die Bash oplevert, niet de expressie met jokertekens waarmee ze zijn geselecteerd. Daarom is vooraf bekijken nuttig: je kunt de geselecteerde argumenten controleren voordat een commando bestanden wijzigt.

Eerst expanderen, dan uitvoeren

Als notes.txt en todo.txt de enige .txt-namen zijn, ontvangt ls *.txt die twee namen. De shell voert de vergelijking uit; daarna kan ls elk argument volgens zijn eigen regels tonen. Overeenkomende directory's tellen ook als namen, dus een patroon garandeert niet dat elk doel een gewoon bestand is.

echo *.tmp toont de geëxpandeerde woorden zonder bestanden te wijzigen. ls -d -- *.tmp toont de overeenkomende vermeldingen zelf, inclusief eventuele directoryvermeldingen, in plaats van hun inhoud. Bij eenvoudige bestandsnamen kun je met deze voorvertoningen de selectie gemakkelijk controleren voordat je kopieert, verplaatst of verwijdert.

In de standaardinstelling van Bash blijft een patroon zonder overeenkomst ongewijzigd. Als er geen .pdf-naam bestaat, toont echo *.pdf de tekst *.pdf; ls *.pdf probeert die letterlijke naam te benaderen en meldt dat die niet bestaat. Een getoonde ster kan dus wijzen op het ontbreken van overeenkomsten, niet op een echte lijst geselecteerde bestanden.

Bepaal wie het patroon moet zien

Aanhalingstekens stoppen de expansie van jokertekens. echo '*.txt', echo "*.txt" en echo \*.txt tonen alle drie het letterlijke patroon. echo *.txt vraagt Bash daarentegen om bestaande overeenkomende namen te selecteren. Afscherming is passend als het programma zelf speciale tekens moet ontvangen of als een echt bestand een ster in de naam heeft.

Houd die keuze los van het afschermen van spaties. Een bestandsnaam die door bestandsnaamexpansie wordt geselecteerd, blijft één argument, ook als de geselecteerde naam een spatie bevat. Maar een variabele met een pad moet je bij gebruik normaal tussen dubbele aanhalingstekens zetten, omdat de expansie zonder aanhalingstekens in woorden kan worden gesplitst.

Controleer de bestemming van het commando

cp *.jpg ~/backup/ kopieert overeenkomende namen naar een bestaande back-updirectory. mv draft* archive/ verplaatst overeenkomende namen naar een bestaande archiefdirectory. Een afsluitende schuine streep vereist een directory als bestemming. Daardoor merk je een ontbrekende bestemming eerder op, in plaats van één bron ongemerkt te hernoemen.

Een ruim patroon * omvat ook directory's. cp * backup/ kopieert gewone bestanden, maar slaat directory's over zonder recursief kopiëren. Als je -r toevoegt, worden directory's meegenomen, ook backup zelf wanneer die in de huidige directory staat; cp weigert die directory dan naar zichzelf te kopiëren. Zet een back-up buiten de geselecteerde bronnen of kies een beperkter patroon.

Spaties veranderen de selectie. *.tmp is één patroon; * .tmp is een ruim patroon plus een afzonderlijk argument met een puntnaam. Bekijk vooraf de daadwerkelijke expressie die je gaat gebruiken.

Maak nieuwe namen met accolades

Accolade-expansie schrijft woorden uit ongeacht of ze bestaan:

mkdir -p project/{src,docs,tests}
touch file{1..3}.txt
cp notes.txt{,.bak}

De eerste regel maakt drie benoemde onderliggende directory's. De tweede levert file1.txt, file2.txt en file3.txt op. De laatste expandeert naar cp notes.txt notes.txt.bak; de eerste keuze tussen de accolades is leeg. Gebruik accolades om namen te maken en bestandsnaampatronen om bestaande namen te selecteren.

Bash houdt een geschiedenislijst bij van commando's die in de shell zijn ingevoerd. Je kunt een regel ophalen, bekijken, één onderdeel wijzigen en de bewerkte versie uitvoeren. Dat is vooral handig bij een lang pad of een combinatie van opties die je onlangs gebruikte.

Haal een regel op voordat je die uitvoert

Met de pijltjestoetsen omhoog en omlaag loop je door eerdere commando's. De opgehaalde regel wordt bewerkbare invoer; die wordt pas uitgevoerd als je op Enter drukt. history toont de genummerde lijst en history 5 beperkt de uitvoer tot recente vermeldingen.

Ctrl+R zoekt achterwaarts. Typ een deel van een commando, zoals mkdir, om de laatste overeenkomende regel te vinden. Druk opnieuw op Ctrl+R voor een oudere overeenkomst. Enter voert het getoonde commando uit en Ctrl+G annuleert de zoekopdracht. Lees het hele resultaat, want het overeenkomende fragment kan voorkomen in meerdere commando's met verschillende paden.

Begrijp verkortingen met uitroeptekens

Geschiedenisexpansie herschrijft expressies vóór de uitvoering:

Direct na mkdir -p reports/2026 expandeert cd !$ bijvoorbeeld naar cd reports/2026. De verkorting verwijst naar het vorige commando, dus een ander commando tussen die regels zou veranderen wat !$ selecteert. Om een genummerd commando te herhalen, gebruik je het gebeurtenisnummer; om het laatste argument te hergebruiken, gebruik je in de juiste context een woordverkorting.

Expansie toont normaal het geëxpandeerde commando en voert het direct uit. De weergave is geen bevestigingsvraag. Een toevoeging :p, zoals in !rm:p, toont de expansie zonder die uit te voeren. Ophalen met een pijltjestoets of Ctrl+R is vaak gemakkelijker als je een mogelijk ingrijpende regel wilt bekijken en bewerken. Je kunt sudo !! tegenkomen om het laatste commando met beheerdersrechten te herhalen; bekijk de beoogde handeling voordat je beslist of extra rechten passend zijn.

Weet wat wordt opgeslagen

De actieve shell bewaart de geschiedenis in het geheugen. Bij afsluiten schrijft de shell die normaal naar het bestand dat HISTFILE aangeeft, meestal ~/.bash_history. Elke terminal heeft een eigen lijst in het geheugen, dus twee open terminals hoeven op dat moment niet dezelfde geschiedenis te tonen.

HISTSIZE beperkt het aantal commando's dat in het geheugen wordt bewaard. De ingebouwde standaardwaarde van Bash is 500, al veranderen distributies die vaak. HISTFILESIZE beperkt het aantal regels in het opgeslagen geschiedenisbestand. Deze instellingen regelen verschillende plaatsen, dus als je de ene wijzigt, heb je niet beide limieten gewijzigd.

HISTCONTROL=ignorespace laat regels weg die met een spatie beginnen; ignoredups laat een regel weg die identiek is aan de vorige; ignoreboth combineert beide. Dit zijn configuratiekeuzes, geen reden om aan te nemen dat een willekeurige terminal een commando niet vastlegt. history -d 42 verwijdert een vermelding en history -c wist de huidige lijst in het geheugen.

Wachtwoorden in commandoargumenten kunnen in de geschiedenis worden opgeslagen. Laat een programma via zijn eigen prompt om een wachtwoord vragen in plaats van het op de commandoregel te zetten.

Een variabele geeft een waarde een naam. Bash kan die waarde in latere commandoregels invullen. Een omgevingsvariabele wordt ook doorgegeven aan programma's die vanuit die shell worden gestart, zodat die programma's instellingen zoals de taal of locatie van de homedirectory kunnen lezen.

Ken een waarde toe en lees die

Schrijf een toekenning zonder spaties rond =:

city=Lisbon
echo "$city"
echo "${city}_trip"

De eerste regel slaat Lisbon op; de volgende regels tonen Lisbon en Lisbon_trip. Accolades geven aan waar de variabelenaam eindigt. Zonder accolades betekent $city_trip een andere variabele met de naam city_trip.

city = Lisbon is geen toekenning: Bash probeert een commando met de naam city met twee argumenten uit te voeren. Namen zijn hoofdlettergevoelig en mogen letters, cijfers en underscores bevatten, maar mogen niet met een cijfer beginnen. Het lezen van een niet-ingestelde variabele geeft bij gewoon gebruik van Bash een lege waarde. unset city verwijdert de waarde.

Kies passende aanhalingstekens

Na greeting="Good morning" toont echo "$greeting, $USER" de begroeting en accountnaam als één argument. Zet een variabele die als pad wordt gebruikt tussen dubbele aanhalingstekens als de waarde spaties kan bevatten. Enkele aanhalingstekens houden alles ertussen letterlijk, inclusief het dollarteken. Ze kunnen dus niet hetzelfde doel dienen als dubbele aanhalingstekens wanneer je een variabele wilt expanderen.

Geef instellingen door aan kindprogramma's

Een gewone toekenning maakt een shellvariabele. export city markeert die voor de omgeving; export city=Lisbon combineert beide handelingen. Vergelijk:

city=Lisbon
bash -c 'echo $city'
export city
bash -c 'echo $city'

Als city niet eerder was geëxporteerd, toont de eerste kindshell een lege regel. Na de export ontvangt een pas gestart kindproces Lisbon. Export geeft bij het starten een kopie door; het werkt programma's die al draaien niet bij.

env en printenv tonen omgevingsvermeldingen, terwijl printenv HOME er één toont. set toont ook shellvariabelen en functies. Veelvoorkomende instellingen zijn HOME voor de homedirectory, USER voor de gebruiker, PWD voor de werkdirectory, SHELL voor de loginshell, LANG voor taal en regionale notaties en PATH voor het opzoeken van programma's. Namen met kleine letters voor je eigen waarden voorkomen conflicten met deze gebruikelijke namen in hoofdletters.

Bepaal de levensduur en het opstartgedrag

Een toekenning vóór één commando geeft alleen aan dat commando een instelling door: TZ=Asia/Tokyo date toont de tijd in Tokio zonder de tijdzone-instelling van de shell te vervangen. LC_ALL=C ls --help vraagt om onvertaalde meldingen.

Een niet-opgeslagen instelling bij de prompt hoort bij die shell; een aparte terminal openen maakt de instelling niet blijvend. Zet een terugkerende instelling zoals export EDITOR=nano in ~/.bashrc voor interactieve Bash-shells die geen loginshell zijn. Loginshells lezen profielbestanden, die dat bestand vaak laden. Een nieuwe shell die geen loginshell is, leest de opgeslagen instelling; source ~/.bashrc past het bestand toe in de huidige shell.

Als je een commandonaam invoert, moet Bash bepalen wat die naam betekent. Het kan een alias, functie, ingebouwd commando of programmabestand zijn. PATH bepaalt hoe naar programmabestanden wordt gezocht bij een naam zonder schuine streep.

Lees de zoeklijst

PATH bevat directorynamen die door dubbele punten zijn gescheiden, bijvoorbeeld /usr/local/bin:/usr/bin:/bin. echo "$PATH" toont de lijst. Bash bekijkt eerst betekenissen die in de shell zijn gedefinieerd; voor de naam van een extern programma doorzoekt Bash de vermelde directory's van links naar rechts en gebruikt het eerste overeenkomende uitvoerbare bestand.

De directorynamen zijn van belang, niet het feit dat een programma ergens is geïnstalleerd. Een bestand buiten de zoeklijst wordt niet op alleen de naam gevonden. Alledaagse programma's staan vaak onder /usr/bin of /bin; beheerprogramma's gebruiken /usr/sbin of /sbin; lokale installaties gebruiken vaak /usr/local/bin. Persoonlijke programma's kunnen onder ~/bin of ~/.local/bin staan.

Als twee PATH-directory's een programma met dezelfde naam bevatten, krijgt bij een nieuwe zoekopdracht de eerdere directory voorrang.

Bekijk het actieve commando

type cd geeft een ingebouwd shellcommando aan. type ls kan /usr/bin/ls aangeven of een alias voor kleur melden. type -a echo toont de ingebouwde en externe overeenkomsten. which ls meldt normaal een programmapad uit PATH, maar kan shellfuncties missen die type kent. Gebruik type als je wilt begrijpen wat Bash daadwerkelijk gaat doen.

Voer een expliciet pad uit

De gebruikelijke PATH bevat de huidige directory niet. Een uitvoerbaar bestand met de naam backup in de huidige directory heeft daarom ./backup nodig, tenzij de directory in PATH staat. Een commandonaam met / duidt rechtstreeks een locatie aan:

./backup
/home/sam/bin/backup

Beide vormen omzeilen de zoekopdracht in PATH. De eerste is relatief ten opzichte van je werkdirectory; de tweede begint bij /. Het bestand moet nog steeds uitvoerbaar zijn. Alleen het bestand kunnen tonen of lezen maakt het niet uitvoerbaar.

Breid uit zonder te vervangen

Om een persoonlijke directory aan het einde toe te voegen, behoud je de bestaande waarde:

export PATH="$PATH:$HOME/bin"

De dubbele punt scheidt de oude lijst van de toegevoegde directory. Met een uitvoerbaar bestand backup in /home/sam/bin kan een later commando backup het nu vinden. Door achteraan toe te voegen, blijft elk eerder overeenkomend programma vóór je nieuwe directory staan. Als je de nieuwe directory eerst zou zetten, zou dat veranderen welke dubbele naam voorrang krijgt.

PATH=$HOME/bin verwijdert daarentegen elke bestaande directory uit de waarde. Externe commando's zoals ls werken mogelijk niet meer met alleen hun naam. Als je een nieuwe terminal met de normale opstartconfiguratie opent, wordt de normale PATH hersteld; voor de huidige shell biedt export PATH=/usr/local/bin:/usr/bin:/bin een eenvoudige herstellijst. Ingebouwde commando's kunnen nog werken omdat ze niet via PATH worden gevonden.

Om een gewenste toevoeging voor nieuwe interactieve shells die geen loginshell zijn te behouden, sla je de exportregel op in ~/.bashrc.