Diversiteit, respect en erbij horen

Je bent meer dan je naam of hoe je eruitziet. Je identiteit is alles wat jou tot jezelf maakt. Daarbij horen je familie, talen, overtuigingen, vaardigheden, interesses en groepen.

Kanten die je ziet en kanten die je ontdekt

Misschien vallen iemands bril, lengte of krullen je op. Je kunt niet zien wat iemands lievelingsverhaal is of waar die om moet lachen. Die kanten leer je kennen door te luisteren en samen tijd door te brengen. Iemands huidskleur of het land waar de familie vandaan komt, vertelt nooit het hele verhaal.

Stel je een meisje voor dat van voetbal en stripboeken houdt. Ze is een grote zus en spreekt Nederlands en Spaans. Ze hoort ook bij een moslimgezin. Al deze kanten horen tegelijk bij haar. Als je haar godsdienst kent, weet je nog niet wat haar lievelingssport is.

Maak een identiteitsweb

In een identiteitsweb zet je verschillende kanten van jezelf rond je naam. Zo maakt Leo van 9 zijn web.

1. Hij schrijft “Leo” in het midden van zijn blad.
2. Hij voegt feiten over zijn familie toe: “grote broer” en “woont met mama en opa”.
3. Hij voegt interesses en vaardigheden toe: “tekent draken” en “speelt drums”.
4. Hij voegt talen en erfgoed toe: “Nederlands en Pools” en “familie komt uit Polen”.
5. Hij voegt een groep toe: “schaakclub”.

Elke tak vertelt je iets anders over Leo.

Je groeit en je meningen kunnen meegroeien

Niemand heeft precies dezelfde combinatie van kanten als jij, zelfs een tweelingbroer of tweelingzus niet. Dat maakt je uniek. Sommige kanten blijven hetzelfde, zoals je verjaardag. Andere veranderen als je leert, mensen ontmoet of verhuist. Als je 6 bent, leer je misschien zwemmen. Als je 9 bent, ga je misschien bij een zwemteam.

Je meningen zijn wat je ergens van vindt. Familie, vrienden, leerkrachten, overtuigingen, boeken en video's kunnen je meningen vormen. Je eigen ervaringen zijn ook belangrijk. Misschien vind je een spel niet leuk totdat een vriend je leert hoe je het speelt. Als je iets nieuws leert, kan je mening veranderen.

Twee vrienden kunnen hetzelfde probleem anders zien. De een wil in de pauze een rustige plek om te lezen. De ander wil ruimte voor spelletjes met veel lawaai. Hun verschillende ervaringen helpen hun verschillende meningen te verklaren.

Zelfrespect betekent dat je waardeert wie je bent. Je kunt trots zijn op je taal, familie of vaardigheden. Andere mensen kunnen ook trots zijn op die van hen. Trots zijn op jezelf maakt je niet beter dan iemand anders.

Denk aan de mensen met wie je elke week tijd doorbrengt. Misschien delen jullie een huis, een klaslokaal of een lievelingsactiviteit. Een groep bestaat uit mensen die met elkaar verbonden zijn door iets wat ze delen.

Bij meer dan één groep horen

Je kunt bij je gezin, klas, school en buurt horen. Misschien ga je ook bij een team, koor of tekenclub. Sommige groepen maken vanaf je geboorte deel uit van je leven. Bij andere hoor je door waar je woont of leert. Sommige groepen kies je omdat je leuk vindt wat ze doen.

Groepen kunnen klein of heel groot zijn. Je klas is deel van een school. Je school staat in een dorp of stad. Je deelt de wereld ook met mensen die ver weg wonen. Een kind kan zich deel van twee landen voelen: het land waar het woont en het land waar de familie vandaan komt.

Erbij horen betekent dat je je geaccepteerd en welkom voelt in een groep. Je voelt dat mensen je kennen en willen dat je erbij bent. Op een klassenlijst staan is niet hetzelfde als dat gevoel hebben. Als iemand je naam leert of een plek voor je vrijhoudt, kan dat je helpen voelen dat je erbij hoort.

Hoe groepen laten zien dat ze erbij horen

Groepen delen vaak begroetingen, kleding, eten, liedjes of activiteiten. Een team draagt misschien dezelfde shirts en roept een teamkreet. Een gezin eet misschien elke week samen een bijzondere maaltijd. Een insigne kan laten zien dat je lid bent van een club. Een taal kan familieleden verbinden die ver van elkaar wonen.

Groepen komen ook op verschillende plekken samen. Gezinnen ontmoeten elkaar thuis. Teams komen samen op speelvelden. Buren ontmoeten elkaar misschien in een buurthuis. Geloofsgroepen komen misschien samen in een kerk, moskee, synagoge, tempel of gurdwara. Dat zijn gebedshuizen.

Volg Ana langs haar groepen

Ana begint met een lijstje van de mensen bij haar thuis: haar moeder, stiefvader en babybroertje. Haar gezin geeft haar zorg en een gevoel van thuis. Daarna voegt ze groep 4 toe, waar ze met haar klas leert.

Vervolgens voegt Ana het basketbalteam de Tijgers toe. Ze trainen samen en roepen voor wedstrijden “Kom op, Tijgers!” Ze zingt ook in het kinderkoor van haar kerk. Ten slotte voegt ze haar buurt toe, waar ze helpt bij het straatfeest in de zomer. Elke groep brengt iets anders in haar leven.

Erbij horen kan je helpen je veilig en zelfverzekerd te voelen. Mensen in je groepen kunnen helpen als het moeilijk is. Als iemand expres wordt buitengesloten, kan die zich eenzaam, verdrietig of boos voelen. Ook nieuwe leden verdienen een welkom. Iemand die er sinds gisteren bij is, kan er net zo goed bij horen als iemand die al jaren lid is.

Kijk eens rond in een klas of buurt. Mensen hebben verschillende uiterlijke kenmerken, talen, leeftijden, overtuigingen, vaardigheden en ervaringen. Die verschillen noemen we diversiteit. Ook jij maakt deel uit van die diversiteit.

Verschillen vertellen een deel van een verhaal

Mensen kunnen verschillende huidskleuren, gezinsvormen of hoeveelheden geld hebben. Hun achtergrond is waar ze vandaan komen en hoe ze zijn opgegroeid. Hun erfgoed bestaat onder andere uit de talen, tradities, verhalen en geschiedenis van hun familie. Mensen die erfgoed delen, kunnen samen een etnische groep vormen.

Huidskleur komt vooral door melanine, een natuurlijke kleurstof in de huid. Meer melanine maakt de huid donkerder. Het vertelt je niet of iemand aardig, slim, grappig of dapper is. Mensen delen bijna al hun DNA, de kleine instructies in hun cellen. We delen ook gevoelens en behoeften, zoals eten, rust, veiligheid en vriendschap.

Mensen doen op verschillende manieren mee

Een beperking is een toestand van het lichaam of de geest die sommige activiteiten moeilijker maakt. Een beperking kan ook meedoen aan het dagelijks leven moeilijker maken. Sommige beperkingen zijn zichtbaar. Veel beperkingen zijn dat niet. Dyslexie kan bijvoorbeeld lezen en spellen moeilijker maken.

Hulpmiddelen, ondersteuning en plekken die iedereen kan gebruiken, helpen mensen om mee te doen. Sommige mensen lezen braille met hun vingertoppen. Sommige communiceren in een gebarentaal. Amerikaanse Gebarentaal en Britse Gebarentaal zijn verschillende talen. De gebaren zijn niet allemaal hetzelfde.

Er zijn meer dan 7.000 talen in de wereld. Misschien spreek je er thuis één en op school een andere. Meer dan één taal spreken is een vaardigheid, geen probleem.

Vergelijk met twee overlappende cirkels

Een Venndiagram kan overeenkomsten en verschillen laten zien. Teken twee cirkels die elkaar overlappen. Schrijf bij de ene “Sam” en bij de andere “Priya”.

• Schrijf in Sams buitenste deel “rood haar”, “twee vaders” en “hockeyt”.
• Schrijf in Priya's buitenste deel “bril”, “spreekt Tamil” en “viert Diwali”.
• Schrijf in de overlap “8 jaar”, “dezelfde klas”, “houden van honden” en “bang voor onweer”.

In het midden staan feiten over beide kinderen. In de buitenste delen staan feiten over maar één van hen. Verschillende levens brengen ook verschillende ervaringen met zich mee. Het ene kind heeft een nieuw babyzusje. Een ander is verhuisd uit een ander land. Ze hebben allebei verhalen om te delen.

Ieder mens is gelijkwaardig. Niemand is belangrijker door uiterlijk, overtuigingen, geld of vaardigheden. Als iets onbekend is, kun je het vriendelijk beschrijven met “nieuw voor mij”. Het “raar” noemen kan degene kwetsen die ervan houdt.

Gezinnen kunnen er heel verschillend uitzien. Een gezin bestaat uit mensen die door geboorte, een huwelijk, adoptie of de keuze om als gezin samen te leven met elkaar verbonden zijn. Liefde en zorg zijn belangrijk in een gezin.

Wie wonen er in een gezin?

Sommige kinderen wonen bij één ouder, andere bij twee. Sommige hebben een moeder en een vader, twee moeders of twee vaders. Sommige kinderen worden door hun grootouders opgevoed. Gezinsleden hoeven niet allemaal op elkaar te lijken.

Een samengesteld gezin, of stiefgezin, ontstaat als een ouder een nieuwe partner heeft. Er kunnen stiefbroers, stiefzussen, halfbroers of halfzussen zijn. Een grootfamilie bestaat onder andere uit familieleden zoals grootouders, tantes, ooms, neven of nichten. Zij kunnen samen met ouders en kinderen wonen.

Kinderen kunnen twee huizen hebben als hun ouders apart wonen. Beide huizen kunnen deel uitmaken van hun gezinsleven. Een nieuwe baby, een verhuizing, een huwelijk of ouders die uit elkaar gaan, kunnen een gezin veranderen. Ook na een verandering blijft het een gezin.

Adoptie en pleegzorg

Deze twee woorden voor gezinnen betekenen iets anders.

De ouders die een geadopteerd kind opvoeden, zijn echte ouders. De vraag “Wie is je echte moeder?” kan pijn doen. Die wekt de indruk dat een ouder van het kind niet meetelt.

Ontdek hoe gezinnen voor elkaar zorgen

Mia woont bij haar twee moeders en haar tweelingbroer. Jayden verblijft doordeweeks bij zijn vader. In het weekend verblijft hij bij zijn moeder en stiefvader. Omar woont bij zijn ouders, oma en twee neven.

Let eerst op de verschillende mensen en huizen. Kijk daarna naar wat deze gezinnen doen. Alle drie helpen ze met huiswerk, koken ze maaltijden en vieren ze verjaardagen. Gezinnen kunnen ook iemand troosten die verdrietig is, regels maken en voor elkaar zorgen.

Tradities in een familie zijn dingen die in de loop van de tijd worden doorgegeven. Dat kan een verhaaltje voor het slapengaan zijn of een verjaardagslied. Je kunt vragen: “Wat doet jouw gezin graag samen?” Zo kan de ander zelf kiezen wat die vertelt. Als iemand liever niet over zijn gezin praat, accepteer dat antwoord dan.

Een begroeting, maaltijd of lied kan een verhaal met zich meedragen. Mensen delen manieren van leven die we cultuur noemen. Bij cultuur horen talen, eten, kleding, muziek, verhalen, gebruiken en overtuigingen.

Gebruiken en tradities

Een gebruik is een manier waarop mensen in een groep iets gewoonlijk doen. Je schoenen uittrekken als je een huis binnengaat, is daar een voorbeeld van. Een traditie is een gebruik of overtuiging die van generatie op generatie wordt doorgegeven. Gezinnen binnen dezelfde cultuur kunnen verschillende tradities hebben.

Een godsdienst brengt overtuigingen en lessen over hoe je kunt leven samen. Vaak horen daar overtuigingen over God of goden bij. Het christendom, de islam, het hindoeïsme, het boeddhisme, het jodendom en het sikhisme zijn wereldgodsdiensten. Veel mensen volgen geen godsdienst. Humanisten hebben bijvoorbeeld niet-religieuze overtuigingen over hoe je een goed leven leidt.

Ontdek wat mensen vieren

Hier staan enkele vieringen en wat ze voor hun gemeenschappen betekenen.

Mensen met dezelfde godsdienst kunnen die op verschillende manieren beleven. Het antwoord van één persoon beschrijft niet elk gezin in die groep.

Herdenken en delen

Een herdenking betekent dat je je belangrijke mensen of gebeurtenissen uit het verleden herinnert. Een minuut stilte om mensen te herdenken die in oorlogen zijn gestorven, is daar een voorbeeld van. Bijzondere dagen kunnen ook mensen eren die zich hebben ingezet voor een eerlijkere wereld.

De Verenigde Naties staan op 21 februari stil bij de Internationale Dag van de Moedertaal. Op 21 mei staan ze stil bij de Werelddag voor Culturele Diversiteit voor Dialoog en Ontwikkeling. Deze dagen helpen mensen om talen en culturen te waarderen.

Culturen delen ook dingen. Pizza komt uit Italië, taco's uit Mexico en yoga uit India. Mensen in veel landen genieten er nu van. Ook woorden, liedjes, spelletjes en verhalen reizen tussen gemeenschappen.

Vraag met aandacht

Tijdens de ramadan ziet Lucas dat Fatima niet luncht. Hij vraagt: “Is het een bijzondere tijd voor jouw familie? Je mag het me vertellen als je wilt.” Fatima legt uit dat ze een deel van de dag probeert te vasten. Lucas luistert en bedankt haar.

Volg die stappen: merk iets op, vraag vriendelijk, luister en accepteer het antwoord. Je kunt ook leren via feesten, verhalen, eten of een gast die komt vertellen. Je hoeft een traditie niet zelf te volgen om die te waarderen.

“Alle meisjes houden van roze.” “Jongens huilen niet.” Deze beweringen stoppen een hele groep in één hokje. Een stereotype is een vast idee dat iedereen in een groep zich hetzelfde gedraagt of hetzelfde denkt.

Eén kenmerk is niet de hele persoon

Als je weet dat Leila Arabisch spreekt, weet je iets over haar. Je weet dan nog niet wat haar hobby's zijn of wat voor vriendin ze is. Mensen binnen elke groep verschillen van elkaar.

Een stereotype kan klinken als een compliment en toch oneerlijk zijn. “Alle lange kinderen zijn goed in basketbal” legt druk op lange kinderen. Sommige houden niet van basketbal. Het houdt ook geen rekening met goede spelers die klein zijn.

Woorden als “alle”, “altijd” en “nooit” kunnen aanwijzingen zijn. Maar kijk naar de betekenis, niet alleen naar één woord. “Alle mensen hebben water nodig” is waar. Het is geen oneerlijke bewering over het karakter of de vaardigheden van een groep.

Onderzoek een bewering stap voor stap

Neem de bewering “Oude mensen kunnen niet met computers omgaan.”

1. Zoek de groep. De bewering gaat over oudere mensen.
2. Zoek het vaste idee. Er staat dat niemand van hen met computers kan omgaan.
3. Kijk naar echte mensen. Oma Rosa videobelt met haar familie en schaakt online.

Rosa's voorbeeld laat zien waarom de bewering niet klopt. Een eerlijkere zin is: “Sommige mensen vinden computers lastig en mensen van elke leeftijd kunnen ermee leren omgaan.”

Eén persoon die bij een stereotype past, kan het niet voor iedereen waar maken. Een jongen die je kent, houdt misschien van bouwen. Dat betekent niet dat bouwen alleen voor jongens is. Mensen van elk gender kunnen verpleegkundige zijn, voetballen of graag dingen bouwen.

Kijk goed naar beelden en verhalen

Stereotypen kunnen voorkomen in programma's, spelletjes, boeken, reclames en op speelgoedverpakkingen. Stel drie vragen: “Wie zie je?” “Wat doen ze?” “Wie ontbreken er?”

Stel dat een speelgoedcatalogus alleen meisjes laat zien die met poppen spelen. En alleen jongens die met bouwsets spelen. De afbeeldingen wekken de indruk dat er een regel is over wie welk speelgoed leuk vindt. De catalogus zou verschillende kinderen kunnen laten zien die beide soorten speelgoed leuk vinden.

Je kunt stereotypen overnemen door steeds dezelfde grappen te horen of beelden te zien. Misschien ontmoet je ook één persoon en neem je aan dat de hele groep op die persoon lijkt. Door verschillende mensen te leren kennen, kun je die ideeën onderzoeken. Als je een stereotype “maar een grapje” noemt, voorkom je niet dat het mensen kwetst of zich verspreidt.

Een oneerlijk idee kan invloed hebben op hoe iemand een ander behandelt. Als je de juiste woorden leert, kun je herkennen wat er gebeurt. Vooroordelen, discriminatie en racisme geven verschillende kanten van oneerlijkheid een naam.

Herken het verschil tussen de woorden

Denk bij “voor-oordeel” aan een oordeel vooraf: te vroeg oordelen. Een vooroordeel is vaak negatief. Het kan uitgroeien tot discriminatie als iemand ernaar handelt. Racisme kan een idee zijn, een daad of allebei. Het geloof dat sommige groepen mensen vanwege hun ras beter zijn, is onjuist en racistisch.

Volg een oneerlijke keuze

Max hoort: “Kinderen die hier net zijn komen wonen, kunnen niet goed Nederlands spreken.” Dat is een stereotype. Hij besluit dat Tomasz slecht zou zijn in de klassenquiz. Dat oordeel is een vooroordeel: Max weet nog niet wat Tomasz weet.

Daarna weigert Max om Tomasz mee te laten doen aan het quizteam. Die daad is discriminatie. Tomasz weet juist veel antwoorden, dus het team loopt een sterke speler mis. Max moet Tomasz leren kennen en hem een echte kans geven.

Herken verschillende vormen van schade

Oneerlijke daden zijn bijvoorbeeld iemands accent, haar, kleding of lunch bespotten. Ook iemand buitensluiten vanwege een godsdienst of gezin hoort daarbij. Onaardige berichten online kunnen ook kwetsen. Mensen uitschelden vanwege hun huidskleur is racisme.

Bij pesten gaat het om kwetsend gedrag en een verschil in macht. Het gedrag gebeurt steeds opnieuw of zal waarschijnlijk opnieuw gebeuren. Macht kan komen door kracht, populariteit of een groep die achter je staat.

Discriminatie kan iemand verdrietig, bang, eenzaam of beschaamd maken. School kan daardoor onveilig voelen. De hele klas lijdt eronder als kinderen bang zijn voor een oneerlijke behandeling. Als je “Ik maakte maar een grapje” zegt, neemt dat die schade niet weg.

Kijk naar de reden voor een verschil

Een verschillende behandeling is niet altijd discriminatie. Als je een kind met een gebroken arm helpt met schrijven, geef je het kind de kans om te leren. Spelers na een proeftraining kiezen kan eerlijk zijn als je kijkt naar hoe ze spelen. Een speler weigeren vanwege huidskleur is anders: je behandelt die persoon slechter om wie die is.

Je kunt ook aan een oneerlijke gedachte werken voordat je ernaar handelt. Merk het oordeel op, onderzoek het stereotype erachter en leer de persoon kennen.

Stel je voor dat iedereen hetzelfde boek krijgt, maar dat één kind de kleine letters niet kan lezen. Heeft iedereen dan een eerlijke kans gehad? Een eerlijke behandeling helpt mensen om mee te doen, te leren en veilig te zijn.

Hetzelfde krijgen en dezelfde kans krijgen

Gelijk verdelen werkt vaak goed. Vier kinderen kunnen elk één spelstuk krijgen. Door om de beurt te kiezen kan iedereen een activiteit kiezen. Maar hetzelfde voorwerp of dezelfde regel past niet bij wat iedereen nodig heeft.

Een kind dat niet goed kan zien, heeft misschien een bril nodig. Een kind dat een rolstoel gebruikt, heeft misschien een hellingbaan nodig. Iemand die de taal van de klas leert, heeft misschien plaatjes nodig. Verschillende soorten hulp kunnen mensen een gelijke kans geven om mee te doen.

Los het leesprobleem stap voor stap op

Jamal ziet slecht. Eva leert nog Nederlands. De klas krijgt dezelfde exemplaren van een verhaal.

1. Vraag wat elk kind moet doen: het verhaal lezen.
2. Kijk wat die kans in de weg staat. Jamal kan de kleine letters niet zien. Eva heeft hulp nodig om onbekende woorden te begrijpen.
3. Kies hulp die past. Geef Jamal een exemplaar met grote letters. Geef Eva plaatjes en een woordenlijst.
4. Controleer het resultaat. Beiden hebben nu een manier om het verhaal met de klas te lezen.

Verschillende boeken maken geen van beide kinderen belangrijker dan iemand anders.

Stel vier vragen over eerlijkheid

Als een keuze gevolgen heeft voor mensen, neem dan even de tijd en vraag:

• Heeft iedereen een kans om mee te doen?
• Wordt iemand slechter behandeld om wie die is?
• Wordt iemand buitengesloten die wil meedoen?
• Hoe zou ik me voelen als dit mij overkwam?

Zoek dan naar een verandering die het probleem oplost. Als twee vrienden altijd het spel kiezen, kies dan om de beurt. Als een nieuwe speler de regels niet kent, leg die dan uit voordat je begint. Als je namen voor teams uit een hoed trekt, kan dat iedereen een kans geven om gekozen te worden.

Een regel als “Geen meisjes op het klimrek” is oneerlijk. Die sluit mensen buiten om wie ze zijn. Een kind met een gebroken been extra tijd geven om naar de klas te komen is eerlijk. Het houdt rekening met wat dat kind nodig heeft.

Je kunt iemand laten zien dat die belangrijk is door kleine, dagelijkse keuzes. Respect betekent dat je mensen als waardevol behandelt en rekening houdt met hun gevoelens. Iedereen verdient respect, ook mensen die je niet kent of niet aardig vindt.

Zet respect om in daden

Luister zonder te onderbreken. Ga om de beurt, deel en zeg “alsjeblieft” en “dank je wel”. Leer hoe je iemands naam uitspreekt. Vraag het voordat je iemands spullen aanraakt, ook een rolstoel of andere hulpmiddelen. Gebruik ook in berichten en spelletjes online vriendelijke woorden.

Je kunt een verschil opmerken zonder het belachelijk te maken. “Welke talen spreek je?” is vriendelijker dan “Waarom praat je zo raar?” Met “Wat zit er in je lunch?” nodig je iemand uit om het te vertellen. Die persoon kan ervoor kiezen om geen antwoord te geven.

Luister naar een andere mening

Een perspectief is iemands standpunt. Ervaringen, familie en overtuigingen kunnen dat vormen. Respect betekent niet dat je het met elke mening eens moet zijn. Het betekent wel dat je luistert en vriendelijk praat.

Probeer deze stappen als je een ander idee hoort:

1. Luister naar het hele idee zonder te onderbreken.
2. Vertel terug wat je hebt begrepen: “Dus jij vindt…”
3. Vraag waarom de ander dat vindt.
4. Vertel rustig je eigen mening.

Door een idee terug te vertellen, ontdek je of je het hebt begrepen. Het betekent niet dat je het ermee eens bent.

Maak een plan beter door te luisteren

Jonas wil pizza eten als lunch op het klassenfeest. Noor legt uit dat kinderen verschillende behoeften hebben als het om eten gaat. Sommige eten geen varkensvlees. Andere hebben allergieën.

Jonas luistert eerst naar de hele uitleg. Dan vraagt hij: “Dus sommige mensen zouden niet alles kunnen eten?” Hij vraagt welke keuzes wel kunnen. Samen plannen ze verschillende soorten eten, zodat iedereen kan eten. Noors perspectief helpt hem iets te zien wat hij over het hoofd had gezien.

Respect kan er anders uitzien

Mensen kunnen elkaar begroeten met een handdruk, buiging, knuffel of kus op de wang. Niet iedereen voelt zich prettig bij dezelfde begroeting. In sommige culturen kijken kinderen een volwassene niet recht in de ogen om respect te tonen.

Iemand die je anders begroet, probeert misschien beleefd te zijn. Ontdek wat de begroeting betekent voordat je erover oordeelt. Een vriendelijke vraag kan een misverstand voorkomen.

Een welkom betekent het meest als iemand ook echt kan meedoen. Inclusie betekent dat mensen welkom zijn, kunnen meedoen en zich erbij voelen horen. Buitensluiting betekent dat je iemand niet laat meedoen.

Merk het op en vraag

Iemand die alleen staat in de pauze wil misschien gezelschap. Een nieuwe klasgenoot weet misschien niet waar die kan zitten. Een kind bij een groep begrijpt de taal van die groep misschien niet. Dat zijn redenen om even te vragen hoe het gaat, niet om te raden wat iemand wil.

Vraag: “Wil je met ons meespelen?” of “Zal ik de regels uitleggen?” Iemand kan ja zeggen of liever alleen zijn. Laat die persoon kiezen. Je kunt een plek aanbieden, iemand rondleiden, spullen delen of om de beurt gaan.

Verander samen het spel

Ben gebruikt een rolstoel en is nieuw in de klas. Een groep wil hem laten meedoen met tikkertje.

1. Ze vragen Ben of hij wil meespelen.
2. Ze vragen hoe hij graag speelt, in plaats van dat zelf te bedenken.
3. Ben stelt het vlakke schoolplein voor, waar hij zich snel kan verplaatsen.
4. De groep gaat daarheen en iedereen speelt mee. Ben kan goed tikken.

Het belangrijkste is dat ze het aan Ben vragen. Hij weet wat hem helpt om mee te doen. Iemand laten meedoen betekent niet dat je alles voor die persoon doet. Mensen kunnen dingen vaak zelfstandig doen, soms op een andere manier.

Kijk wat mensen meebrengen

Voor een groepsopdracht zijn verschillende vaardigheden nodig. Het ene kind kan duidelijke tekeningen maken. Een ander kent nuttige feiten. Een derde spreekt een taal die helpt om een grootouder te interviewen. Als verschillende mensen meedoen, kan dat meer ideeën voor de groep opleveren.

Inlevingsvermogen betekent dat je je voorstelt hoe iemand anders zich voelt. Als je terugdenkt aan een keer dat je zelf werd buitengesloten, kan dat je helpen om een ander kind op te merken. Mensen helpen ook omdat iemand hen heeft geholpen, of omdat ze een vriendelijkere gemeenschap willen. Helpen kan ook een goed gevoel geven.

Je mag zelf kiezen wie je goede vrienden zijn. Inclusie betekent niet dat iedereen je beste vriend moet zijn. Het betekent dat je mensen vriendelijk behandelt en hen niet buitensluit om wie ze zijn.

Je ziet misschien dat iemand wordt uitgelachen of buitengesloten om wie die is. Een omstander ziet wat er gebeurt. Een verdediger doet iets om te helpen. Kleine daden kunnen verschil maken.

Kies een veilige manier om te helpen

Zorg dat je zelf veilig blijft. Als er gevaar is, of als oudere kinderen of een grote groep onaardig doen, haal dan meteen een volwassene die je vertrouwt. Sla niet terug en scheld niet terug.

Je kunt naast de persoon gaan staan, die vragen om mee te gaan of het aan een volwassene vertellen. Als het veilig is, kun je rustig zeggen: “Stop. Dat is niet oké.” Lach niet mee en deel geen kwetsende berichten. Vraag later hoe het gaat: “Gaat het met je? Dat was niet eerlijk.”

Een volwassene die je vertrouwt kan een leerkracht, ouder of de pleinwacht zijn. Leg uit wat er is gebeurd en wie hulp nodig heeft. Het is goed om iets te vertellen zodat iemand niet langer wordt gekwetst. Dat is iets anders dan klikken om iemand vanwege iets kleins in de problemen te brengen.

Volg de keuzes van Kai

Tijdens de lunch noemt Lotte het eten van Arjun “vies”. Andere kinderen lachen. Kai ziet dat Arjun verdrietig kijkt.

Eerst lacht Kai niet mee. Hij gaat naast Arjun zitten en zegt iets aardigs over het eten. Als Lotte de volgende dag hetzelfde doet, vertelt Kai het aan de overblijfkracht. Later vraagt hij hoe Arjun zich voelt. Kai zorgt ervoor dat Arjun gezelschap heeft en helpt een volwassene om het probleem op te merken.

Als het jou overkomt

Een oneerlijke behandeling om wie je bent, is niet jouw schuld. Vertel het aan een volwassene die je vertrouwt. Als het veilig is, kun je “Stop” zeggen en weglopen. Als de eerste volwassene niet helpt, vertel het dan aan een ander. Blijf om hulp vragen totdat iemand helpt. Denk aan de kanten van je identiteit die je waardeert.

Laat onaardige onlineberichten zien aan een volwassene die je vertrouwt. Bewaar de berichten met diens hulp, blokkeer de persoon en meld wat er is gebeurd. Een gemeen antwoord kan nog meer pijn doen.

Als iedereen zwijgt, kan iemand het gevoel krijgen dat iedereen het met het onaardige gedrag eens is. Door naast die persoon te staan, laat je zien dat die steun heeft. Als één persoon helpt, kan dat anderen ook aanmoedigen om te helpen.